1. Hình ảnh Lượm trong cuộc gặp gỡ tình cờ với nhà thơ
a. Hoàn cảnh
- Cuộc chiến ác liệt cam go, nhiều tổn thất hy sinh
b. Hình ảnh Lượm
* Trang phục
- Ngộ nghĩnh y như một người lính thực sự.
* Dáng vẻ
- Nhỏ bé, đáng yêu, tinh nghịch.
* Cử chỉ, hành động -Nhanh nhẹn, tháo vát.
* Lời nói :
- Hồn nhiên, vui tươi, nhí nhảnh.
NT :
?. Qua những chi tiết đó, em hãy chỉ ra các biện pháp nghệ thuật đặc sắc được nhà thơ sử dụng miêu tả về hình ảnh Lượm?
? Các yếu tố miêu tả như âm điệu lời thơ, từ láy, nhịp thơ, hình ảnh so sánh ... có tác dụng gì trong việc thể hiện hình ảnh Lượm?
? Hình ảnh con đường vàng trongbài thơ gợi cho em những liên tưởng gì?
? Nghệ thuật miêu tả đặc sắc ấy dã làm nổi bật hình ảnh chú bé Lượm và tình cảm của nhà thơ như thế nào?
Hình ảnh Lượm trong chuyến liên lạc cuối cùng và sự hy sinh.
Cho HS đọc thầm phần 2
? Những câu thơ nào miêu tả hoàn cảnh cuộc chiến, miêu tả Lượm khi làm nhiệm vụ?
? Theo em, lời thơ nào gây ấn tượng mạnh nhất cho người đọc?
- âm điệu lời thơ: nhanh, vui tươi
- Từ láy: loắt choắt, xinh xinh, thoăn thoắt, nghênh nghênh…giàu sức gợi hình, gợi ra chú bé Lượm nhỏ nhắn, nhanh nhẹn, tháo vát.
- Nhịp thơ: 2/2 đều đặn đậm chất vè dân gian,
- Hình ảnh so sánh đẹp:
Như con chim chích.
Nhảy trên đường vàng?
luận nhóm 4 em, 2’
- Đại diện trình bày, lớp nhận xét bổ sung. + vừa thể hiện được hình ảnh Lượm nhỏ nhắn đáng yêu, vừa thể hiện được dáng vẻ nhanh nhẹn, đồng thời còn gợi ra vẻ đẹp công việc hữu ích của Lượm.
- HS: Đường vàng , hình ảnh giàu chất liên tưởng là con đường trong hồi tưởng là đường cát vàng, đầy nắng vàng, đầy lá vàng rơi, là đồng lúa vàng.... kết hợp với ình ảnh so sánh đẹp, hệ thống từ láy có gía trị gợi hình cao (Tả rất đúng về hình dáng, tính cách của Lượm: Nhỏ nhắn, hiếu động, tươi vui giữa không gian cánh đồng lúa vàng).
Ngoài ra nó còn có giá trị biểu cảm thể hiện tình cảm yêu mến của nhà thơ đối với Lượm.
Hoàn cảnh chiến đấu - Vụt qua mặt trận.
- Đạn bay vèo vèo.
- Động từ "vụt", tính từ
"vèo vèo" miêu tả chính xác
âm điệu lời thơ: nhanh, vui tươi
- Từ láy
- Nhịp thơ: 2/2 đều đặn đậm chất vè dân gian, Hình ảnh so sánh
-> vừa thể hiện được hình ảnh Lượm nhỏ nhắn đáng yêu, vừa thể hiện được dáng vẻ nhanh nhẹn, đồng thời còn gợi ra vẻ đẹp công việc hữu ích của Lượm.
=> Lượm nhỏ nhắn, nhí nhảnh, hồn nhiên, vui tươi, lạc quan yêu đời, say mê công tác, tình cảm yêu mến của nhà thơ.
2. Hình ảnh Lượm trong chuyến liên lạc cuối cùng và sự hy sinh.
a. Hoàn cảnh chiến đấu :
sự ác liệt của chiến
Vì sao? Em có nhận xét gì về cách dùng từ của tác giả ở lời thơ này?
? Sự hy sinh của Lượm được miêu tả qua các chi tiết thơ nào?
Hãy đọc diễn cảm những câu thơ đoạn thơ đó.
? Em có nhận xét gì về âm điệu lời thơ khi miêu tả sự hy sinh của Lượm?
Cái chết có đổ máu, đau thương nhưng lại được miêu tả như một giấc ngủ bình yên của trẻ thơ giữa đồng quê thơm hương lúa.
