8.1 Tư vấn, giám sát, hướng dẫn sử dụng thuốc
* Với thuốc không kê đơn:
Hiện nay, có khoảng trên 50% khách hàng đến mua thuốc không kê đơn như nhóm cảm cúm, ho, sổ mũi, đau nhức, dạ dày, đau bụng...
Khi khách hàng đến nhân viên tiếp đón và chào hỏi khách, khách có thể mua một loại thuốc cụ thể hoặc tự khai bệnh. Nhân viên bán hàng được yêu cầu phải tìm hiểu thông tin về việc sử dụng thuốc của khách hàng. Nhân viên sẽ đưa ra lời khuyên cho từng bệnh nhân cụ thể.
Nhân viên luôn hướng dẫn, giải thích cho khách hàng về tác dụng, chỉ định, chống chỉ định, tác dụng không mong muốn, liều lượng và cách dùng trước khi giao thuốc cho khách hàng.
* Với thuốc kê đơn:
Đối với một số nhóm bệnh như tim mạch, huyết áp, tiểu đường thì nhân viên luôn yêu cầu khách hàng phải đưa đơn thuốc và kiểm tra tính hợp lệ của đơn thuốc. Nếu tại nhà thuốc không có thuốc, chỉ có Dược sĩ đại học mới được quyền tư vấn và thay thế thuốc đã kê trong đơn.
Khi lấy thuốc cho khách hàng, khách hàng có thể lấy đủ hoặc lấy một phần trong đơn thuốc, nhân viên ghi số lượng thuốc bán ra và đơn giá để lưu lại. Cho thuốc vào bao gói, ghi rõ tên thuốc, nồng độ, hàm lượng, cách dùng, thời điểm dùng từng loại thuốc.
Nhân viên cũng phải hướng dẫn, giải thích cho khách hàng về chỉ định, chống chỉ định, tác dụng không mong muốn, liều lượng và cách dùng trước khi giao thuốc cho khách hàng.
Lượng bệnh nhân mua thuốc kê đơn chiếm phần ít hơn và thường chủ yếu là những bệnh mạn tính, uống dài ngày. Nếu bệnh nhân có nhu cầu đặt thuốc theo đúng tên biệt dược trong toa, nhà thuốc cũng liên lạc với công ty phân phối để đặt mua và giao thuốc cho bệnh nhân theo đúng ngày hẹn.
8.2 Giám sát phản ứng có hại của thuốc tại nhà thuốc
Trường hợp dược sĩ phát hiện bất thường của người bệnh sau khi sử dụng thuốc thì tiến hành kiểm tra tất cả thuốc người bệnh đã sử dụng, kiểm tra chất lượng cảm quan
71 mẫu lưu và một số thông tin khác của người bệnh về bệnh tình, tiền sử dị ứng… của người bệnh, sau đó đánh giá mức độ nghiêm trọng để có cách thức xử lý phù hợp.
Theo đó, các tác dụng không mong muốn của thuốc do người mua thuốc phản ánh được chủ nhà thuốc ghi nhận và báo cáo theo mẫu về Trung tâm Quốc gia về Thông tin thuốc và theo dõi phản ứng có hại của thuốc. Để tiện lợi cho công tác báo cáo, nhà thuốc tiến hành gửi báo cáo trực tuyến hàng tháng (nếu có) để không mất thời gian và vẫn đảm bảo hiệu quả trong theo dõi, báo cáo tác dụng không mong muốn của thuốc.
Trong thời gian thực tập tại nhà thuốc, em đã gặp một số bệnh, dược sĩ bán thuốc theo đơn và hướng dẫn cách sử dụng thuốc cho người bệnh nhiệt tình, chu đáo. Bệnh nhân sử dụng thuốc và chưa gặp tác dụng không mong muốn nào của đơn thuốc.
8.3 Các tình huống thực tế
Khách hàng mua thuốc có đơn thuốc: Bệnh nhân Cô Hà chuẩn đoán R17 Áp xe
Phân tích toa thuốc:
1. Rodogyl 125mg ………12v (sáng 2v, chiều 2v) 2. Prednisone 5mg ……… 6v (sáng 1v, chiều 1v) 3. Panadol ………. 6v (sáng 1v, chiều 1v) Lời dặn: Ăn no trước khi uống
72 1. Rodogyl 125mg là một loại kháng sinh được sản xuất phối hợp giữa hai hoạt chất spiramycine thuộc nhóm macrolide và metronidazole thuộc nhóm nitro-5- imidazole) điều trị chữa các bệnh nhiễm khuẩn xoang miệng cấp tính, mạn tính hoặc tái diễn.
