1.1.1. Hoạt động bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý 1.1.1.1. Cán bộ quản lý, đội ngũ cán bộ quản lý
Cán bộ quản lý
Cán bộ là “Người làm công tác nghiệp vụ chuyên môn trong một cơ quan Nhà nước, Đảng và đoàn thể (Viện ngôn ngữ học, 1988, tr 102).
CBQL là: “Người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người không có chức vụ. (Viện ngôn ngữ học, 1988, tr. 110).
CBQL là chủ thể quản lý gồm những người giữ vai trò tác động, ra lệnh, kiểm tra đối tượng quản lý. CBQL là người chỉ huy, lãnh đạo, tổ chức thực hiện mục tiêu nhiệm vụ của tổ chức. Người quản lý vừa là người lãnh đạo, quản lý cơ quan đó, vừa là người chịu sự lãnh đạo, quản lý của cơ quan cấp trên. CBQL có thể là cấp trưởng hoặc phó trưởng của một tổ chức được cơ quan cấp trên bổ nhiệm bằng quyết định hành chính của Nhà nước, cấp phó giúp việc cho cấp trưởng, chịu trách nhiệm trước cấp trưởng và chịu trách nhiệm trước pháp luật và công việc được phân công. CBQL đƣợc chia thành nhiều cấp bậc khác nhau: CBQL cấp trung ƣơng, CBQL cấp địa phương, CBQL cấp sơ sở.
Tóm lại: CBQL là chủ thể quản lý, là người có chức vụ trong tổ chức được cấp trên ra quyết định bổ nhiệm; người có vai trò dẫn dắt, tác động, ra lệnh, kiểm tra đối tượng quản lý nhằm thực hiện các mục tiêu của đơn vị. Người CBQL phải có phẩm chất và năng lực nổi trội hơn người khác, là tấm gương cho mọi người trong đơn vị noi theo.
Đội ngũ cán bộ quản lý trường mầm non
Theo Từ điển tiếng Việt (2008), đội ngũ có nghĩa là:
- Khối đông người được tập hợp và tổ chức thành lực lượng;
- Tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp, thành một lực lƣợng.
Như vậy, có thể hiểu đội ngũ CBQL trường mầm non là tập hợp những người được bổ nhiệm chức vụ nhất định trong trường mầm non, có vai trò điều hành, lãnh
đạo hoạt động của nhà trường nhằm thực hiện các mục tiêu của đơn vị.
Thành phần đội ngũ CBQL trường mầm non được đề cập trong luận văn này đƣợc nêu cụ thể tại mục III, Thông tƣ số 33/2005/TT-BGDĐT ngày 8 tháng 12 năm 2005 Hướng dẫn thực hiện chế độ phụ cấp chức vụ lãnh đạo cho các cơ sở giáo dục công lập, bao gồm: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng và tổ phó chuyên môn.
Nhiệm vụ của đội ngũ CBQL trường mầm non được nêu rõ tại Điều 10 và Điều 13 Thông tư số 52/2020/TT-BGDDT Ban hành điều lệ trường mầm non, tại Điều 10:
Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, tại Điều 13: Tổ chuyên môn, trong đó tổ chuyên môn có tổ trưởng và nếu có 7 thành viên trở lên có 1 tổ phó; tại Điều 14: Tổ văn phòng, trong đó có tổ trưởng và nếu có 7 thành viên trở lên có 1 tổ phó.
Hiệu trưởng:
Theo Văn bản hợp nhất 04/VBHN-BGDĐT Điều lệ trường mầm non 2015 tại điều 16 quy định:
1. Hiệu trưởng nhà trường, nhà tr là người chịu trách nhiệm tổ chức, quản lý các hoạt động và chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục tr em của nhà trường, nhà tr .
2. Hiệu trưởng do Trưởng phòng giáo dục và đào tạo bổ nhiệm đối với nhà trường, nhà tr công lập, công nhận đối với nhà trường, nhà tr dân lập, tư thục theo quy trình bổ nhiệm hoặc công nhận Hiệu trưởng của cấp có thẩm quyền.
- Nhiệm kỳ của Hiệu trưởng nhà trường, nhà tr là 5 năm. Sau 5 năm, Hiệu trưởng được đánh giá và có thể bổ nhiệm lại hoặc công nhận lại. Đối với nhà trường, nhà tr công lập, mỗi Hiệu trưởng chỉ được giao quản lý một nhà trường hoặc một nhà tr không quá hai nhiệm kì.
- Sau mỗi năm học, mỗi nhiệm kì công tác, Hiệu trưởng nhà trường, nhà tr được cán bộ, giáo viên trong trường và cấp có thẩm quyền đánh giá về công tác quản lý các hoạt động và chất lượng giáo dục của nhà trường theo quy định.
