CHƯƠNG 3 QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH VÀ HÀNH VI HÀNH CHÍNH
3.4 Xem xét lại việc giải quyết khiếu nại có vi phạm pháp luật
Vụ việc khiếu nại khi đã có quyết định giải quyết khiếu nại lần hai sẽ không được thụ lý giải quyết khiếu nại và sau thời hạn quy định thì quyết định đó phát sinh hiệu lực thi hành. Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết khiếu nại có thể xảy ra những sai phạm chủ quan, khách quan mà dẫn đến kết quả giải quyết khiếu nại chưa chính xác nên việc xem xét lại vụ việc là điều rất quan trọng. Hiện nay, Luật khiếu nại năm 2011 chưa quy định về quy trình, thủ tục xem xét lại việc giải quyết khiếu nại khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Khoảng trống này đã được bổ sung tại Điều 20 Nghị định số 75/2012/NĐ-CP, cụ thể:
Khi phát hiện việc giải quyết khiếu nại vi phạm pháp luật, gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức hoặc có tình tiết mới làm thay đổi nội dung vụ việc khiếu nại, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu người có thẩm quyền giải quyết lại vụ việc khiếu nại hoặc giao Tổng thanh tra Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ kiểm tra, xem xét lại vụ việc, báo cáo Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo giải quyết.
60 Báo cáo số 3537/BC-TTCP ngày 30/12/2016 về tổng kết 04 năm thi hành Luật khiếu nại, Luật tố cáo đã nhận định: “Hiện nay, có không ít vụ việc đã có quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật nhưng không được tổ chức thực hiện, hoặc không được thi hành kịp thời đầy đủ khiến công dân bất bình, tiếp tục khiếu nại, làm mất thời gian, công sức của công dân và các cơ quan nhà nước”.
Khi phát hiện việc giải quyết khiếu nại vi phạm pháp luật, gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức hoặc có tình tiết mới làm thay đổi nội dung vụ việc khiếu nại, Tổng thanh tra Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ kiến nghị người có thẩm quyền giải quyết lại vụ việc khiếu nại hoặc báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Kết quả kiểm tra, xem xét lại vụ việc khiếu nại được xử lý như sau:
- Trường hợp Thủ tướng Chính phủ kết luận việc giải quyết khiếu nại là đúng pháp luật, người ra quyết định giải quyết khiếu nại tổ chức thi hành quyết định giải quyết khiếu nại và thông báo công khai chấm dứt việc xem xét, giải quyết vụ việc khiếu nại.
- Trường hợp Thủ tướng Chính phủ kết luận việc giải quyết khiếu nại sai một phần hoặc sai toàn bộ, người ra quyết định giải quyết khiếu nại giải quyết lại vụ việc, sửa sai, khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp của người khiếu nại và thông báo công khai việc giải quyết lại vụ việc khiếu nại.
- Người giải quyết khiếu nại, người khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền, nghĩa vụ liên quan, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan có trách nhiệm thực hiện chỉ đạo, kết luận của Thủ tướng Chính phủ; kiến nghị của Tổng thanh tra Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ về việc giải quyết khiếu nại.
Nhóm tác giả cho rằng, Luật khiếu nại cần bổ sung quy định về xem xét lại vụ việc khiếu nại ngay trong Luật và cụ thể về trình tự, thủ tục tiến hành xem xét lại.
Trường hợp nếu quá trình xem xét thấy sai phạm thì giải quyết lại vụ việc nên trình tự về giải quyết lại vụ việc cần được quy định cụ thể.
Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính quy định khá đơn giản nhưng việc giải quyết khiếu nại hành chính trên thực tế rất phức tạp, đa dạng và kết quả giải quyết chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau. Trình tự giải quyết khiếu nại qua những bước cơ bản gồm: (i) Tiếp nhận, thụ lý giải quyết khiếu nại, (ii) Xác minh nội dung khiếu nại, (iii) Đối thoại, (iv) Ban hành quyết định giải quyết khiếu nại, (v) Gửi, thi hành quyết định giải quyết khiếu nại. Tuy nhiên, vẫn có những khác biệt cơ bản trong trình tự giải quyết khiếu nại lần đầu và lần hai. Quyết định giải quyết khiếu nại sẽ phát sinh hiệu lực thi hành sau một khoảng thời gian theo quy định và các bên có liên quan có trách nhiệm triển khai thi hành quyết định. Quyết định giải quyết khiếu nại lần hai phải được công bố công khai. Khi không đồng ý với kết quả giải quyết khiếu nại lần hai thì người khiếu nại có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại tòa hoặc có vi phạm pháp luật trong quá trình giải quyết khiếu nại thì vụ việc sẽ được xem xét lại.
CÂU HỎI ÔN TẬP
Câu 1. Trình bày và phân tích quy định về thẩm quyền giải quyết khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính.
Câu 2. Trình bày quy định về trình tự giải quyết khiếu nại lần đầu.
Câu 3. Trình bày quy định về trình tự giải quyết khiếu nại lần hai.
Câu 4. Trình bày quy định về nội dung và hiệu lực thi hành quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu và lần hai.
Câu 5. Trình bày quy định về trách nhiệm thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực thi hành.
CHƯƠNG 4