AND MULTINATIONAL MARKET GROUPS)
Việc toàn cầu hóa các thị trường tái cơ cấu hóa khối Đông Âu thành các nền kinh tế hướng về thị trường độc lập, việc giải tán Liên Bang Xô-Viết cũ thành các nhà nước độc lập, chiều hướng toàn thế giới nhằm vào việc hợp tác kinh tế, và gia tăng cạnh tranh toàn cầu đã làm nó trở nên quan trọng;
thị trường tiêm năng được xem xét đưới khía cạnh các khu vực
DƯƠNG HỮU HẠNH 421
của thế giới hơn là theo từng nước một. Thí dụ, nhìn vào tiểm năng thị trường khu vực Đông Nam Á, chứ người ta không chỉ chú trọng vào thị trường Việt Nam hay Thái Lan. Các hiệp định hợp tác kinh tế chánh thức như EU là các thí dụ nổi tiếng về các nhóm thị trường đa quốc gia, nhưng nhiều liên minh mới đang hình thành, các liên minh cũ đang được tăng thêm nghị lực, và khả năng các đàn xếp hợp tác mới đang tiến hành giữa các quốc gia.
Phần này trình bày thông tin và dữ kiện cơ bản về các thị trường và các nhóm thị trường ở Âu Châu, Mỹ Châu, Phi Châu
và Á Châu. Các hiệp định hợp tác kinh tế hiện tại nằm trong phạm vi mỗi nước của khu vực này sẽ được xem xét. Chúng ta cũng phải nhận thức rằng quy chế về các hiệp định và liên minh hợp tác giữa các quốc gia đều có tính chất cực kỳ linh động ở một nơi nào đó trên thế giới. Nhiều hiệp định hay liên minh bị lỏng lẻo và có thể ngưng hoạt động hay có thể tái cơ cấu hóa để trở thành hình thức khác hoàn toàn.
7.3.1. Âu Châu
Trong phạm vi Âu Châu, mỗi loại nhóm thị trường đa quốc gia đều có mặt Liên Minh Âu Châu (EU), Khu Kinh Tế Âu Chau (EEA), và Hiệp Hội Thương Mại Tự Do Âu Châu EFTA
(The European Free Trade Association) là các nhóm hợp tác
được thiết lập tốt nhứt Xem Minh Họa 7.2).
Trong tất cả các nhóm thị trường đa quốc gia, các nhóm kinh tế khu vực rộng nhứt và có ý nghĩa nhứt và xuất hiện đầu tiên trên thế giới là Liên Minh Âu Châu (EU), tên gọi mới nhứt. EU bắt đầu bằng liên minh thuế quan, nhưng việc thành lập Nghị Viện Châu Âu (the Euro Parliament) và việc thiết lập đồng tiên chung, đồng Euro, đã khiến EU trở thành nhóm kinh tế nhiều tham vọng nhứt trong số các nhóm thương mại khu vực trên thế giới.
422 CHƯƠNG 7: CAC KHU VUC THI TRUONG BA QUOC GIA VÀ CÁC NHÓM THỊ TRƯỜNG
Minh Hoa 7.2: Các Khu Vue Thi Trường Âu Châu
Hiệp Hội Liên Dân số GDP* GDP tinh Nhập khẩu Xuất khẩu Minh Âu Châu (triệu) (tỷ USD} theo đầu hàng hóa hàng hóa
(EU) người và dịch vụ và dịch vụ
Thành viên : (USD) (tỷ USD) (tỷ USD)
Bỉ 10,4 233,9 22.544 200,2 204,3
Đan Mạch 5,4 163 30.262 66,7 43,8
Đức 82,5 1.887,5 22.868 641,3 702,7
Hy Lạp 11 126,3 11.449 38 26,2
Tân Ban Nha 41,4 603,8 14.691 205,2 182,3
Pháp 59,8 1.358 22.723 372,2 377,2
Ai Nhĩ Lan 4 111,6 27.932 87,1 106,1