Cái chết ấy gợi cho em những suy nghĩ và liên tưởng gì về sự hy sinh của Lượm, về tình cảm của nhà thơ?
Trong bài thơ, có những câu có:
Cấu tạo đặc biệt.
- Hãy tìm những câu thơ ấy.
- Nêu tác dụng của nó trong việc biểu hiện cảm xúc của nhà thơ ?
Nghệ thuật khổ thơ cuối cùng lặp
hành động dũng cảm của Lượm và sự ác liệt của chiến tranh.
- Câu hỏi tu từ: Sợ chi hiểm nghèo?
Nói lên khí phách dũng cảm như một lời thách thức với quân thù.
- Một dòng máu tươi.
- Cháu nằm trên lúa.
Tay nắm chặt bông Lúa thơm mùi sữa Hồn bay giữa đồng.
* Âm điệu thay đổi phù hợp, lắng xuống trầm buồn xót xa
- Một cái chết dũng cảm, - Một sự mất mát đau thương nhưng nhẹ nhàng, thanh thản.
- Cánh đồng lúa của quê hương như một chiếc nôi, như vòng tay ấm áp của mẹ nâng đỡ tâm hồn em.
- Lượm đã hóa thân vào thiên nhiên đất nước, còn sống mãi với quê hương.
- Tình cảm vừa xót thương, vừa cảm phục.
- Ra thế Lượm ơi !...
- Thôi rồi, Lượm ơi ! - Lượm ơi, còn không?
Câu thơ có cấu tạo đặc biệt, câu cảm câu hỏi tu từ, tách thành khổ riêng, nhịp thơ bị ngắt quãng.
+ Đau xót như tiếng nức nở nghẹn ngào, đau xót khi nghe tin Lượm hi sinh.
+ Câu hỏi tu từ như xoáy sâu vào lòng người đọc nỗi buồn đau nhức buốt, nhà thơ bàng hoàng như không muốn tin vào sự thật nghiệt
tranh.
b. Sự hy sinh của lượm.
- Một cái chết dũng cảm,
- Một sự mất mát đau thương nhưng nhẹ nhàng, thanh thản.
3. Hình ảnh Lượm vẫn còn sống mãi.
Lượm còn sống mãi trong tâm trí nhà thơ, còn mãi với cuộc đời.
lại hình ảnh Lượm. Điều đó có ý nghĩa gì trong bộc lộ cảm nghĩ nhà thơ.
Trong 2 đoạn thơ này, tác giả đã thay đổi cách xưng hô . Tìm từ xưng hô ấy và phân tích tác dụng của sự thay đổi cách gọi này đối với việc biểu hiện thái độ, quan hệ tình cảm của tác giả với Lượm?
ĐÁNH GIÁ, KHÁI QUÁT
? Em nhận thức được gì về nghệ thuật thơ ca từ bài Lượm?
? Em cảm nhận được gì về nội dung bài thơ?
ngã Lượm đã hy sinh.
- Khổ cuối: Điệp khúc , nối tiếp một cách hợp lí, trả lời cho câu hỏi tu từ trên
khẳng định Lượm sẽ sống mãi cùng thời gian, trong lòng nhà thơ, trong tình thương nhớ, cảm phục của đồng bào Huế, trong chúng ta và các thế hệ mai sau.
=> Khắc ghi mãi hình ảnh một chú bé hồn nhiên, vui tươi, nhí nhảnh trong lòng độc giả.
=> Ước vọng về một cuộc sống hòa bình để trẻ em mãi được hồn nhiên, vui tươi.
- Xưng hô: chú -> đồng chí-> chú
+ Chú -Lần đầu: quan hệ gắn bó thân mật giữa Lượm và người kể chuyện.
+ "đồng chí" ->Trân trọng như một người bạn chiến đấu.
+ Chú – khi miêu tả Lượm hi sinh nằm trên đồng ->
Cách xưng hô thân thiết , trìu mến.
1- Nghệ thuật:
- Trong thơ có thể kết hợp miêu tả + biểu cảm.
- Thể thơ 4 tiếng, gieo vần cuối câu.
- Có thể dùng nhiều từ láy và cầu trúc câu đặc biệt gợi hình biểu cảm.
2- Nội dung ý nghĩa:
Khắc họa hình ảnh đẹp của một em bé liên lạc.
- Biểu hiện tình cảm quí mến và cảm phục của tác giả.
- Ước vọng hòa bình cho trẻ em.