Bài 5: Kiểm tra chẩn đoán tình trạng kỹ thuật hệ thống khởi động và đánh lửa
2. Chẩn đoán qua các trạng tháI làm việc của động cơ
- Kiểm tra bên ngoài các bộ phận
- Tiến hành khởi động nhưng động cơ không nổ được, chứng tỏ :
Không có tia lửa cao áp, do các cuộn dây sơ cấp và thứ cấp của ống tăng điện bị cháy, đứt chập hoặc chạm, điện trở phụ bị cháy đứt, tụ điện hỏng hoặc rôto và cọc than nứt, gãy các đầu đây cao áp bị đứt hoặc lỏng.
Không có dòng điện thấp áp do : các dây dẫn bị đứt lỏng hay chạm vỏ, b) Động cơ nổ không ổn định và quá nóng
- Vận hành động cơ
- Nghe tiếng nổ động cơ không êm, nước làm mát sôi ở két nước, động cơ qua nóng, nhiệt độ cao lớn hơn 900C và không sờ được vào thân máy, do :
Giáo trình chẩn đoán Ô tô 76
Đặt lửa quá sớm hoặc qúa muộn, một số bugi hỏng, hay tia lửa yếu, dây cao áp lỏng, hay tụ điện yếu, bộ đánh lửa sớm điều chỉnh sai hay kẹt hoặc trục bộ chia điện và cam cắt điện mòn không đều.
) Động cơ nổ không ổn định và quá nóng - Vận hành động cơ
- Nghe tiếng nổ động cơ không êm, nước làm mát sôi ở két nước, động cơ qua nóng, nhiệt độ cao lớn hơn 900C
và không sờ được vào thân máy, do :
Đặt lửa quá sớm hoặc qúa muộn, một số bugi hỏng, hay tia lửa yếu, dây cao áp lỏng, hay tụ điện yếu,
bộ đánh lửa sớm điều chỉnh sai hay kẹt hoặc trục bộ chia điện và cam cắt điện mòn không đều.
c) Động cơ có kích nổ và công suất giảm - Vận hành động cơ
- Nghe tiếng nổ dội có nhiều tiếng gõ, động cơ rung giật mạnh, nước làm mát sôi ở két nước, động cơ qua nóng, nhiệt độ cao lớn hơn 900C do :
Đặt lửa quá sớm hay dùng sai loại nhiên liệu, bộ đánh lửa sớm điều chỉnh sai hay kẹt, hoặc rơ lỏng các linh kiện của bộ phận đánh lửa bằng điện tử, gây cháy kich nổ.
3. Chẩn đoán qua các chi tiết, bộ phận của hệ thống đánh lửa a) Kiểm tra bugi (nến điện)
- Tháo các bugi ra ngoài buồng cháy
- Làm sạch và kiểm tra bên ngoài vỏ sứ đầu cực và khe hở.
- Lắp các bugi lên thiết bị chuyên dùng kiểm tra bugi và kiểm tra tia lửa của các bugi.
- Nếu không có thiết bị, gá lắp cố định bugi với thân máy (mát ở bên ngoài buồng cháy) tiến hành khởi động cơ và quan sát tia lửa của các bugi để so sánh với tia lửa tiêu chuẩn để xác định tình trạng của bugi :
Bugi không có tia lửa điện, do nứt chạm cực giữa ra cực bên, hoặc nứt gãy cực giữa.
Tia lửa cao áp yếu (vàng, đỏ và mãnh), do các cuộn dây sơ cấp và thứ cấp bị chập, tụ điện yếu, hoặc tiếp điểm mòn, bẩn (loại tiếp điểm)
Tia lửa cao áp không ổn định và mãnh do khe hở lớn, đầu cực mòn bẩn hoặc tụ điện và ống tăng điện yếu.
Bugi tốt phải có tia lửa điện dài, ổn định, có màu xanh tím và mập.