Ý 57,6 1.100,5 17.298 292,3 286,8
Luxembourg 0,4 20,6 46.067 26,7 30,9
Hoda Lan 16,2 372,7 22.973 235,9 254,6
Áo 8,1 195,9 24.217 106,9 107,8
Bồ Đào Nha 10,4 107,4 10.284 45,7 35
Phần Lan 5,2 126,3 24.225 417 54,1
Thụy Điển 9 250,8 27.998 97 118,2
Liên Hiệp Vương 59,3 1527,3 25.742 475,1 412
Quốc Anh
Cộng Hòa Czech 10,2 59,8 5.866 48,1 43,8
Estonia 1,4 6,6 4.841 5,9 5,1
Cyprus 0,8 97 12647 * -
Latvia 2,3 9,6 4116 5,2 3,9
Lithuania 3,5 14,1 4.078 8,8 7,8
Hungary 10,1 51,7 5103 44,7 41,5
Malta 0,4 3,8 9568 - -
Ba Lan 38,2 117 4634 60 56,7
Slovenia 2 20,8 10.411 13,1 12,5
Cộng Héa Siovak 5,4 22,8 4235 19,7 19,7
ứ Cỏc Nước Ứng Viờn EU
Bulgaria 7,8 14,4 1.835 10,6 8,9
Croatia 4,4 21,5 4.751 12,8 10,7
DUONG HUU HANH 423
Romania 21,7 42,7 1963 21,3 16,9
Turkey 70,7 210,5 2977 69,5 66,3
ô Khu Thương Mại Tự Do Âu Chõu (EFTA)
iceland 0,3 5,9 30.952 3,4 3,3
Liechtenstein 0,03 - - - `.
Thụy Điển 4,6 184,7 40.482 66,3 76,3
Thụy SĩĨ 7,4 248,2 33.785 97,2 112
* Dé-la cố định năm 2000
Source: World Bank, 2003 Copyright © 2003 by World Bank
Minh Họa 7.3: Từ Cộng Đông Than uà Thép Âu Châu đến Liên Minh Tiên TỆ .
4951 Điểu ước Paris (Treaty of . Cộng đồng Than và Thép Âu Châu
Paris) : (ECSC) (các thành viên sáng lập
là Bỉ, Pháp, Đức, Ý, Luxembourg và Hòa Lan)
1957 Điều ước Rome Bản thiết kế, Cộng Đồng Kinh Tế Âu Châu (EEC)
1958 Cộng đồng kinh tế Âu Châu Các thành viên sáng lập ECSC phê chuẩn. Thị trường chung được
thiết lập `
1960 Hiệp hội thương mại tự do Au Do Áo, Đan Mạch, Phần Lan, Tây
Châu Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ và
Vương quốc Anh thiết lập
1973 Banh truéng , Đan Mach, Ái Nhĩ Lan và Anh
tham gia EEC
1979 _ Hệ thống tiền tệ Âu Chau Đơn vị tiền tệ Âu Châu (ECU) được sáng lập. Tất cả thành viên trừ- Anh chấp thuận duy trì tỷ giá của họ trong phạm vi biên độ đặc biệt
1981 Bành trướng Hy Lạp gia nhập EEC `
1985 Chương trình thị trường hợp Bạch thư đối với hành động giới
nhút 1992 thiệu Nghị Viện Âu Châu
1986 Bành trướng Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha gia
: nhập EEC
1987 Luật hợp nhứt Âu Châu Được phê chuẩn, với thực hiện day du nam 1992
424
1992
1993 1993
1994
1995 1997
1999
2002
2004 2007
CHƯƠNG 7: CÁC KHU VỤC THỊ TRƯỜNG ĐA QUỐC GIA VÀ CÁC NHÓM THỊ TRƯỜNG Điều ước về Liên Minh Âu
Châu
Âu Châu 1992 Liên Minh Âu Châu
Khu Kinh Tế Châu Âu
Bành trướng
Điều ước Amsterdam
Liên minh tién té
Tiền giấy và tiền kim loại
Bành trướng
(1-1)
Cũng được biết dưới tên Điều ước Maastricht. Bản thiết kế cho Liên minh kinh tế và tiền tệ (EMU) Luật hợp nhứt Châu Âu có hiệu lực (1-1-1992)
Điều ước Liên Minh Âu Châu (Điều ước Maastricht) có hiệu lực, với liên minh tiền tệ vào năm 1999.
