9. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN
1.4.1. Thiết kế cơ cấu tổ chức GDHN theo tinh thần XHH
Giáo dục hướng nghiệp là một hoạt động mang tính xã hội cao, để tăng cường cộng đồng trách nhiệm trong việc tổ chức GDHN giữa các thành phần: xã hội - ngành giáo dục - người học; trước hết cần thiết kế cơ cấu tổ chức, xác định rõ vị trí của nhà trường và vai trò của các tổ chức xã hội cùng tham gia.
Cơ cấu tổ chức gồm có:
Trường THPT (thông thường là ban hướng nghiệp nhà trường)
Các tổ chức, cá nhân phối hợp:
- Trung tâm KTTH-HN.
- Đại diện các trường ĐH, CĐ, TCCN.
- Đại diện các cơ sở dạy nghề.
- Đại diện các cơ sở sản xuất, dịch vụ.
- Đại diện Hội CMHS.
- Một số cá nhân: Là phụ huynh học sinh, các nhà hảo tâm, các cựu học sinh đã trưởng thành…
+ Vai trò chủ đạo của nhà trường:
- Xây dựng kế hoạch: Ban HN căn cứ vào từng chủ đề hoạt động, chọn lực lượng phối hợp để thiết kế nội dung, chương trình phù hợp với đối tượng HS, đảm bảo tính hệ thống.
- Tổ chức triển khai thực hiện: Trường THPT đóng vai trò trung tâm.
+ Trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân phối hợp:
- Cùng trường THPT xây dựng kế hoạch
- Hỗ trợ nguồn lực: Đội ngũ giáo viên, kỹ thuật viên; cung cấp thông tin, chuyển tải thông tin, cung cấp nguồn tài liệu, CSVC – thiết bị, hỗ trợ tài chính.
- Phối hợp với ban HN nhà trường tổ chức thực hiện GDHN.
- Bố trí việc làm cho HS sau khi tốt nghiệp THPT hoặc tốt nghiệp các trường ĐH, CĐ, TCCN, các trường ĐT nghề…
Cơ cấu tổ chức GDHN cho HSPT theo tinh thần XHH được thể hiện qua sơ đồ sau:
Sơ đồ 3: Cơ cấu tổ chức GDHN cho HSPT theo tinh thần XHH Từ sơ đồ trên, chúng ta thấy các thành phần trong hệ thống cấu trúc tổ chức GDHN cho HS THPT có mối quan hệ gắn bó hữu cơ giữa các tổ chức trong nhà trường và ngoài xã hội. Sự phối hợp đó sẽ tạo nên sức mạnh đồng bộ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ GDHN. Mỗi thành phần tồn tại trong cấu trúc có vai trò, nhiệm vụ khác nhau, và mang những đặc trưng riêng biệt, nhưng có chung một chức năng phối hợp và hỗ trợ lẫn nhau.
Hiệu trưởng: Là người đại diện cho nhà trường, chịu trách nhiệm chung về kế hoạch và phối hợp, điều hành quá trình tổ chức, thực hiện nhiệm vụ GDHN.
Ban hướng nghiệp: Ban HN do một phó hiệu trưởng phụ trách, trực tiếp điều hành thực hiện nhiệm vụ GDHN. Thành phần và số lượng được cơ cấu tuỳ theo số lớp (hoặc số HS). Chức năng cơ bản của ban HN là
CÁC TỔ CHỨC TRONG NHÀ TRƯỜNG (Đoàn thanh niên, tổ chuyên
môn, tổ GVCN...)
HIỆU TRƯỞNG
BAN HƯỚNG NGHIỆP
CÁC TỔ CHỨC XÃ HỘI (Cơ quan thông tin truyền thông, trung tâm KTTH-
HN, trường dạy nghề, trường ĐH,CĐ,TC, doanh
nghiệp, Hội CMHS...)
chỉ đạo kế hoạch HN. Ngoài ra ban HN còn là thành phần trung gian liên kết các lực lượng phối hợp.