3. Người được bổ nhiệm hoặc công nhận làm Hiệu trưởng nhà trường, nhà tr phải đáp ứng các tiêu chuẩn sau:
a) Có trình độ chuẩn đƣợc đào tạo là có bằng trung cấp sƣ phạm mầm non, có ít nhất 5 năm công tác liên tục trong giáo dục mầm non. Trường hợp do yêu cầu đặc biệt của công việc, người được bổ nhiệm hoặc công nhận là Hiệu trưởng có thể có thời gian công tác trong giáo dục mầm non ít hơn theo quy định;
b) Đã hoàn thành chương trình bồi dưỡng cán bộ quản lý; có uy tín về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, chuyên môn, nghiệp vụ; có năng lực tổ chức, quản lý nhà trường, nhà tr và có sức kho .
Phó hiệu trưởng:
Tại điều 17, Điều lệ trường mầm non 2015 số 04/VBHN-BGDĐT quy định:
1. Phó Hiệu trưởng do Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo bổ nhiệm đối với nhà trường, nhà tr công lập, công nhận đối với nhà trường, nhà tr dân lập, tư thục theo quy trình bổ nhiệm hoặc công nhận Phó Hiệu trưởng của cấp có thẩm quyền. Phó Hiệu trưởng là người giúp việc cho Hiệu trưởng, chịu trách nhiệm trước Hiệu trưởng và trước pháp luật.
2. Trường hạng I có 2 phó hiệu trưởng; trường hạng II có 1 phó hiệu trưởng;
được bố trí thêm 1 phó hiệu trưởng nếu có từ 5 điểm trường hoặc có từ 20 tr em khuyết tật trở lên. Các hạng I, II của nhà trường, nhà tr được quy định tại Thông tư số 71/2007/TTLT-BGDĐT-BNV ngày 28 tháng 11 năm 2007 liên tịch Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Nội vụ, hướng dẫn định mức biên chế sự nghiệp trong các cơ sở giáo dục mầm non công lập.
3. Người được bổ nhiệm hoặc công nhận làm Phó Hiệu trưởng nhà trường, nhà tr phải đáp ứng các tiêu chuẩn sau:
a) Có bằng trung cấp sƣ phạm mầm non, có ít nhất 3 năm công tác liên tục trong giáo dục mầm non. Trường hợp do yêu cầu đặc biệt của công việc, người được bổ nhiệm hoặc công nhận Phó Hiệu trưởng có thể có thời gian công tác trong giáo dục mầm non ít hơn theo quy định;
b) Có uy tín về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, chuyên môn, nghiệp vụ;
có năng lực quản lý nhà trường, nhà tr và có sức kho . Từ những cơ sở trên có thể hiểu, đội ngũ CBQL Trường Mầm non là tập hợp các cán bộ, nhà giáo cùng thực hiện chức năng lãnh đạo và quản lý Trường Mầm non với cùng một mục đích nâng cao chất lượng và hiệu quả nhà trường.
1.1.1.2. Bồi dưỡng, hoạt động bồi dưỡng; hoạt động bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý trường mầm non
Bồi dƣỡng
Bồi dƣỡng “Là làm cho tăng thêm năng lực hoặc phẩm chất (Viện ngôn ngữ học, 2006, tr.82). Nói cách khác, bồi dƣỡng là quá trình bổ sung, cập nhật, nâng cao
kiến thức và kỹ năng làm việc cho đối tƣợng đƣợc bồi dƣỡng. Bồi dƣỡng là công việc thường được tiến hành sau đào tạo, nó bổ sung thêm kiến thức chuyên môn cho đối tƣợng đƣợc bồi dƣỡng trong quá trình làm việc trên nền tảng kiến thức đã đƣợc đào tạo.
Tác giả Nguyễn Lộc chủ biên trong giáo trình “Cơ sở lý luận quản lý trong tổ chức giáo dục (2009, tr 105) đã nêu rõ: “Bồi dƣỡng là quá trình liên tục bổ sung nâng cao trình độ chuyên môn, kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ, nâng cao năng lực hoặc phẩm chất nói chung trên cơ sở của những kiến thức, khả năng đã được đào tạo trước đó
Nhƣ vậy, có thể hiểu bồi dƣỡng thực chất là làm giàu vốn kiến thức từ việc bồi đắp những thiếu hụt về tri thức, cập nhật cái mới trên cơ sở nuôi dƣỡng, giữ gìn cái cũ còn phù hợp để mở rộng hệ thống những tri thức, khả năng nghề nghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu công việc, mục tiêu giáo dục
Có nhiều hình thức bồi dưỡng: Bồi dưỡng ngắn hạn, bồi dưỡng thường xuyên và tự học, tự bồi dƣỡng. Bồi dƣỡng giúp cho CBQL có cơ hội tiếp cận những vấn đề mới, bù đắp những thiếu hụt, tránh đƣợc sự lạc hậu trong xu thế phát triển nhƣ vũ bão của tri thức khoa học hiện đại.
