33 . HÓA HỌC CÙA MƯA ACID
3.10.6. Bổo tổn tâl nguyồn
Tất cả mọi người trên trái đất đều cần tham gia vào việc làm giảm bớt mưa acid bởi vì tất cả mọi người đều góp phần gây hại môi trường - kể cả mưa acid. Mọi người đều có thể tham gia vào việc giải quyết các vấn đề này như nhau. Một trong những bước đầu tiên đó là giao trách nhiệm tìm ra những việc cần phải làm.
T iết kiệm là một trong những việc phải làm đầu tiên hiện nay. Ý thức tiết kiệm phải được giáo dục đến tâ't cả mọi người và được áp dụng thực tế.
Những thiết bị điện không dìing đến thì tắt đi như đèn, quạt... giảm sử dụng xe hcfi, thay bằng các phương tiện giao thông công cộng... Từ đó ỉượng điện sản ra sẽ ít đi, chất thải cũng ít đi. Các động cơ hoạt động ít đi, chất thải cũng ít đi. Những việc nhỏ mà tấ t cả mọi người làm sẽ tạo ra một hiệu quả vô cùng to lớn.
Tóm lại chúng ta có thể rút ra các kết luận như sau :
Hiện tượng acid hóa trong môi trường khí quyển là mưa acid, nguyên nhân do hoạt động của con người gây ra làm hủy hoại đến môi trường sống.
Mưa acid là hiện tượng tích đọng trong khí quyển những chất acid, những chất rắn và những phân tử khác khiến môi trường bị acid hóa.
Mưa acid có thể gây ra tác động trực tiếp đến thực vật, như : ăn mòn lớp cultin, hư hại các t ế bào bảo vệ của lá, gây rô'i loạn chức năng hô hấp và sinh sản, làm chậm quá trình phát triển của cây tạo ra hiện tượng ỉão hóa sớm.
Mưa acid còn có thể gây ra tác động gián tiếp thông qua các nguyên nhán như : các chất muấi khoáng - chất dinh dưỡng, môi trường không khí và môi trường khác bị ô nhiễm, cơ cấu sinh hóa của sinh vật bị xáo trộn, do vật ký sinh và các độc tô' có trong đất, sự gia tăng nồng độ của kim loại, có sự tham gia thẽm của các yếu tố môi trường khác
Hậu quả của mưa acid gây thiệt hại cho thực vật. Đối với mưa acid tự nhiên, hậu quả này ở pH 5 - 5,6 đôi lúc không thể hiện rõ ràng, nhưng với mưa acid pH thấp tốc dộng rõ nét, nhất là với điều kiện pH < 3,6. Thực vật lá kim mẫn cảm với mưa acid hcm thực vật lá bản.
Tuy nhiên, đôl với các sinh vật cấp thấp như rong Phytoplanton, tảo P eriplanton , cây M acrophytes, vi sinh Zooplankton thì ảnh hưdng của mưa acid không biểu hiện rõ mà hình như còn kích thích chúng phát triển mạnh hcfn !
3 . 1 1 . MƯ A A C ID ở Đ Ồ N G B Ằ N G s ô n g c ử u l o n g
Mưa acid đâ thực sự xuất hiện ở Việt Nam. Các báo cáo của Viện Quy hoạch Thủy lợi Nam bộ cũng chứng tỏ điều đó.
Sau đây xin lấy một vùng điển hình là ở Cà Mau nơi không phải là quá gần các khu công nghiệp miền Nam nhưng cũng vẫn có dâu hiệu của mưa acid.
Theo sô liệu thu thập được của Nguyễn Thị Kim Lan trong năm 1993 - 1997 tại trạm Cà Mau, cho thấy càng vào những năm về sau như năm 1995, 1996 và 1997, các giá trị pH của trung bình tháng càng thâ'p hơn so với các năm trước. Nàm 1995, giá trị trung bình tháng nhỏ nhất là 4,7 (tháng 5), có nghĩa là trong tháng đó đã có trận mưa có giá trị pH < 4,7, cụ thể pH = 4,6 xuất hiện ngày 10/5/1995. Vào năm 1996, giá trị trung bình thắng nhỏ nhát là 5,1 (tháng 10); những trận mưa có pH = 4,9 (giá trị thấp nhất trong năm) xuất hiện vào tuần 1, tháng 8 và tuần II của tháng 9 (giá trị trung bình tháng là 5,3) (bảng 3.8).
Ngoài ra, theo kết quả tính toán tần suất, cho thấy sô' lần xuất hiện cóc trận mưa có pH < 5,6 trong những nàm gần dây râ't đáng kể. Năm 1995 chiếm 45% (trong đó pH < 5,0 chiếm 15%), năm 1996 chiếm 66% (trong đó pH < 5,0 chiếm đến 22%) và năm 1997 chiếm 41% (bảng 3.9). Ngày 24/10/1998 vào lúc 14 giờ chiều tại Cà Mau đã có "cơn mưa inàu tírn" gây ngứa cho người tắiĩi mưa và gây xôn xao dư luận. Theo phân tích của TT Khí tượng thủy văn thì nước mưa này có pH = 4,68 - 4,73. Rõ ràng đó là mưa acid nhưng màu tím thì chưa xác định được là do nguyên nhân nào.
Điều này chứng tỏ rằng, đã xuất hiện rất nhiều trậD mưa có giá trị pH < 5,6 trong 5 năm vừa qua tại Cà Mau. Vậy có thể nói vùng phía Đông vịnh Thái Lan đă chịu ảnh hưởng của những nguyên nhân vừa trình bày ở trên, phần nào đã ảnh hưởng tới môi trường sống và sự sống của con người ở vùng này.
Tỉnh Cà Mau cửa Việt Nam không phải ỉà một khu công nghiệp phát triển, vì vậy nguyên nhân gây ra mưa acid ngoài những tác động cục bộ như hoạt động giao thông vện tải, nạn cháy rừng, đô't rừng... cẩn phải xem xét đến những tác dộng khác như khói công nghiệp, hoạt động của các núi lửa, và cả những nguyên nhân xuất phát từ các vùng khác, nước khác như hoạt động giao thông vận tải, nạn cháy rừng, dốt rừng... từ các vùng lân cận như Philipin, Indonexia, Malayxia... do gió mang đến.
Bảng 3.8. ĐẶC TRƯNG CÁC GiÁ TR| pH TRONG Nước MƯA TRẠM CÀ MAU
1 2 3 4 s 6 7 8 9 10 11 12 Mln Ngày
1993 6.4 6.0 5.7 6.0 5.9 6.0 6,3 5.9 5.1 20/6
1994 6.4 5.8 5,7 5,3 30/10
1995 7.0 7.0 4.7 6.1 6,0 5.2 5.0 5.7 6.4 i ã 10/5
1996 6.5 6.5 5.5 6.5 5.2 5.3 5.1 4.9 T.I/8 & T.II/9
1997 5.9 5.5 5.9 5.8 5.9 5.6 5.3 5.6 5,2 T.I/10
(Nguồn Nguyễn Thị Kim Lan. 1998).
Bảng 3.9. TẦN SUẤT CÁC GIÁ TRỊ pH TRONG Nước MƯA ở CÀ MAU
sS.O 5.1 ■5,6
SỐ lần Tìn suất Sô' lần Tần suất
1993 0 0% 6 13%
1994 0 0% 1 33%
1995 3 15% 6 30%
1996 4 22% 8 44%
1997 0 0% 9 41%
(Nguồn : Nguyễn Thị Kim Lan, 1998}
Chương 4