CHƯƠNG VI: ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC
II. CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÀO TẠO
• Là các phương pháp đào tạo trực tiếp tại nơi làm việc, trong đó người học sẽ học được những kiến thức, kỹ năng cần thiết cho công việc thông qua thực tế thực hiện công việc và thường là dưới sự hướng dẫn của những lao động lành nghề hơn
• Những ưu điểm của đào tạo trong công việc:
- Đào tạo trong công việc thường không yêu cầu một không gian hay những trang thiết bị riêng biệt đặc thù
- Đào tạo trong công việc có ý nghĩa thiết thực vì học viên được làm việc và có thu nhập trong khi học
- Đào tạo trong công việc mang lại một sự chuyển biến gần như ngay tức thời trong kiến thức và kỹ năng thực hành (mất ít thời gian đào tạo)
- Đào tạo trong công việc cho phép học viên thực hành những gì mà tổ chức trông mong ở họ sau khi quá trình đào tạo kết thúc
- Đào tạo trong công việc tạo điều kiện cho học viên được làm việc cùng với những đồng nghiệp tương lai của họ; và bắt chước những hành vi lao động của những đồng nghiệp
• Những nhược điểm của các phương pháp đào tạo trong công việc:
- Lý thuyết được trang bị không có hệ thống
- Học viên có thể bắt chước những kinh nghiệm, thao tác không tiên tiên tiến của người dạy
• Các điều kiện để đào tạo trong công việc đạt hiệu quả:
- Các giáo viên dạy nghề phải được lựa chọn cẩn thận và phải đáp ứng những yêu cầu chương trình đào tạo về trình độ chuyên môn, mức độ thành thạo công việc và khả năng truyền thụ
- Quá trình (chương trình) đào tạo phải được tổ chức chặt chẽ và có kế hoạch
Đào tạo kiểu chỉ dẫn công việc Khái
niệm
Người dạy giới thiệu và chỉ dẫn tỉ mỉ theo từng bước công việc, sau đó học viên tiến hành làm thử dưới sự hướng dẫn và chỉ dẫn chặt chẽ của người dạy cho tới khi thành thạo
tượngĐối Cho những công việc có tính chất đơn giản, dạy các kĩ năng thực hiện công việc
Ưu điểm
• Tiết kiệm chi phí, cho phép chuyển giao kĩ năng thực hiện công việc một cách trực tiếp, nhanh chóng và có thông tin phản hồi về kết quả đào tạo ngay
• Có thể mang lại thu nhập cho người lao động Nhược
điểm
• Học viên không được học lý thuyết 1 cách hệ thống, hạn chế mức độ sáng tạo của người lao động trong công việc
• Học viên dễ bắt chước những kỹ năng, thao tác không hay của người dạy
Đào tạo kiểu học nghề
niệmKhái
Là sự kết hợp giữa việc học lý thuyết tập trung trên lớp với thực hành tại nơi làm việc dưới sự hướng dẫn của công nhân lành nghề trong một vài năm; được thực hiện các công việc thuộc nghề cần học cho tới khi thành thạo tất cả các kỹ năng của nghề
tượngĐối Dùng để dạy 1 nghề hoàn chỉnh cho công nhân
Ưu điểm Học viên được đào tạo bài bản hơn và được trang bị một lượng khálớn các kiến thức và kĩ năng Nhược
điểm Thường tốn nhiều thời gian và chi phí; có thể không liên quan trực tiếp tới công việc
Kèm cặp và chỉ bảo
niệmKhái
• Học viên được giao một phần việc và phải chịu trách nhiệm về công việc đó, người kèm cặp giúp đỡ, hỗ trợ làm việc; ngoài cơ hội quan sát, cấp dưới cũng được chỉ định một số việc quan trọng đòi hỏi các kỹ năng quyết định
• Có 3 cách:
- Kèm cặp bởi người lãnh đạo trực tiếp - Kèm cặp bởi một cố vấn
- Kèm cặp bởi người quản lí có kinh nghiệm hơn tượngĐối Cho những cán bộ quản lý, các nhân viên giám sát
Ưu điểm • Tiếp thu, lĩnh hội kỹ năng kiến thức dễ dàng, trực tiếp
• Có điều kiện được thử sức làm công việc thật
Nhược điểm
• Không thực sự được làm công việc một cách đầy đủ
• Học viên cũng có thể lây nhiễm nhưng phương pháp làm việc không hiệu quả của người hướng dẫn
• Đòi hỏi người dạy phải có kiến thức toàn diện, sẵn lòng chia sẻ thông tin và dành thời gian cho huấn luyện
Luân chuyển công việc Khái
niệm
