CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.2. Chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về thể dục thể thao và giáo dục thể chất trong nhà trường
1.2.1. Quan điểm chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về thể dục thể thao và giáo dục thể chất trong nhà trường
Từ những quan điểm và chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về “Đổi mới căn bản và toàn diện Giáo dục và Đào tạo”, về công tác thể dục thể thao và giáo dục thể chất trong hệ thống giáo dục quốc dân, Bộ GD&ĐT là cơ quan quản lý Nhà nước về Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo trực tiếp xây dựng nhiều chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo, ban hành nhiều thông tư, quy chế, quy định về công tác thể dục thể thao và giáo dục thể chất trong các trường học để thực hiện đổi mới giáo dục.
Thực hiện Nghị quyết số 44/NQ-CP ngày 09 tháng 6 năm 2014 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động triển khai thực hiện Nghị quyết số 29- NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Kế hoạch hành động với mục tiêu xác định những nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp chủ yếu của ngành giáo dục để làm căn cứ cho Bộ Giáo dục và Đào tạo, cơ quan quản lý giáo dục các cấp và các cơ sở giáo dục xây dựng kế hoạch triển khai và chỉ đạo, tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện Nghị quyết số 44/NQ-CP của Chính phủ [82].
Với mục đích đẩy mạnh việc thường xuyên rèn luyện thân thể, nâng cao sức khoẻ để học tập, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc cho học sinh, sinh viên trong quá trình hội nhập quốc tế, nhằm thay đổi tiêu chuẩn rèn luyện thân thể cho phù hợp thực tiễn và thời đại, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành quy định về việc đánh giá, xếp loại thể lực học sinh, sinh viên, kèm theo quyết định số 53/2008/QĐ- BGDĐT ngày 18 tháng 9 năm 2008. Điều 1 của Qui định nêu rõ: “Văn bản này áp dụng đối với học sinh, sinh viên của các đại học, học viện, trường đại học, cao đẳng, trường trung cấp chuyên nghiệp, trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học” [11].
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quy chế về công tác GDTC trong nhà trường, trong đó đã khẳng định: "GDTC được thực hiện trong hệ thống nhà trường từ mầm non đến đại học, góp phần đào tạo những công dân phát triển toàn diện. GDTC là một bộ phận hữu cơ của mục tiêu giáo dục và đào tạo, nhằm giúp con người phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức" [6].
Để tăng cường công tác giáo dục toàn diện và quản lý HS, SV; chú trọng và tăng cường giáo dục tư tưởng chính trị, văn hóa truyền thống, đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, kỹ năng thực hành, ý thức trách nhiệm xã hội; tổ chức tốt các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, công tác chăm sóc sức khỏe, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Chỉ thị số 12/2005/CT-BGD&ĐT, ngày 07/4/2015 về việc tăng cường công tác giáo dục thể chất và hoạt động thể thao trong trường học [8]. Thể dục thể thao trong trường học là bộ phận đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao sức khỏe và thể lực, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, ý chí, giáo dục nhân cách cho học sinh, sinh viên góp phần đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thể dục thể thao trong trường học là môi trường thuận lợi và giàu tiềm năng để phát hiện và bồi dưỡng tài năng thể thao cho đất nước.
1.2.2. Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo về giáo dục, đào tạo trong đổi mới chương trình đào tạo, chương trình môn học Giáo dục thể chất trong các trường đại học
Một trong những nội dung cơ bản của Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mới chương trình đào tạo đáp ứng với nhu cầu của nguồn nhân lực. Giáo dục và Đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo trực tiếp các trường đại học, cao đẳng về đổi mới chương trình đào tạo: "Phát triển các chương trình giáo dục thường xuyên đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời của mọi người, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng nghề nghiệp và tạo điều kiện chuyển đổi ngành, nghề của người lao
động. Điều chỉnh, bổ sung chương trình xóa mù chữ và giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ theo hướng mở, phù hợp với đối tượng" [53].
Về công tác TDTT và GDTC, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo trực tiếp việc xây dựng chương trình đào tạo nói chung và chương trình môn học GDTC trong các trường đại học. Chương trình môn học GDTC giảng dạy trong các trường đại học được thay đổi qua nhiều giai đoạn khác nhau theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Giai đoạn từ năm 1994 đến năm 2004:
Năm 1995, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quyết định số 3244/GD-ĐT ngày 12 tháng 9 năm 1995 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành tạm thời Bộ chương trình Giáo dục Đại học đại cương (giai đoạn I) dùng cho các trường Đại học và trường Cao đẳng Sư phạm [23].
