Bài 9: Kiểm tra chẩn đoán tình trạng kỹ thuật hệ thống lái
5. Tổng hợp số liệu và xác định hưư hỏng
- Tổng hợp số liệu
- Phân tích và xác định hưư hỏng
3.4. Thực hành kiểm tra chẩn đoán hệ thống lái
*.Thông số kỹ thuật của cụm cơ cấu lái - Có tiếng kêu ồn ở cụm cơ cấu lái
- Lực quay vành tay láI nặng và không đều - Chảy rỉ dầu ở hộp tay láI và bộ trợ lực
- Rung giật vành tay láI và phảI luôn giữ chặt vành tay lái - Xe mất khả năng chuyển động thẳng ổn định
- Tăng mài mòn lốp nhanh 1. Xác định tiếng ồn (kêu, gõ) a) Kiểm tra khi ôtô đứng yên
Cho ôtô đứng yên trên nền phẳng, lắc mạnh vành tay láI về hai phía hết cỡ và tiến hành xác định vị trí va đập có tiếng ồn để xác định nguyên nhân và cụm chi tiết hưư hỏng.
b) Kiểm tra trên đưường
Vận hành ôtô trên đưường rộng, xoay vành tay láI về hai phía và giữ nguyên trên hưướng thẳng và chú ý phát hiện tiếng ồn khác thưường phát ra từ các cụm của hệ thống lái.
2. Kiểm tra độ rơ và lực lớn nhât của vành tay lái a) Kiểm tra độ rơ vành tay lái
Độ rơ vành tay lái là thông số tổng hợp của độ rơ tổng cộng của hệ thống láI, bao gồm độ mòn của cơ cấu lái, của các khớp cầu trong dẫn động láI và của cả cụm cơ cấu treo.
- Cho xe đứng yên trên nền phẳng và các bánh xe giữ nguyên vị trí đi thẳng
- Gằn lực kế lên vành tay lái và kéo lực kéo theo phưương tiếp tuyến với vòng tròn của vành tay lái, cho đến khi bánh xe bắt đầu có dịch chuyển.
- Ghi nhận số đo của lực và so sánh với tiêu chuẩn cho phép ( N= 15- 20, loại có trợ lực N= 20- 30 khi cho động cơ hoạt động)
b) Đo lực xoay vành tay lái lớn nhất
- Để xe đứng yên trên mặt đưường tốt và phẳng
- Xoay vành tay lái đến vị trí tận cùng và dùng lực kế để xác định lực
- Xoay vành tay lái hết cỡ về hai phía trái và phải để xác định sự sai lệch của lực lái về hai phía
Giáo trình chẩn đoán Ô tô 129 - So sánh các giá trị đo với tiêu chuẩn của từng loại xe
c) Kiểm tra độ rơ của cơ cấu lái (hành trình tự do của vành tay lái) - Để xe ở vị trí đi thẳng, gắn đồng hồ đo góc lên vành tay lái.
- Sau đó xoay vành tay lái qua trái và qua phái cho đến khi có lực cản nặng thì dừng lại và đọc số đo trên đồng hồ và so với tiêu chuẩn (hành trình tự do vành tay lái = 150 – 250).
3. Chẩn đoán cầu trước dẫn hướng
Thông số kỹ thuật của cụm cầu trước dẫn hướng - Có tiếng kêu ồn khi làm việc
- Chảy rỉ dầu
- Lưượng hạt mài kim loại trong dầu bôi trơn - Độ rơ dọc trục của bánh răng chủ động - Độ rơ dọc trục của bánh xe
- Khả năng lăn trơn của ổ bi moayơ - Góc quay tự do trên trục ra(bán trục) - Góc nghiêng của chốt chuyển hướng
a) Phương pháp chẩn đoán hư hỏng cầu trước dẫn hướng giống như cầu chủ động
Khi ôtô hoạt động nghe tiếng ồn khác thường ở cụm cầu trước dẫn hướng, tốc độ càng lớn tiếng ồn càng tăng và điều khiển vành tay lái cảm thấy nặng hơn bình thường.