EEA được thành lập với các hội viên của EU và Thụy Điển và Ái Nhĩ Lan
Áo, Phần Lan và Thụy Điển tham gia EU
Các thủ tục được thiết lập để bành trướng sang Trung và Đông
Âu.
Tỷ giá chuyển đổi được ấn định và đồng EURO được ngành ngân hàng và tài chánh sử dụng. Giá tiêu thụ được ấn định bằng đồng tiền địa phương và đồng euros Lưu thông tiền giấy và tiền kim loại euro bắt đầu ngày 1 - † và quy chế pháp lý về tiền giấy và tiền kim loại quốc gia bị hủy ngày 1 - 7
- 2002
10 quốc gía mới tham gia EU Bulgaria và Romania trở thành thành viên 26 và 27 của EU Source: “Chronology oƒ the EU”, tuutu.europd.eu.tnt |(select Abe)
a. Su Tiến Triển Của Châu Âu Đến Việc Hội Nhập
Thế Chiến II đã để lại một nên kinh tế yếu kém cũng như sự hủy diệt về con người khắp cả Châu Âu. Các nhà lãnh đạo chánh trị Âu Châu nhận thức rằng họ cần hợp tác nhiều hơn và họ đã cố gắng xác định mô hình hợp tác nào thích hợp. Để giúp tái thiết Châu Âu, Quốc Hội Hoa Kỳ đã thông qua Kế
Hoạch Marshall (tên của tướng Mỹ đã đề ra kế hoạch tái thiết
Âu Châu với sự trợ giúp của Mỹ sau Thế Chiến II) (The
DƯƠNG HỮU HẠNH 425
Marshall Plan) viện trợ trọn gói 13 tỷ USD do Châu Âu. Việc tái thiết này đã lập ra Tổ Chức Hợp Tác Kinh Tế Châu Âu
OEEC (Organization for European Economie Cooperation) gồm 16 quốc gia. OEEC thực hiện Kế Hoạch Marshall và cũng nghĩ tìm cách ổn định tiển tệ, kết hợp các sức mạnh kinh tế Châu Âu, và cải thiện các mối liên hệ thương mại.
Tuy nhiên, OEEC không đủ mạnh để tạo ra sự tăng trưởng kinh tế cần thiết. Hơn nữa, Châu Âu cân nỗ lực hợp tác. Sáu
nước chủ yếu: Bỉ, Pháp, Đức, Ý, Luxembourg, và Hòa Lan, đã
gặp gỡ nhau để thiết lập Cộng Đểng Than và Thép Châu Âu
ECSC (the European Coal and Steel Community). Một thời gian ngắn sau khi lap ECSC, hai tổ chức khác được thành lập:
Cộng Đồng Kinh Tế Châu Âu EEC (the European Economic Community) và Cộng Đồng Năng Lượng Nguyên Tử Châu Âu EURATOM (the European Atomic Energy Community). Nhu ghi nhận trong Minh Họa 7.3, sau cùng EEC nổi lên như một tổ chức cùng mang Châu Âu vào khối mậu địch mạnh nhứt trên thế giới. Khởi đầu, các mục tiêu cia EEC la:
® Loại bỏ các thuế quan giữa các nước thành viên
(Elimination of customs duties between members states)
e Thiết lập biểu thuế quan chung đối với các nước bên ngoài khối (Establishement of an external common customs tariff)
e Giới thiệu một chánh sách chung vê nông nghiệp và vận tải (Introduction of a common policy for agriculture and transport)
e© Tạo lập Quỹ Xã Hội Chung (a European Social Fund)
(Creation of a European Social Fund) `
Thiết lập Ngân Hàng Đầu Tư Châu Âu (Establishement
of a European Investment Bank) ‘
® Triển khai các mối quan hệ chặt chẽ hơn giữa các nuée thanh vién (Development of closer relations belween member states)
426 CHUONG 7: CAC KHU VUC THI TRUONG BA QUOC GIA VÀ CÁC NHÓM THỊ TRƯỜNG
