– Chúng ta có thể bắt gặp người bạn thiên nhiên của mình ở mọi nơi, mọi lúc.
Thiên nhiên luôn có mặt trong từng nhịp sống của con người chúng ta. Đó chính là cây cối, vầng trăng, dòng sông trước nhà… Chúng ảnh hưởng, tác động rất nhiều lên đời sống của con người chúng ta. Chúng có thể tác động trực tiếp hay gián tiếp lên con người, động vật hay thực vật. Và tất cả chúng đều có những vai trò khác nhau đối với đời sống của con người.
– Trước tiên đó chính là rừng – lá phổi của toàn nhân loại. Chúng cung cấp ôxi cũng như thức ăn, lương thực cho con người. Ngoài ra rừng còn ngăn chặn những dòng lũ giận dữ của mẹ thiên nhiên đổ ập lên con người hay là giúp chống xói mòn đất đai, giúp cho con người có thể canh tác dễ hơn. Rừng cũng đem lại nguồn kinh tế cho con người như khai thác lâm sản.
– Kế đến chính là sông suối, hồ hay biển cả. Biển cung cấp muối – gia vị không thể thiếu trong mọi bữa ăn của gia đình. Ngoài ra biển còn cung cấp một lượng lớn thủy, hải sản, đem lại nguồn lợi cho con người chúng ta. Cũng như trong bài thơ Đoàn thuyền đánh cá nhà thơ Huy Cận có ghi: Biển cho ta cá như lòng mẹ/
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào. Không những thế, biển cả còn là một trong những đề tài được các nhà thơ, nhà văn tận dụng triệt để.
– Ngoài rừng và biển thì đất đai cũng là một trong những tài nguyên rất quan trọng của thiên nhiên. Đất đai giúp con người trồng trọt, chăn nuôi, canh tác các
loại cây trồng, đem lại nguồn lương thực thực phẩm cho con người cũng như cho các loài động vật, gia súc. Đất đai cũng chính là nơi ta xây dựng nhà, tổ ấm gia đình qua từng ngày. Không chỉ vậy ẩn sâu bên trong đất chính là những tài nguyên khoáng sản có giá trị cần được khai thác. Đó chính là: than, sắt, vàng, bạc, dầu mỏ hay kim cương... và tất cả chúng đều mang lại những giá trị kinh tế
lớn cho đời sống của con người.
– Thiên nhiên không chỉ có đem lại những nguồn lợi về kinh tế, lương thực hay thực phẩm mà chúng còn mang đến những danh lam thắng cảnh khắp mọi nơi trên thế giới, làm phong phú thêm cho cuộc sống của con người.
+ Đó có thể là: thác nước Iguazu ở Argentina, thung lũng Canyon ở Colorado, vườn thú thiên nhiên Serengeti ở Tanzania, thác nước Victoria ở Zimbabue và
Zambia, rặng san hô hùng vĩ ở Úc, rừng nguyên sinh Amazon ở Brazil – Pêru, thác nước Niagara hùng vĩ ở biên giới Canada – Mĩ...
+ Gần gũi với chúng ta hơn đó chính là Vịnh Hạ Long – một trong những danh lam thắng cảnh đẹp nhất của Việt Nam cũng như của thế giới.
3. Bàn luận
– Mẹ thiên nhiên mang đến cho chúng ta bao nhiêu là lợi ích. Thế nhưng con người chúng ta lại không biết tôn trọng, bảo vệ và giữ gìn chúng.
– Chúng ta khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách vô tội vạ. Chúng ta làm ô nhiễm tài nguyên nước cũng như không khí bằng các chất thải độc hại từ các nhà máy, xí nghiệp, các phương tiện giao thông thường ngày.
Tất cả các khu rừng đều bị chúng ta tàn phá, chúng ta đốt rừng, chặt phá cây cối để tìm kiếm lợi nhuận riêng cho chính bản thân mình mà không nghĩ đến người khác.
4. Bài học nhận thức và hành động
– Tuy thiên nhiên đem lại rất nhiều lợi ích cho con người nhưng nếu chúng ta không biết bảo tồn và gìn giữ chúng thì nó sẽ có những tác động nguy hại đến đời sống của chính bản thân chúng ta. Khi đó sẽ dẫn đến việc tài nguyên bị cạn kiệt, môi trường bị ô nhiễm sẽ làm thủng tầng ôzôn, trái đất bị nóng lên cũng như nguy cơ hạn hán, lũ lụt càng nhiều.