Nguyên nhân
- Moayơ điều chỉnh sai độ rơ tự do và thiếu mỡ bôi trơn
- Moayơ và các ổ bi : nứt, mòn nhiều, gảy lỏng các bu lông và vỡ ổ bi - Chốt chuyển hướng và bạc lót mòn nhiều, thiếu mỡ bôi trơn.
- Dầm cầu dẫn hướng bị cong, vênh.
- Điều chỉnh sai độ chụm các bánh xe
a) b)
Hình. 9-2: Sơ đồ kiểm tra lực xoay vành tay lái a) Đo lực xoay vành tay lái; b) Kiểm tra độ rơ của cơ cấu lái
Lực kế Vành tay lái
Trục tay lái
Vành tay lái
Giáo trình chẩn đoán Ô tô 130 ( Loại cầu trước dẫn hướng có chủ động: Do mòn, vỡ hoặc điều chỉnh sai vết tiếp xúc của truyền lực chính và bán trục...)
b) Đo góc quay bánh xe dẫn hưướng
- Cho đầu xe lên bệ mâm xoay có ghi số đo
- Xoay vành tay lái hết cỡ về hai phía và xác định các góc xoay và so với tiêu chuẩn để xác định tình trạng hưư hỏng của cơ cấu lái.
Bằng phưương pháp đánh dấu :
Khi không có mâm xoay chia độ, tiến hành nâng bánh xe cầu trưước lên khỏi mặt đưường, để vành tay lái và bánh xe ở vị trí đi thẳng, đánh dấu mặt phẳng bánh xe trên nền đưường, sau đó xoay vành tay lái hết cỡ về hai phía và đánh dấu.
Xác định góc xoay về hai phía phải bằng nhau và đúng tiêu chuẩn quy định.
Nếu góc xoay không bằng nhau do : chốt quay đứng hoặc các chốt cầu mòn, cơ cấu lái mòn, thanh ngang cong hoặc điều chỉnh sai.
a) b)
Hình. 9-3: Sơ đồ kiểm tra góc quay bánh xe dẫn hướng a) Đo góc quay bằng phương pháp đánh dấu;
b) Kiểm tra các góc nghiêng bằng bệ xoay chuyên dùng c) Chẩn đoán trên đưường
- Cho xe vận hành trên đưường rộng với tốc độ thấp, tiến hành xoay vành tay lái hết cỡ về hai phía và chú ý theo dõi để xác định tiếng ồn khác thưường và khả năng quay vòng của cơ cấu lái.
- Vận hành ôtô ở tốc độ cao, xoay vành tay lái và xác định góc xoay linh hoạt từ 300 – 500. - Nếu các thông số kiểm tra không đúng tiêu chuẩn, cần xác định vị trí của các cụm chi tiết hưư hỏng của hệ thống lái hoặc của cơ cấu treo...
d) Xác định khả năng ổn định chuyển động thẳng khi ôtô vận hành trên đưường
Cho ôtô vận hành trên đưường thẳng tốt có chiều dài khoảng 1000 m, với tốc độ cao (2/3 tốc độ lớn nhất), để xe đi thẳng và vành tay lái ở vị trí trung gian, để tay lên vành tay lái nhưng
Bánh xe dẫn hướng
Thiết bị kiểm tra ôtô kiểm tra
Giáo trình chẩn đoán Ô tô 131 không giữ chặt và theo dõi độ lệch bên của ôtô.
- Độ lệch bên của ôtô không quá 3 m, chứng tỏ hệ thống lái, bánh xe và cơ cấu treo đảm bảo tốt, nếu độ lệch bên lớn hơn 3 m cần kiểm tra các hưư hỏng của từng cụm chi tiết.