EEC thừa nhận sự hội nhập kinh tế giữa các quốc gia Châu Âu nhằm tạo ra sự lưu thông tự do các tài nguyên, làm hài hòa các chánh sách và tạo ra thuế suất chung đối với các quốc gia bên ngoài khối
b. Đại Cương uê Lịch Sử EU
Các cột mốc thời gian quan trọng của EU được tóm tắt trong Minh Họa 7.4. Khi các cánh cửa đối với EEC được mở vào ngày 1-1-1958, nhiều định chế được thiết lập để quy định các vấn để của nhóm. Lập tức, EEC loại bỏ các thuế quan nội bộ để các thị trường Châu Âu hội nhập chặt chẽ hơn và hơn
nữa sẽ cho phép hợp tác kinh tế để tránh sự xung đột về chánh trị. Hội nghị lần đầu về cắt giảm thuế quan bắt đầu vào năm 1959, và tất cả các loại thuế quan nội bộ đều bị hủy bỏ vào năm 1967. Vào lúc đó, một biểu thuế quan chung đối với các nước bên ngoài khối đã được thiết lập; điểu này đã biến đổi EEC từ một khu mậu dịch tự do (FTA) thành liên minh thuế
quan. Sau đó, tên REC đã đổi thành Cộng Đêng Châu Âu EC
(the Buropean Community)
Vào năm 1962, một thời gian ngắn sau khi hội nghị về cắt giảm thuế quan xảy ra, EEC đã thiết lập Chánh Sách Chung
Nông Nghiệp (the Common Agricultural Policy), một chương
trình quan trọng được thiết kế nhằm ổn định việc sản xuất lương thực ở Châu Âu và bảo đảm mức sống sung túc cho các nông gia Châu Âu. Thông qua một loạt các trợ cấp, việc chỉ tiêu lớn nhứt trong ngân sách của cộng đồng đã đạt đến 45 tỷ USD vào năm 1999 và các hình thức bảo hộ khác; các nông gia Châu Âu đã được bảo đảm có mức thu nhập thỏa đáng và có khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới. Các người tiêu thụ Châu Âu, mặc dù đã tiếp cận với các nông phẩm được sản xuất bên trong thị trường, phải trả tiên với giá đắt để nâng đỡ ngành nông nghiệp trong nước, thông qua các thuế trị giá gia tăng. Mặc dù chỉ sử,„dụng 4% lực lượng lao động ở Châu Âu, việc vận động hậu trường (lobby) về nông nghiệp cực kỳ mạnh mẽ và đây yếu tố chánh trị và là nguồn quan trọng ảnh hưởng
DƯƠNG HỮU HẠNH - 427
đến chánh sách chánh trị và kinh tế Châu Âu.
Nhiều nước đã gia nhập EC trong hai thập niên sau đó.
Minh Họa 7.2 cung cấp dòng thời gian đối với hội viên của
EEC và Hiệp Định Mậu Dịch Tự Do Châu Au EFTA (the
European Free Trade Agreement), một nỗ lực hội nhập khác
của Châu Âu bắt đầu năm 1960 với Khu Mậu Dịch Tự Do (FTA)
và sau đó quyền hành và ảnh hưởng đã bị mất đối với EEC.
Hình 7.4: Dòng Thời Gian Đối Với Tư Cách Thành Viên
' Thanh Lap EFTA EU 1 Ao
| Dan Mạch ¡ Hy Lạp
' sát ! gia nhập
¡ Thụy Điền l EU
' Tay Ban Nha .
¡ Thụy Điển ¡ Phần Lan gia nhập ' Thuy Si ¡ EFTA
¡ Ký Điều Ước Rome ! Vương Quốc Anh ¡ Tây Ban Nha rời
' Bi - | EFTA va gia nhập EU
\ Phap iceland gia nhap Bồ Đào Nha gia nhập EU
lee „ EFTA .
¡ Tây Đức
ý Đan Mạch ...
M Anh rồi | Ao, Phan Lan,
| Luxembourg EFTA va ¡ Thụy Điển rời
'Hà L. là Lan gia nhập EU I Ă EFTA và ằ
Ireland gia nhập EU
IEEC có hiệu iực| gia nhập
7 EU
Thang1
1957 1969 1970 1973 1981 1986 1990 1995 2000
1959
428 CHƯƠNG 7: CAC KHU VUC THỊ TRƯỜNG ĐA QUỐC GIA VÀ CÁC NHÓM THỊ TRƯỜNG