Hình. 5-4: Sơ đồ kiểm tra thời điểm đánh lửa
Đồng hồ k tra
Động cơ Đèn kiểm tra
Kẹp dây bugi
Kẹp cọc ắc quy
Giáo trình chẩn đoán Ô tô 77
a) b) Hình. 5-5: Sơ đồ kiểm tra bugi và bộ chia điện
a) Cấu tạo bugi ; b) cấu tạo bộ chia điện b) Kiểm tra bộ chia điện
- Kiểm tra các vết nứt của nắp bộ chia điện và độ mòn bẩn của các đầu cực
- Dùng đồng hồ đo điện vạn năng kiểm tra sự thông mạch giữa cọc than và đầu cực giữa.
- Dùng đồng hồ đo điện vạn năng, kiểm tra sự thông mạch và chạm vỏ của mạch điện thấp áp như : tiếp điểm, tụ điện (hoặc cuộn điều khiển và các cụm đánh lửa điện tử)
- Kiểm tra độ mòn và mòn không đều của cam cắt điện và độ mòn cong của trục bộ chia điện.
- Kiểm tra độ mòn không đều và khe hở ( 0,35 – 0,45 mm) của tiếp điểm (hoặc khe hở đầu cực chia điện của cụm đánh lửa điện tử)
- Kiểm tra các bộ đánh lửa sớm : kiểm tra các chi tiết lò xo, màng, chân không hoặc cho động cơ hoạt động và thay đổi số vòng quay để quan sát trạng tháI làm việc của các bộ đánh lửa sớm.
Tốc độ cao, góc đánh lửa sớm không tăng, chứng tỏ bộ đánh lửa sơm ly tâm kẹt hỏng.
Tốc độ thấp, hoặc thay đổi tải nhưng góc đánh lửa sớm không tăng, chứng tỏ bộ đánh lửa sớm bằng chân không kẹt hỏng.
c) Kiểm tra ống tăng điện (bôbin cao áp)
- Kiểm tra các vết nứt vỡ bên ngoài ống tăng điện.
- Dùng đồng hồ đo điện vạn năng kiểm tra điện trở và sự thông mạch của cuộn dây sơ cấp (R
= 0,5 – 4?), cuộn dây thứ cấp ( 8 – 10 K?) và của điện trở phụ (R = 1,0 - 1,5?).
- Kiểm tra tia lửa cao áp : lắp ống cao áp vào hệ thống đánh lửa, cho động cơ hoạt động và qua sát tia lửa phóng ra bugi để xác định tình trạng kỹ thuật của ống tăng điện.
Không có tai lửa cao áp, do các cuộn dây hoặc điện trở phụ bị cháy đứt hoặc chạm.
Có tia lửa yếu, chứng tỏ các cuộn dây bị chập, hoặc chạm nhẹ.
d) Kiểm tra các dây dẫn cao áp
Tiếp điểm Mâm lửa
Vỏ bộ chia điện
Bộ đánh lửa sớm bằng chân không
Cực bên bugi lạnh Đầu cực bugi nóng
Sứ cách điện Đầu nối dây
Thân bugi
Cam cắt điện
Giáo trình chẩn đoán Ô tô 78 - Kiểm tra các vết nứt bên ngoài các dây cao áp.
- Dùng đồng hồ đo điện vạn năng kiểm tra điện trở và sự thông mạch của dây dẫn đên các bugi (R = 0,5 – 2 M?), dây dẫn thứ cấp ( 6 – 30 K?).
a) b) Hình. 5-6: Sơ đồ hệ thống đánh lửa và bôbin
a) Cấu tạo bôbin ; b) Hệ thống đánh lửa bằng ắc quy
Các bài tập mở rộng và nâng cao
1. Tên bài tập
1 - Chẩn đoán tình trạng kỹ thuật của hệ thống khởi động động cơ.
2 - Chẩn đoán tình trạng kỹ thuật của hệ thống đánh lửa của động cơ.
2. Yêu cầu cần đạt
1- Chẩn đoán tình trạng kỹ thuật của hệ thống khởi động động cơ.
2- Xác định đưược hưư hỏng của các bộ phận của một hệ thống đánh lửa của động cơ.
3. Thời gian : Sau 1 tuần nộp đủ các bài tập.
Bộ chia điện ắc quy
Cực giữa Khoá điện Bôbin cao áp Nắp bộ chia điện
Lõi thép
Cuộn thứ cấp Vỏ bôbin
Cuộn sơ cấp
Đầu cực sơ cấp Bugi