Hoạt động bồi dƣỡng
Hoạt động bồi dƣỡng là các hoạt động nhằm duy trì và nâng cao chất lƣợng đội ngũ để nhà trường có thể đứng vững và đáp ứng được trước những nhu cầu của thời đại (Viện ngôn ngữ học, 2006, tr.84). Vì vậy công tác bồi dƣỡng cần đƣợc thực hiện một cách có tổ chức và có kế hoạch, liên tục và thường xuyên.
Hoạt động bồi dƣỡng đội ngũ cán bộ quản lý
Theo tác giả Cao Thu Hằng (2016) cho rằng: “Hoạt động bồi dƣỡng đội ngũ cán bộ quản lý là quá trình hoạt động làm tăng thêm những kiến thức đòi hỏi với những người mà họ đang giữ một chức vụ nhất định nhằm nâng cao năng lực cho nguồn nhân lực trong việc đóng góp vào hoạt động của các cơ quan quản lý Nhà nước .
Chúng tôi đồng tình với quan điểm này. Nhƣ vậy, hoạt động bồi dƣỡng cán bộ quản lý là quá trình bổ sung, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ cán bộ quản lý nhằm giúp cho CBQL có thêm năng lực về chuyên môn nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức… đáp ứng các tiêu chuẩn của ngành giáo dục.
1.1.2. Quản lý hoạt động bồi dưỡng cán bộ quản lý trường mầm non 1.1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trường mầm non
- Quản lý
Theo tác giả Trần Kiểm (2013): “Quản lý là tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối nguồn lực (nhân tài, tài lực, vật lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là trong tổ chức) một cách tối ƣu nhằm đạt đƣợc mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất .
Tác giả Nguyễn Ngọc Quang (1998) cho rằng, “Quản lý là những tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng bị quản lý trong tổ chức nhằm đạt đƣợc mục đích nhất định .
Từ những khái niệm về quản lý nêu trên thì quản lý có đặc điểm chung là:
- Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đên tập thể người lao động nói chung (khách thể quản lý) nhằm thực hiện các mục tiêu dự kiến.
- Quản lý là tác động liên tục, có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý (người quản lý) tới khách thể quản lý (người bị quản lý) thông qua việc thực hiện các chức năng quản lý: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt mục tiêu của tổ chức.
Khái niệm về quản lý chung nhất là: Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm khai thác có hiệu quả tiềm năng và cơ hội của tổ chức, đạt đến mục tiêu của tổ chức đề ra trong môi trường luôn luôn thay đổi.
Trong đề tài luận văn, chúng tôi sử dụng khái niệm: Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra.
- Quản lý giáo dục, quản lý trường mầm non Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý giáo dục:
Theo Nguyễn Thị Mỹ Lộc “Quản lý giáo dục là quá trình thực hiện có định hướng và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đạt tới mục tiêu giáo dục đã đề ra .
Giáo dục mầm non là một bộ phận của hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam.
Quản lý giáo dục mầm non ở các cấp khác nhau nhằm mục đích tạo ra những điều kiện tối ƣu cho các cơ sở giáo dục mầm non thực hiện mục tiêu giáo dục – đào tạo.
Trường mầm non là đơn vị cơ sở của bậc giáo dục mầm non nên quản lý trường mầm non là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý (hiệu
trưởng) đến tập thể cán bộ giáo viên để chính họ tác động trực tiếp đến quá trình chăm sóc, giáo dục tr nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục đối với từng độ tuổi và mục tiêu chung của bậc học.
Quản lý trường mầm non là quá trình tác động có mục đích của hiệu trưởng nhà trường đến toàn bộ các hoạt động trong nhà trường thông qua việc lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đạt mục tiêu đề ra.
Quản lý trừơng mầm non bao gồm nhiều nội dung nhƣ: quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dƣỡng, giáo dục tr ; quản lý nhân sự; quản lý cơ sở vật chất; quản lý tài chính v.v… Quản lý hoạt động bồi dƣỡng đội ngũ cán bộ quản lý là một bộ phận của quản lý nhân sự trường mầm non.
1.1.2.2. Quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý trường mầm non Từ các khái niệm hoạt động bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý; quản lý trường mầm non đã trình bày ở trên, có thể hiểu: Quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ CBQL trường mầm non là tác động có mục đích của hiệu trưởng nhà trường đối với quá trình b sung, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ n ng cho đội ngũ cán bộ quản lý th ng qua việc th c hiện các chức n ng quản lý: lập kế hoạch, t chức, chỉ đạo, ki m tra đ hoạt động bồi dưỡng CBQL đạt đư c mục tiêu đề ra.