DIEU CHINH TU DONG CHUYEN DONG CUA MAY
4) Uu nhược điểm của bộ điều chỉnh vận tốc ly tâm trực tiếp
Bộ điều chỉnh vừa nêu trên đây được gọi là bộ điều chỉnh vận tốc ly tâm trực tiếp. Sở dĩ có tên gọi như vậy, bởi vì phần tử nhạy của bộ điều chỉnh này được nối trực tiếp với phần tử chấp hành.
e Uu điểm
Bộ điều chỉnh vận tốc ly tâm trực tiếp có kết cấu đơn giản.
e Nhược điểm
- Bộ điều chỉnh vận tốc ly tâm trực tiếp không nhạy với các tín hiệu nhỏ :
Cụng phỏt sinh do sự biến thiờn của lực quỏn tớnh P„ khi ứ„ thay đổi, vừa dựng để nõng hạ cỏc quả nặng (tức là cung cấp năng lượng cho phần tử nhạy), vừa được dùng để đóng mở van (tức là dẫn động phần tử chấp hành). Do đó, khi kích động không đủ lớn, năng lượng nói trên không đủ để dẫn động phần tử chấp hành, hệ thống sẽ không hoạt động.
- Bộ điều chỉnh vận tốc ly tâm trực tiếp để lại một sai số fĩnh khác không sau quá trình điều chỉnh:
Khi chuyển động bình ổn zmới được xác lap, cong can A, va do vay công động A,„ đã khác trước, do đó vị trí van V và con trượt D cũng phải khác trước. Vì mỗi vị trí của con trượt D
ứng với một vận tốc ứ„ nhất định, nờn trong chế độ chuyển độnh bỡnh ổn mới được tỏi lập, vận tốcứạ; đó cú một trị số ứ; khỏc trước : ứ¿ # ứạ;. Sai số A@ = ứ¿ — ứạ được gọi là sai số fnh : Aứ #0(Hỡnh 8.2).
§3. Các bộ điều chỉnh vận tốc ly tâm gián tiếp
+ Để khắc phục nhược điểm không nhạy với các tín hiệu nhỏ của bộ điều chỉnh trực tiếp, người ta dùng bộ điều chỉnh gián iiếp, trong đó năng lượng dẫn động phần tử chấp hành không lấy trực tiếp từ phần tử nhạy mà thông qua một phần tử khuyếch đại.
+ Trong các bộ điều chỉnh vận tốc ly tâm gián tiếp, phần tử khuyếch đại là một hệ thống thuỷ lực còn được gọi là động cơ trợ động.
1) Bộ điều chỉnh vận tốc ly tâm gián tiép phi tinh a) Cấu tạo
Khác với bộ điều chỉnh vận tốc ly tâm trực tiếp ở chỗ có thêm một hệ fhống thuỷ lực gồm pittong 1 va 2 chuyển động trong các xi lanh 3 và 4 chứa dầu và các ống dẫn a, b, c, d, e (Hinh 8.3).
b) Nguyén ly lam việc
e Khi máy chuyển động bình ổn, cơ cấu có một vị trí cân bằng nhất định ứng với một vị trí nhất định của con trượt D, ứng với một vận tốc gúc trung bỡnh ứ„ nhất định của trục quay OO.
Khi đó píttông nằm ở vị trí đóng kín các cửa d, e. Các khoang của píttông 2 được tức đầu, sẽ được giữ ở một vị trí xác định, ứng với một vị trí xác định của van V.
e Khi có sự thay đổi bất thường của tải trọng bên ngoài, ví dụ khi tải trọng tăng. Khi đó công can Ac ma may tiộu thu tăng lờn, vận tốc ứạ; giảm xuống, khiến luc nang P, giảm xuống, làm cho quả nặng A và con trượt D đi xuống, thông qua hệ thống cánh tay đòn EFGH kéo píttông 1 di xuống, cửa a thông với d, cửa e thông với c, dầu cao áp từ ống a đi qua ống d vào khoảng trên của píttông 2, dầu ở mặt dưới của píttông 2 theo ống e và c thoát ra ngoài. Nhờ đó píttông 2 đi xuống, thông qua hệ thống cánh tay đòn EFƠH mở rộng van V, tăng thêm chất sinh công đi vào động cơ, khiến công động A, cung cấp cho máy tăng trở lại, một mặt phục hồi sự cân bằng giữa cụng động và cụng cản, vận tốc gúc ứ„ tăng trở lại. Mặ: khỏc, khi vận tốc gúc a, bắt đầu tăng trở lại, lực nâng P, tăng lên, con trượt D và píttông 1 đi lên trở lại, đóng dần hai cửa d, e. Chỉ khi nào píttông I trở về vị đóng kín hoàn toàn hai cửa d, e (vị trí ban đầu) thì píttông 2 mới thôi đi xuống và van V mới ngừng hắn, không mở rộng nữa.
Bài giảng Nguyên lý máy, Chuyên ngành Cơ khí chế tạo Lê Cung, Khoa Sư phạm Kỹ thuật 78
pitt6ng 2 xi lanh 2
c) Uunhuoc diém e Uu điểm
- Bộ điều chỉnh vận tốc ly tâm gián tiếp phi fĩnh nhạy với những tín hiệu nhỏ, bởi vì năng lượng để dẫn động phần tử chấp hành không lấy trực tiếp từ phần tử nhạy mà thông qua phần tử khuyếch đại.
- Bộ điều chỉnh vận tốc ly tâm gián tiếp phi tinh khong để lại sai số tinh
A=ứạ—ứạ =0. Thật vậy, khi chế độ chuyển động bình ổn mới được xác lập, công can A, va do vay céng dong A, da khác trước, do đó vị trí van V cũng khác trước. Tuy nhiên vị trí píttông 1 van nam tại vị trí đóng kín các cửa d và e, nghĩa là vẫn như trong chế độ bình ổn ban đầu, do
píttông I
xi lanh 1
AQ = 0
chuyển tiếp Hinh 6.4:
đú vị trớ của con trượt D cũng như vận tốc gúc ứ„ vẫn khụng khỏc trước : ứ¿ = ứạ„ tức là sai số
nh Aứ = ứ; —ứ, =0 (hỡnh 8.4).
e Nhược điểm
Trong bộ điều chỉnh vận tốc ly tâm gián tiếp phi tĩnh có thể xảy ra hiện tượng mất ổn định động lực học : Thật vậy, khi công động A„ tăng lên để phục hồi chế độ chuyển động bình ổn thỡ ứ„ hiện đang giảm tăng trở lại, làm cho pớttụng 1 đi lờn trở lại, trở về vị trớ đúng kớn hai cửa d và e. Chỉ khi nào píttông 1 đóng kín hoàn toàn hai cửa d và e thì van V mới ngừng hẳn, không mở rộng nữa. Tuy nhiên, do có quán tính, van V có thể đã mở quá mức cần thiết, làm
cho A, Il6n Ac, quá trình điều chỉnh ngược lại có thể xảy ra, khiến cho van V có thể dao động liên tục (hiện tượng này được gọi là hiện tượng mất ổn định động lực học).