III. Vận dụng lý luận hình thái kinh tế-xã hội trong công cuộc đổi mới ở Việt Nam
3. Một số giải pháp cơ bản vận dụng lý luận hình thái kinh tế-xã hội để đẩy
Lịch sử chứng minh rằng bất cứ một nước chậm phát triển nào muốn vươn lên thành một nước phát triển đều phải trải qua quá trình có tính tất yếu - đó là công nghiệp hoá. Đối với Việt Nam, công nghiệp hoá, hiện đại hoá không chỉ là tất yếu để chúng ta phát triển thành một nước công nghiệp mà còn là cần thiết để rút ngắn con đường đi tới chủ nghĩa xã hội, khắc phục, bù đắp những gì còn thiếu hụt do chưa trải qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa.
Công nghiệp hoá - hiện đại hoá là con đường chung của tất cả các nước trên thế giới. Tuỳ theo điều kiện cụ thể của mình, công nghiệp hoá - hiện đại
hoá ở mỗi nước bắt đầu từ những thời điểm khác nhau và với những nội dung, bước đi, nhịp độ riêng. Dù các nước đã đạt tới trình độ phát triển nhất định thì vẫn phải tiếp tục quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá mới có thể trở thành một nước phát triển với nền văn minh cao. Đối với một nước nông nghiệp lạc hậu, muốn thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, không có cách nào khác là phải xây dựng một nền kinh tế có cơ cấu hợp lý, phát triển năng động, tạo lập cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại và năng suất lao động ngày càng cao.
Muốn có một nền kinh tế như vậy, nhất thiết chúng ta phải thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước.
Vì Việt Nam từ điểm xuất phát rất thấp về kinh tế-xã hội đi lên chủ nghĩa xã hội không qua chế độ tư bản chủ nghĩa nên chúng ta chưa có một nền tảng kinh tế-xã hội vững chắc để đảm bảo cho sự phát triển bền vững của chế độ xã hội mới. Với đặc điểm đó, muốn tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, muốn phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất, muốn nhanh chóng đuổi kịp các nước tiên tiến, chúng ta không thể không tiến hành công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước. Trong điều kiện mới của thời đại, với sự giao lưu kinh tế quốc tế, chúng ta cần phải phát huy lợi thế của những nước đi sau trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá.
Tại Đại hội toàn quốc lần thứ VIII, Đảng nhân dân Việt Nam đã định hướng cho chiến lược công nghiệp hoá - hiện đại hoá ở nước Việt Nam là:
“Kết hợp các bước đi tuần tự, nhảy vọt, vừa phát triển theo chiều rộng vừa phát triển theo chiều sâu, kết hợp công nghệ truyền thống với công nghệ hiện đại, tranh thủ đi nhanh vào hiện đại ở những khâu quyết định”. Đó là hướng đi đúng đắn nhất để nhanh chóng tạo ra sự chuyển biến căn bản về kinh tế-xã hội của đất nước.
Công nghiệp hoá là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động kinh tế, xã hội từ sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện và phương pháp tiên tiến, hiện đại tạo ra năng suất lao động xã hội cao. Đồng thời là một quá
trình thực hiện chiến lược phát triển kinh tế-xã hội nhằm cải biến một xã hội nông nghiệp lạc hậu thành một xã hội công nghiệp, gắn với việc hình thành từng bước quan hệ sản xuất tiến bộ, ngày càng thể hiện đầy đủ hơn bản chất ưu việt của chế độ mới.
Hiện đại hoá là quá trình hiện đại xã hội trên tất cả các lĩnh vực như kinh tế, chính trị, xã hội, văn hoá, an ninh, quốc phòng, v.v...Một xã hội được gọi là hiện đại phải là một xã hội có nền kinh tế phát triển đạt tới trình độ hiện đại cả về công nghệ, cơ cấu, chế độ quản lý. Cốt lõi của hiện đại hoá kinh tế là tạo ra sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá - hiện đại hoá gắn liền với đổi mới căn bản về công nghệ, phát triển mạnh mẽ các ngành có hàm lượng khoa học và công nghệ cao, xã hội có nền dân chủ rộng rãi, nền văn hoá phát triển cao, an ninh, quốc phòng vững mạnh, v.v...
Đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá trong điều kiện thiếu thốn rất nhiều mặt, các cân đối lớn của nền kinh tế, đặc biệt là ngân sách, đầu tư phát triển, cán cân thương mại và thanh toán quốc tế...luôn trong tình trạng căng thẳng xuất phát từ các nguyên nhân khách quan và chủ quan, thêm vào đó yêu cầu hội nhập quốc tế đang đặt ra những thách thức to lớn, những bất cập trong bộ máy quản lý hành chính các cấp và tác động của cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ khu vực nên chúng ta không thể giải quyết dàn trải tất cả. Cái thiếu lớn nhất trong công nghiệp hoá - hiện đại hoá hiện nay là con người có tri thức và kinh nghiệm quản lý tiên tiến, công nghệ hiện đại, vốn và xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội, đổi mới cơ chế quản lý, vai trò của nhà nước, v.v...Thực hiện tốt sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá chính là quá trình giải quyết các vấn đề đó. Xuất phát từ yêu cầu và nội dung của công nghiệp hoá - hiện đại hoá và thực tế của nước ta trong giai đoạn hiện nay, một số giải pháp cơ bản trong việc vận dụng lý luận hình thái kinh tế-xã hội đã được đưa ra dưới đây nhằm góp phần thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước.