II. Tìm hiểu văn bản
3. Hoạt động đọc văn bản “Mùa thu về Trùng Khánh nghe hạt dẻ hát”
3.3 Suy ngẫm và phản hồi
3.3.1. Tìm hiểu cảm xúc, cái tôi của tác giả và ngôn ngữ của văn bản
a. Mục tiêu:
Ngày soạn:……….
Ngày dạy:………..
- Nhận biết được một số yếu tố của tản văn: chất trữ tình, cái tôi, ngôn ngữ
- Thấy được cảm xúc, cái tôi của tác giả trong văn bản.
- Nêu được cảm nhận khi đọc văn bản.
b. Sản phẩm: Câu trả lời của HS trong Phiếu học tập số 4; câu trả lời về một số tô của tản văn: cảm xúc của tác giả, cảm nhận về cái tôi, chủ đề của văn bản.
- Đoạn văn cảm nhận về văn bản.
c. Tổ chức thực hiện:
* Giao nhiệm vụ học tập:
1) HS làm việc cá nhân, thực hiện: tìm những từ ngữ thể hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả đối với hạt dẻ, rừng dẻ quê hương (chọn một trong ba phần của văn bản: phần 1: 6 đoạn đầu; phần 2: 6 đoạn tiếp theo; phần 3: các đoạn còn lại – câu 1 trong SGK, tr. 39).
2) Đọc văn bản Mùa thu về Trùng Khánh nghe hạt dẻ hát, em cảm nhận được điều gì về cái tôi của tác giả Y Phương? (câu hỏi số 2, SGK, tr. 85)
3) Đọc lại thông tin về những đặc điểm của thể loại tuỳ bút, tản văn (phần Tri thức đọc hiểu) và hoàn thành Phiếu học tập số 5 (câu 4, SGK, tr. 85).
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5 |
Ngày soạn:……….
Ngày dạy:………..
Đặc điểm của tản văn Thể hiện qua văn bản Mùa thu về Trùng Khánh nghe hạt dẻ hát
Chất trữ tình
Cái tôi Ngôn ngữ
* Thực hiện nhiệm vụ học tập: 1), 2): HS làm việc cá nhân; 3): HS làm việc nhóm đôi.
* Báo cáo, thảo luận: 2 – 3 HS/nhóm trình bày sản phẩm, các nhóm khác lắng nghe, góp ý, bổ sung và trao đổi lại.
* Kết luận, nhận định: GV góp ý cho câu trả lời của HS, trình bày một số ý sau
1) Một số từ ngữ thể hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả đối với hạt dẻ, rừng dẻ quê hương như:
- Giống hạt dẻ Trùng Khánh là số một La Mã chứ không chịu nhì.
- Bạn hãy đến Trùng Khánh vào những ngày trời trong mây cao. Khói đốt đồng đâm thẳng lên trời như cây sào.
Ngày soạn:……….
Ngày dạy:………..
Không gian tứ bề yên ắng tĩnh mịch. Bạn sẽ được nghe hạt dẻ hát.
- Thật là tuyệt vời, khi được lang thang trong một khu rừng dẻ cực kì lãng mạn.
2) Đây là câu hỏi mở nên GV không gò ép một đáp án duy nhất, tuy nhiên cần nhắc câu dẫn chứng từ văn bản để lí giải cho cảm nhận của mình, ví dụ:
- Tác giả đã dùng đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất: tôi.
- Một số câu văn thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của tác giả như: Bóng trườn đi như vắt, Nắng chiều quê tối sánh vàng như mật; Ve ran như thác réo; Lòng người như lòng suối; hiền hoà như mây nước,...
3) GV nhận xét, hướng dẫn HS kết luận chốt đặc điểm của tản văn và những biểu hiện của nó trong văn bản Mùa thu về Trùng Khánh nghe hạt dẻ hát.
Đặc điểm của tản văn Thể hiện qua văn bản Mùa thu về Trùng Khánh nghe hạt dẻ hát
Chất trữ tình
Là yếu tố được tạo từ vẻ đẹp của cảm xúc, suy nghĩ vẻ đẹp của thiên nhiên, tạo vật để tạo nên
Văn bản thể hiện sự say mê, tự hào của tác giả đối với hạt dẻ, rừng dẻ. Những tình cảm đó được bộc lộ qua cách miêu tả chi tiết màu sắc, hình dáng, mùi vị
Ngày soạn:……….
Ngày dạy:………..
rung động thẩm mĩ cho
người đọc.
của hạt dẻ, âm thanh.
màu sắc của rừng dẻ, qua cách nói khẳng định:
“Giống hạt dẻ Trùng Khánh là số một La Mã chứ không chịu nhì”.
Cái tôi
Là yếu tố thể hiện cảm xúc, suy nghĩ riêng của tác giả qua văn bản. Thông thường, có thể nhận biết cái tôi ấy qua các từ nhân xưng ngôi thứ nhất.
Cái tôi của người viết tuỳ bút hiện ra rõ nét qua xúc, suy nghĩ riêng của tình cảm, thái độ, suy nghĩ của tác giả.
Ngôn ngữ
Ngôn ngữ tản văn thường tinh tế, sống động, mang hơi thở đời sống, giàu hình ảnh và chất trữ tình.
Ngôn ngữ văn bản: sử dụng khẩu ngữ, từ láy, văn phong gợi hình, gợi cảm,...