– Thiên nhiên có vai trò rất quan trọng đối với tất cả con người cũng như tất cả
những sinh vật sống trên trái đất. Và nếu chúng ta biết khai thác, sử dụng hợp lí
cũng như bảo tồn, giữ gìn thiên nhiên thì nó sẽ trở thành một trong những tài sản quý giá nhất của con người chúng ta.
– Liên hệ bản thân phải làm gì để bảo vệ thiên nhiên?
ĐỀ SỐ 54 I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích dưới đây và thực hiện theo yêu cầu:
Hãy sống như đời sống để biết yêu nguồn cội Hãy sống như đồi núi vươn tới những tầm cao
Hãy sống như biển trào, như biển trào để thấy bờ bến rộng Hãy sống như ước vọng để thấy đời mênh mông
Và sao không là gió, là mây để thấy trời bao la Và sao không là phù sa rót mỡ màu cho hoa Sao không là bài ca của tình yêu đôi lứa Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư
Và sao không là bão, là giông, là ánh lửa đêm đông Và sao không là hạt giống xanh đất mẹ bao dung Sao không là đàn chim gọi bình minh thức giấc Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư.
(Trích lời bài hát Khát vọng – Phạm Minh Tuấn)
Câu 1. Văn bản trên được viết theo phong cách ngôn ngữ nào? Phương thức biểu đạt của bài hát trên?
Câu 2. Chủ đề của văn bản trên? Lời bài hát đem đến cho mọi người cảm xúc gì?
Câu 3. Chỉ ra và phân tích hiệu quả của những biện pháp tu từ được sử dụng trong lời bài hát trên?
Câu 4. Thông điệp mà tác giả gửi vào bài hát có ý nghĩa gì?
II. LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm) Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ
của anh (chị) về nội dung được nêu ở phần Đọc hiểu: Ước mơ và khát vọng của con người.
HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ THI I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Câu 1. – Văn bản trên được viết theo phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.
– Phương thức biểu đạt: biểu cảm và miêu tả.
Câu 2. – Chủ đề: Khát vọng ước mơ của con người/ Lối sống có trách nhiệm, ước mơ, có ý nghĩa…
– Thí sinh có thể trả lời theo định hướng: lời bài hát đem đến cho mọi người cảm xúc phong phú, cảm phục, tự hào về tình yêu cuộc đời tha thiết mà tác giả
gửi gắm. Đó là khát vọng hóa thân để cống hiến và dựng xây cuộc đời.
Câu 3. – Các biện pháp tu từ:
+ Điệp ngữ: “Hãy sống như, và sao không là…”.
+ Câu hỏi tu từ: “Và sao…”.
+ Liệt kê: “Mặt trời, gió, phù sa, bão giông…”.
– Tác dụng: các biện pháp tu từ trên nhấn mạnh vào khát vọng cao đẹp của nhạc sĩ, đặc biệt còn khiến lời ca như giục giã nhắc nhớ con người về lẽ sống tốt đẹp…
Câu 4. HS nêu cảm nhận của mình về bài hát, tuy nhiên cảm xúc phải chân thành, không khuôn sáo, gượng ép. Dưới đây là một số gợi ý về bức thông điệp của bài hát:
– Hãy sống thật với lòng mình! Hãy sống bằng tất cả tấm chân tình để yêu hơn cuộc sống này:Hãy hóa thân vào những gì đẹp đẽ nhất của thế gian: là gió, là mây, là phù sa, là bài ca, là mặt trời… Hãy biết ước vọng và sống sao cho mạnh mẽ: hãy là bão, là giông, là ánh lửa đêm đông… Chúng ta hãy sống trong cuộc đời này với tất tình yêu và khát khao hòa nhập.
– Đất mẹ và lòng mẹ luôn bao dung cho những đứa con kể cả những đứa con bị
lầm lỡ. Và sao không là hạt giống xanh đất mẹ bao dung? Khát vọng trở thành đàn chim gọi bình minh thức giấc, những hình tượng tuyệt đẹp để hướng về
tương lai: Sao không là đàn chim gọi bình minh thức giấc. Khát vọng trở thành
“mặt trời” là nơi đem lại ánh sáng, sự sống và niềm tin cho con người, niềm tin chân chính và vô tư, không chút vị kỉ.
II. LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm) HS tham khảo nội dung dưới đây để viết đoạn văn:
1. Mở đoạn
– Giữa cuộc sống bộn bề những phức tạp và bon chen, có lúc bạn tự hỏi mình có ước mơ hay khát vọng gì không? Và nó là gì? Ước mơ là một điều gì đó vượt ngoài tầm với, nó là khát vọng, là những điều tốt đẹp mà con người muốn đạt được
– Trích dẫn ý kiến.
2. Thân đoạn
a. Phân tích và chứng minh
– Cuộc sống sẽ trở nên tươi đẹp hơn khi ta nuôi dưỡng ước mơ và khát vọng.
Ước mơ được gieo mầm, ấp ủ và rồi một ngày bỗng trở thành hiện thực. Nó
chắp cánh cho chúng ta để bay cao, bay xa, vươn tới những dự dịnh hoài bão của mình.
– Gắn với mỗi con người, là những ước mơ và khát vọng khác nhau, có những ước mơ vĩ đại, đôi lúc lại viển vông là trở thành tỷ phú, hay có những ước mơ nhỏ bé gắn liền với thực tế là được hạnh phúc bên gia đình, có một bữa cơm ấm cúng, chỉ là được sống trong vòng tay yêu thương của cha mẹ.
– Khi ta sống có ước mơ và khát vọng thì mỗi ngày trôi qua, không đơn giản là
ta hoàn thành công việc của ngày hôm đó, mà còn góp phần tích cực thực hiện ước mơ.
b. Bàn luận và mở rộng
– Trong cuộc sống, những người biết ước mơ khát vọng muốn biến ước mơ thành hiện thực phải có lòng quyết tâm cao độ. Họ thường tập trung làm những phần việc mà mình yêu thích để thực hiện ước mơ. Biết lập ra kế hoạch cho cuộc đời mình và ngày ngày hiện thực hóa nó. Ý chí, lòng kiên nhẫn và sự dũng cảm của họ càng được tôi luyện qua những thử thách và khó khăn mà họ từng nếm trải trong cuộc đời. Họ có ước mơ cũng như họ đã có cả gia tài.
– Khi ta sống mà không có ước mơ, khát vọng là ta đã đánh mất mục tiêu sống của mình. Khi cái thế giới màu hồng đó bị đánh mất là phải đối diện với thực tế
lạnh lùng khô khan lúc đó ta sẽ phải sống theo sự sắp đặt, sống theo rập khuôn vốn có của nó. Điều đó làm cho con người ta thay đổi theo chiều hướng tiêu cực.
Để một ngày, họ chợt nhận ra ta không còn là chính mình nữa.
– Những người không có ước mơ là những người chưa hề suy nghĩ về mục đích sống của bản thân. Họ chán nản và không tâm huyết về công việc mình đang làm. Những người cố gắng đạt được mục đích sống trên con đường đời dù gặp nhiều gian nan, trắc trở nhưng ước mơ luôn là động lực giúp họ đứng lên sau mỗi khó khăn.
c. Bài học nhận thức và hành động
– Hạnh phúc nhất là khi chúng ta sống có niềm ước mơ khát vọng, thực hiện được những gì mình mong muốn và sống mỗi ngày trọn vẹn với những niềm vui, nỗi buồn.
– Có quá nhiều người chưa xác định được ước mơ của mình, họ sống như những cái bóng bên lề xã hội, mờ nhạt và vô danh.
3. Kết đoạn
– Bạn có muốn sống một cuộc sống như vậy? Đừng nhé, bởi vì chúng ta chỉ sống một lần duy nhất trong cuộc đời này mà thôi!
ĐỀ SỐ 55
I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: Có con ếch sống lâu ngày trong một cái giếng nọ. Xung quanh chỉ có vài con nhái, cua, ốc bé nhỏ. Hàng ngày, nó cất tiếng kêu ồm ộp làm vang động cả giếng, khiến các con vật kia rất hoảng sợ. Ếch cứ tưởng bầu trời bé bằng cái vung và nó thì oai như một vị chúa tể.
Một năm nọ, trời mưa to làm nước dềnh lên, tràn bờ, đưa ếch ra ngoài. Quen thói cũ… nó nhâng nháo đưa mắt lên nhìn bầu trời chả thèm để ý đến xung quanh nên đã bị một con trâu đi qua giẫm bẹp
Câu 1. Tìm lại tên cho câu chuyện trên và cho biết câu chuyện này anh (chị) đã
học ở lớp mấy trong chương trình Ngữ văn THCS?
Câu 2. Văn bản trên thuộc loại truyện nào? Phương thức biểu đạt của truyện trên là gì?
Câu 3. Vì sao ếch tưởng bầu trời trên đầu chỉ bé bằng cái vung và nó thì oai như một vị chúa tể? Do đâu ếch bị con trâu đi qua giẫm bẹp? Ếch là hình ảnh ẩn dụ
tượng trưng cho ai? Bầu trời và giếng tượng trưng cho điều gì?
Câu 4. Câu chuyện trên nhằm nêu lên bài học gì? Ý nghĩa của bài học?
II. LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm) Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ
của anh (chị) về ý kiến: Phải biết khiêm nhường trong cuộc sống.
HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Câu 1. – Câu chuyện trên có tên là: ẾCH NGỒI ĐÁY GIẾNG.
– Văn bản trên học ở chương trình THCS: Ngữ văn lớp 6.
Câu 2. – Văn bản trên thuộc loại truyện ngụ ngôn.
– Phương thức biểu đạt của câu chuyện: tự sự và miêu tả.
Câu 3. – Ếch tưởng bầu trời chỉ bé bằng cái vung và nó thì oai như một vị chúa tể, bởi vì: Ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ. Xung quanh ếch lâu nay cũng chỉ có một vài loài vật bé nhỏ. Hằng ngày, ếch cất tiếng kêu “ồm ộp” làm vang động cả giếng, khiến các con vật kia rất hoảng sợ.
– Ếch bị con trâu đi qua giẫm bẹp vì một lần ra khỏi giếng, quen thói cũ, nó
nhâng nháo đưa cặp mắt nhìn lên bầu trời, chả thèm để ý đến xung quanh.
– Ếch tượng trưng cho con người.
– Giếng, bầu trời tượng trưng cho môi trường sống và sự hiểu biết của con người.
Câu 4. – Những bài học (nghĩa bóng) của truyện:
+ Dù môi trường, hoàn cảnh sống có giới hạn, khó khăn, vẫn phải cố gắng mở
rộng sự hiểu biết của mình bằng nhiều hình thức khác nhau. Phải biết những hạn chế của mình và phải cố gắng, biết nhìn xa trông rộng.
+ Không được chủ quan, kiêu ngạo, coi thường những đối tượng xung quanh.
Kẻ chủ qua, kiêu ngạo dễ bị trả giá đắt, thậm chí bằng cả tính mạng.
– Ý nghĩa của những bài học:
+ Câu chuyện trên để lại cho ta bài học về tính tự cao, tự đại và giá trị của sự
hiểu biết.
+ Nhắc nhở, khuyên bảo tất cả mọi người, ở mọi lĩnh vực, nghề nghiệp, công việc cụ thể.
+ Tự cao tự đại có thể làm hại bản thân.
+ Sự hiểu biết của con người là hữu hạn, vì vậy điều quan trọng nhất trong cuộc sống là phải luôn làm một học trò.
+ Biết thường xuyên học hỏi và khiêm nhường.
II. LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm) HS tham khảo nội dung dưới đây để viết đoạn văn:
1. Mở đoạn
– Trong xã hội hiện nay, chúng ta cần phải trang bị cho mình những hành trang cần thiết để có thể tự hoàn thiện bản thân mình và hội nhập vào cộng vào xã hội.
– Một trong những đức tính cần thiết nhất để có thể hòa nhập có được mối quan hệ tốt là khiêm nhường. Khiêm nhường không chỉ là nghệ thuật sống mà còn là
nền tảng dẫn đến thành công.
2. Giải thích
– Khiêm nhường là không tự đề cao mình, đánh giá đúng mực về bản thân, luôn học hỏi người khác và biết kính trên nhường dưới.
3. Phân tích và chứng minh
– Những người khiêm nhường thường rất hòa nhã, nhún nhường, tôn trọng người khác và nghe nhiều hơn nói. Họ luôn nhanh chóng nhìn nhận và sửa đổi các khuyết điểm mình, học tập những cái hay, cái tốt từ người khác và không tự
mãn với những gì mình đã đạt được.
+ Dẫn chứng: Bác Hồ là tấm gương sáng ngời về đức tính khiêm nhường.
Suốt cuộc đời mình, Bác luôn giữ một lối sống giản dị, thanh đạm. Dù cương vị
một Chủ tịch nước, Bác vẫn ở trong ngôi nhà sàn đơn sơ với những dụng hết sức giản dị, mộc mạc, vẫn tự tay chăm sóc vườn cây, nuôi cá... Hay anh thanh niên trong tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa luôn khiêm nhường, cho mình không xứng đáng để được vẽ tranh.