+ Liều dùng thông thường: 4–6 viên mỗi ngày, chia thành 2 hoặc 3 lần uống.
+ Tác dụng phụ: Dị ứng (nổi mẩn, mề đay, ngứa,…), đau dạ dày, buồn nôn, ói mửa, tiêu chảy, viêm lưỡi với cảm giác khô miệng, có vị kim loại, chán ăn, …
2. Prednisone 5mg là một loại corticosteroid, có tác dụng giảm đau – kháng viêm.
+ Liều dùng cho viêm cấp tính tối đa 30mg/ngày
+ Tác dụng phụ: Dị ứng, suy nhược cơ thể, sụt cân, tăng cân bất thường, rối loạn tiêu hoá, nổi mụn, đau cơ, đau xương,….
3. Panadol chứa paracetamol 500mg, có tác dụng giảm đau - hạ sốt.
+ Liều dùng: 1 - 2 viên/lần, tối đa 4000mg (8 viên/ngày) + Tác dụng phụ: Dị ứng, hoại tử tế bào gan, giảm tiểu cầu
Phối hợp 3 thuốc này hỗ trợ lẫn nhau giúp bệnh nhân mau khỏi bệnh.
Khách hàng mua thuốc không có toa: Bệnh nhân là trẻ em, 12 tháng tuổi, bị tiêu chảy
- Dược sĩ:” Chào chị! Chị cần gì?”
- Khách hàng: “Chào em! Bán cho chị liều thuốc bé nhỏ nhà chị bị tiêu chảy”
- Dược sĩ: “Bé chị bao nhiêu tuổi rồi?”
- Khách hàng: “Bé 12 tháng”
Dược sĩ trao đổi với mẹ bé: hỏi số lần đi tiêu chảy trong ngày của bé. Tính chất phân. Bé có kèm sốt, hay nôn ói hay không. Gia đình có mới đổi sữa cho bé hay không?
Tất cả mọi thứ đều bình thường. Bé đi tiêu chảy 2 lần/ ngày, không sốt, không nôn ói.
Gia đình không đổi sữa cho bé.
- Dược sĩ: “Dạ chị đợi em chút” Lấy thuốc + Smecta ………….. 4 gói
+ Enterogermina……4 ống
73 - Dược sĩ: “Dạ chị ơi em gửi chị 2 ngày uống. Mỗi lần uống 1 giú Smecta và 1 ống Enterogemina, ngày uống 2 lần nha chị. Em sẽ giải thích cho chị nghe về tác dụng và chỉ định của từng loại cho chị tham khảo để hiểu rõ hơn”
“Smecta chứa Diosmectite giúp hấp phụ hơi trong đường ruột phục hồi tính thấm và bảo vệ niêm mạc đường tiêu hóa ở trẻ em bị tiêu chảy cấp.”
“Enterogermina có thành phần chính bào tử kháng đa kháng sinh Bacillus clausii hỗ trợ để phục hồi hệ vi khuẩn đường ruột”
- Dược sĩ: “Dạ chị còn thắc mắc gì thêm không?”
- Khách hàng: “Thuốc uống như thế nào em?”
- Dược sĩ: “Smecta chị pha với 50 ml nước thành hỗn dịch đựng trong bình để trẻ uống dần. Enterogermina chị lắc kỹ ống thuốc trước khi dùng. Xoắn vặn phần trên để mở ống thuốc. Uống thuốc trong ống hoặc hòa thuốc trong ống với sữa hoặc nước”
- Dược sĩ: “Dạ chị còn thắc mắc gì thêm không?”
- Khách hàng: “Không em tính tiền giúp chị”
- Dược sĩ: “Của chị 48.000đ ạ”
- Khách hàng: Đưa tiền “Chị gửi”
- Dược sĩ: Nhận tiền. “Dạ chị nhớ theo dõi số lần đi tiêu chảy có bớt hay dứt hẳn không. Nếu bé sốt, nôn ói gia đình nên cho nhập viện ngay chị nhé”
- Khách hàng: “Rồi chị nhớ rồi. Cảm ơn em”
- Dược sĩ: “Dạ chào chị”
74