VÀ CHỨC NĂNG NGÔN NGỮ CỦA CÁC VÙNG MIỀN
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
3. Hoạt động thực hành về sự mạch lạc của văn bản
a. Mục tiêu:
- Nhận biết được đặc điểm chức năng của tính mạch lạc trong văn bản.
- Chỉ ra sự khác biệt về ngôn ngữ giữa các vùng miền
Ngày soạn:……….
Ngày dạy:………..
b) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh cho các câu hỏi 1, 2, 3, 4 SGK/86.
c) Tổ chức thực hiện
Hoạt động 1: Tìm hiểu sự mạch lạc của văn bản
* Giao nhiệm vụ học tập: HS trả lời câu hỏi 1, 2, 3, SGK/86. Đối với câu 2 GV có thể gợi ý học sinh đánh số các đoạn rồi thay đổi theo 1 trật tự khác.
* Thực hiện nhiệm vụ: HS thảo luận theo nhó đôi
* Báo cáo thảo luận: Mỗi câu hỏi GV mời 2 nhóm HS trình bày, các nhóm HS còn lại nhận xét.
* Kết luận nhận định: GV nhận xét đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của HS va nêu định hướng trả lời.
Câu 1:
a. Chủ đề xuyên suốt các đoạn , các câu trong văn bản Cốm Vòng là :
- Giới thiệu về cốm, một thức quà ngon và tinh tế.
- Ca ngợi vẻ đẹp, vị ngon, hương thơm và giá trị của cốm.
b. Trình tự sắp xếp trong văn bản Cốm Vòng có thể chia thành 3 phần ( mỗi phần gồm có nhiều đoạn) như sau:
Phần 1: Từ “ Tôi đố ai tìm được...” đến”...sản xuất được cốm quý”, giới thiệu về đặc sản cốm Vòng và truyền thống làm cốm của người làng Vòng.
Ngày soạn:……….
Ngày dạy:………..
Phần 2: Từ “ Dù sao, ta cũng nên biết rằng..” đến “..tinh khiết và thơm tho lạ lùng”, mô tả nguyên liệu và các công đoạn chế biến công phu để ra được sản phẩm cốm Vòng.
Phần 3: Từ “Đã có lúc ngồi nhìn người hàng cố xé từng mẻ cốm..” đến “cảm khái nhường bao!”, nêu lên những suy tư, cảm nhận của tác giả về cốm, từ dó nhấn mạnh trân trọng, nâng niu cốm chính là trân trọng, nâng niu sông sức của đất trời , của con người.
Đây là một trình tự hợp lý của các ý, thể hiện qua trình tự hợp lí của câu, của đoạn,
Câu 2:
-Tính mạch lạc của văn bản qua mạch chảy chính: Cốm là đặc sản của làng Vòng, xuất phát từ hạt non của “thóc nếp hoa vàng”, nhờ công khéo và kinh nghiệm của người làng Vòng, trải qua nhiều công đoạn, cuối cùng đã trở thành món ăn tinh khiết, thơm tho, trang nhã. Thưởng thức cốm cũng chính là thưởng thức văn hóa ẩm thực nước nhà, thể hiện vẻ đẹp thanh nhã, tinh tế trong lối sống của con người.
- Vũ Bằng đã triển khai vấn đè từ nhỏ đến lớn, từ cụ thể đến khái quát, Văn bản cũng có thể được sắp xếp lại, đi từ khái quát dến cụ thể,
Ngày soạn:……….
Ngày dạy:………..
mạch lô – gíc vẫn được đảm bảo, nhưng mạch cảm xúc sẽ không được mượt mà, hấp dẫn như cách sắp xếp ban đầu.
Câu 3: Văn bản đề cập đến nhiều vấn đề như: hạt dẻ, rừng cây mùa thu, du lịch Trùng Khánh, con người ở quê sống lâu và hiền hòa,.. nhưng đều xoay quanh một vấn đề trung tâm là hạt dẻ và rừng dẻ Trùng Khánh, món quà mà thiên nhiên ban tặng vào mùa thu, có nhiều công dụng và lợi ích đối với cuộc sống của con người. Vì thế, văn bản đảm bảo tính mạch lạc.
Hoạt động 2: Xác định từ ngữ địa phương
* Giao nhiệm vụ học tập: HS trả lời câu hỏi 4 (SGK, tr.87).
* Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS thực hiện theo nhóm đôi.
* Báo cáo, thảo luận: 1 -2 nhóm trình bày kết quả, các nhóm khác góp ý bổ sung.
* Kết luận, nhận định: GV nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện các nhiệm vụ học tập của HS và chốt lại như sau:
Từ
ngữ Miền Bắc Miền Trung Miền Nam
Ba
ná x
Ngày soạn:……….
Ngày dạy:………..
Đĩa x
Thức
quà x
Chè xanh x Răn
g rứa x
Mô
tê x
a .Mục tiêu: Biết được đặc diểm, chức năng về sự mạch lạc của văn bản và sự khác nhau về ngôn ngữ của các vùng miền.
b .Sản phẩm: Bài tập của HS.
c . Tổ chức thực hiện:
* Giao nhiệm vụ học tập: GV giao nhiệm vụ thực hiện ở nhà cho cá nhân HS:
Có thể đổi vị trí cặp 5 – 6 và cặp câu 3 – 4 trong văn bản
“ Thu sang” được không? Vì sao?
1.Tìm một văn bản và liệt kê một số từ có tính vùng miền trong văn bản.
* Thực hiện nhiệm vụ học tập: Cá nhân HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà,
* Báo cáo, thảo luận.
* kết luận, nhận định: HS trình bày sản phẩm và GV nhận xét đánh giá vào tiết Ôn tập.
Ngày soạn:……….
Ngày dạy:………..
2 .Hoạt động khái quát nội dung bài học a. Mục tiêu:
- Khái quát được nội dung chính của bài học.
- Rút ra được những lưu ý về những ngôn ngữ khác nhau ở mỗi vùng miền .
a .Sản phẩm: Câu trả lời của HS
khái quát về sự mạch lạc của văn bản và thái độ đối với với sự khác nhau về ngôn ngữ của vùng miền.
a .Tổ chức thực hiện:
* Giao nhiệm vụ học tập: HS xem lại các câu trả lời cho các câu hỏi 1,2,3 (SGK, tr86) và trả lời câu hỏi:
- Em đã học được gì về sự mạch lạc của văn bản?
- Việc biết thêm các từ ngữ ở các vùng miền khac nhau có tác dụng gì với chúng ta?
* Thực hiện nhiệm vụ học tập: Nhóm đôi HS thực hiện nhiệm vụ.
* Báo cáo, thảo luận: 1 -2 nhóm HS trình bày kết quả.
* Kết luận nhận định: GV nhận xét sản phẩm học tập của HS; trên cơ sở đó hướng dẫn HS chốt lại các nội dung đã học.