Các lực lượng phối hợp gồm có:
- Các tổ chức trong nhà trường: Đoàn thanh niên, tổ chuyên môn, tổ giáo viên chủ nhiệm.
- Các tổ chức xã hội: Cơ quan truyền thông, trung tâm KTTH-HN, trường ĐH, CĐ, TC, trường dạy nghề, doanh nghiệp, hội CMHS...
* Chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức trong nhà trường:
+ Đoàn thanh niên: Trong trường THPT, đoàn thanh niên đóng vai trò quan trọng trong hoạt động GDHN. Đối với GDHN, ngoài công tác tuyên truyền, đoàn thanh niên có nhiệm vụ động viên học sinh tham gia xây dựng vườn trường, xưởng trường, xây dựng phòng HN; tổ chức các hoạt động như câu lạc bộ, ngoại khoá, tham quan, các cuộc thi…
+ Các tổ chuyên môn: Là thành phần cơ bản cung cấp nguồn nhân lực (đội ngũ giáo viên) cho GDHN, có chức năng và nhiệm vụ:
- Triển khai cho giáo viên thực hiện kế hoạch HN trong các giờ dạy trên lớp theo từng bộ môn nhằm phát hiện và bồi dưỡng năng lực và hứng thú của HS theo từng bộ môn.
- Phối hợp tổ chức các hoạt động ngoài giờ: câu lạc bộ, ngoại khoá, các cuộc thi…
+ Tổ giáo viên chủ nhiệm: Giáo viên chủ nhiệm là nhân tố cơ bản gắn liền các tác động của GD trong nhà trường với XH, là người gần gũi, hiểu biết nhu cầu, hứng thú của từng HS. GVCN có các chức năng và nhiệm vụ:
- Giúp HS định hướng chọn nghề dựa trên cơ sở tâm, sinh lý, điều kiện và năng lực của mỗi HS.
- Phối hợp, hỗ trợ ban HN xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và kiểm tra đánh giá các hoạt động GDHN.
* Chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức xã hội:
+ Các cơ quan truyền thông: Tiếp nhận và chuyển tải các thông tin nghề nghiệp, sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế của đất nước, của địa phương thông qua hệ thống phát thanh, truyền hình, báo chí...đến với mọi người, đặc biệt đối với HS THPT.
+ Trung tâm KTTH-HN: Phối hợp tổ chức tư vấn HN, dạy nghề PT cho HS theo hợp đồng cam kết tránh nhiệm với trường THPT.
+ Trường ĐH, CĐ, TC và các cơ sở đào tạo nghề:
- Phối hợp tổ chức tư vấn HN cho học sinh.
- Phối hợp tổ chức cho HS tham quan, thực tế ngay tại trường.
- Hỗ trợ cán bộ kỹ thuật, giáo viên chuyên trách HN cho trường THPT.
+ Các doanh nghiệp:
- Tham gia tư vấn HN cho học sinh.
- Hỗ trợ cán bộ kỹ thuật tuỳ theo thế mạnh của từng doanh nghiệp.
- Hỗ trợ tài chính và CSVC cho GDHN.
- Phối hợp tổ chức cho HS tham quan tại doanh nghiệp theo kế hoạch.
- Bố trí việc làm cho HS sau khi tốt nghiệp THPT hoặc các trường chuyên nghiệp.
+ Hội cha mẹ học sinh:
- Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm định hướng nghề nghiệp cho HS.
- Làm cầu nối trực tiếp giữa nhà trường với chính quyền địa phương, tuyên truyền chủ trương chính sách, cơ cấu chuyển dịch kinh tế và nhu cầu nguồn lao động của địa phương đến với học sinh.
- Hỗ trợ tài chính xây dựng phòng HN và các buổi tham quan của học sinh do nhà trường tổ chức.