Năm 1997 Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quyết định số 1262/GD-ĐT ngày 12 tháng 4 năm 1997 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành Chương trình Giáo dục thể chất (giai đoạn II) giảng dạy trong các trường đại học và cao đẳng (không chuyên thể dục thể thao) [5].
Trong giai đoạn này, thực hiện 2 quyết định nêu trên, Chương trình môn học GDTC do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định cứng và tất cả các trường đại học (không chuyên về TDTT) đều giảng dạy môn học GDTC theo cùng một chương trình do Bộ Quy định. Điều này dẫn đến một số hạn chế sau đây:
Chương trình môn học (CTMH) GDTC quy định cứng nên có thể không phù hợp với điều kiện về cơ sở vật chất của mỗi trường đại học;
Do quy định cứng các môn thể thao trong chương trình môn học (không có các môn thể thao tự chọn) không phù hợp với sở thích, thể lực, tâm lý sinh viên nên các em không hào hứng học tập và rèn luyện.
Trong CTMH GDTC do Bộ GDĐT ban hành có học phần (phần 1) lặp lại một phần nội dung sinh viên đã học ở các trường Trung học phổ thông. Điều này gây cảm giác "nhàm chán" cho sinh viên.
Do quy định kết quả học môn học GDTC không tính vào kết quả học tập
của SV mà chỉ coi như là một chứng chỉ cần phải có để đủ điều kiện tốt nghiệp nên sinh viên không phấn đấu học môn học để được điểm cao mà chỉ cần "đạt"
để "qua" thôi.
Giai đoạn từ 2005 đến 2015
Giai đoạn này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thực hiện đổi mới chương trình giáo dục đại học và ban hành các chương trình khung cho hầu hết tất cả các ngành đào tạo của các trường (từ đó có khái niệm "khung chương trình",
"chương trình khung" và "chương trình đào tạo").
Môn học GDTC vẫn được coi là phần "cứng" nên được xếp trong "chương trình khung" của tất cả các ngành. Như vậy chương trình Môn học GDTC vẫn do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định và các trường đại học vẫn chưa được chủ động xây dựng chương trình môn học GDTC.
Giai đoạn từ năm 2015 đến nay
Thủ tướng chính phủ ban hành nghị định 11/2015/NĐ-CP ngày 31 tháng 01 năm 2015 quy định về giáo dục thể chất và hoạt động thể thao trong nhà trường là: Giáo dục thể chất trong nhà trường là nội dung giáo dục, môn học bắt buộc, thuộc chương trình giáo dục của các cấp học và trình độ đào tạo, nhằm trang bị cho trẻ em, học sinh, sinh viên các kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản, hình thành thói quen luyện tập thể dục, thể thao để nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực, tầm vóc, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện. Hoạt động thể thao trong nhà trường là hoạt động tự nguyện của học sinh, sinh viên, được tổ chức theo phương thức ngoại khóa, CLB thể thao, nhóm, cá nhân phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi và sức khỏe, nhằm hoàn thiện các kỹ năng vận động, hỗ trợ thực hiện mục tiêu giáo dục thể chất thông qua các hình thức luyện tập, thi đấu thể thao, tạo điều kiện cho học sinh, sinh viên thực hiện quyền vui chơi, giải trí [83].
Thực hiện Nghị định 11/2015/NĐ-CP của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 25/2015/TT-BGDĐT ngày 14 tháng 10 năm 2015 Quy định về chương trình môn học GDTC thuộc các chương trình đào tạo đại học
[17]. Theo văn bản này, các trường sẽ quy định cụ thể khối lượng kiến thức môn học này phù hợp với yêu cầu của từng ngành đào tạo, nhưng khối lượng kiến thức của chương trình môn học Giáo dục thể chất sinh viên cần tích lũy tối thiểu là 3 tín chỉ. Đánh giá chương trình môn học Giáo dục thể chất theo quy định hiện hành, phù hợp với điều kiện thực tiễn và các tiến bộ của khoa học chuyên ngành. Việc đánh giá các học phần, đánh giá kết quả học tập chương trình môn học Giáo dục thể chất được quy định cụ thể trong chương trình môn học và theo các quy định. Chương trình môn học Giáo dục thể chất nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản, hình thành thói quen luyện tập thể dục, thể thao để nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực, tầm vóc, hoàn thiện nhân cách, nâng cao khả năng học tập, kỹ năng hoạt động xã hội với tinh thần, thái độ tích cực, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện.
Sau khi có Thông tư 25/2015/TT- BGDĐT, hầu hết các trường đại học đã chủ động xây dựng lại chương trình môn học GDTC. Trong chương trình môn học GDTC của các trường đại học hiện nay thường có 2 phần: Học phần bắt buộc và học phần tự chọn.