• Người lao động đươc chuyển từ công việc này sang công việc khác nhằm cung cấp những kĩ năng, kinh nghiệm làm việc ở nhiều lĩnh vực khác nhau trong tổ chức, giúp họ có khả năng thực hiện được những công việc cao hơn trong tương lai
• Có 3 cách:
- Luân chuyển ngang hàng
- Luân chuyển sang lĩnh vực mới ngoài chuyên môn - Luân chuyển công việc trong phạm vi nội bộ nghề tượngĐối Người quản lý
Ưu điểm
• Giúp người lao động có kiến thức, kỹ năng đa dạng trong thực hiện công việc
• Cho người lao động khám phá năng lực bản thân
• Trên góc độ quản lý: tránh sự nhàm chán trong công việc, tạo sự sẵn sàng thay thế khi có người ra đi
Nhược điểm
• Hạn chế mức độ hiểu biết chuyên sâu
• Gây xáo trộn công việc 2. Đào tạo ngoài công việc
- Là phương pháp đào tạo trong đó người học được tách khỏi sự thực hiện các công việc thực tế
Tổ chức các lớp cạnh doanh nghiệp Khái niệm
Hai phần lý thuyết và thực hành:
• Lý thuyết được giảng tập trung do các kỹ sư, cán bộ kỹ thuật phụ trách
• Thực hành được tiến hành ở các xưởng thực tập do những người có trình độ hướng dẫn
điểmƯu Học viên được trang bị kiến thức đầy đủ và có hệ thống cả về lý thuyết và thực hành, tạo ra chất lượng nhân viên tốt hơn
Nhược điểm
Cần có các phương tiện, trang thiết bị, nhà xưởng cho việc thực hành, do đó tốn kém rất lớn về chi phí
Cử người đi học ở các trường chính quy
Khái
niệm Cử người lao động đến học tập ở các trường dạy nghề hay quản lý do các bộ, ngành, trung ương tổ chức
điểmƯu
• Không ảnh hưởng đến việc thực hiện công việc của người khác
• Học viên được trang bị đầy đủ và hệ thống cải cách kiến thức lý thuyết và thực hành → Chất lượng tốt, sâu hơn phục vụ tương lai
• Chi phí đào tạo không đáng kể Nhược
điểm Mất nhiều thời gian
Tham gia hội nghị, hội thảo Khái niệm
Các bài giảng, buổi dạy, hội nghị có thể được tổ chức trong hoặc ngoài doanh nghiệp, để học viên có thể thảo luận theo từng chủ đề dưới sự hướng dẫn của người lãnh đạo, từ đó rút ra những kinh nghiệm cần thiết
điểmƯu
• Đơn giản, dễ tổ chức
• Không đòi hỏi trang thiết bị riêng Nhược
điểm
• Tốn kém về thời gian và tiền bạc
• Phạm vi hẹp
• Học viên không thu được kiến thức 1 cách hệ thống
Đào tạo theo kiểu ctrình hoá với sự trợ giúp của máy tính
Khái niệm
Phương pháp đào tạo hiện đại, chương trình đào tạo được viết sẵn trên đĩa mềm, người học chỉ việc thực hiện theo các hướng dẫn của máy tính
điểmƯu
• Không tốn nhân lực
• Tiết kiệm thời gian, dạy được nhiều người
• Cung cấp bài giảng mà người lao động có thể học một cách linh hoạt, chủ động, tuỳ thuộc vào bản thân, dễ dàng có những câu trả lời nhanh chóng từ các bài giảng
• Cung cấp thông tin phải hồi nhanh chóng giữa người lao động với nhà quản lý
• Được sử dụng để đào tạo rất nhiều kỹ năng mà không cần người chỉ dẫn
Nhược điểm
• Tốn kém chi phí xây dựng phần mềm
• Không có sự cọ xát thực tế
• Cần người có khả năng để vận hành lâu dài
Đà o Khái niệm Người dạy và người học giao tiếp thông qua phương tiện nghe nhìn
trung gian như đĩa CD, bằng hình, sách, tài liệu, Internet…
tạo từ xa Ưu điểm
• Chủ động về thời gian, tiến độ học tập, cho dù ở xa cũng theo học được mà không tốn chi phí đi lại
• Các thông tin được học là rất lớn mà không mất nhiều thời gian xây dựng lên
Nhược điểm
• Người học và người dạy không được tiếp xúc trực tiếp với nhau
• Chi phí đầu tư cho chuẩn bị bài giảng và cử người giảng lớn
Đào tạo theo kiểu phòng thí nghiệm Khái
niệm Các cuộc hội thảo học tập sử dụng các kĩ thuật như bài tập tình huống, diễn kịch, mô phỏng trên máy tính, trò chơi, giải quyết vấn đề điểmƯu
• Học viên vừa được trang bị lý thuyết vừa được trang bị các kỹ năng thực hành
• Nâng cao khả năng làm việc nhóm, ra quyết định Nhược
điểm
• Tốn nhiều công sức thời gian xây dựng và thực hành
• Người xây dựng bài giảng phải thực sự giỏi cả lý thuyết và thực hành để giải quyết các tình huống nhất định
Đào tạo kỹ năng xử lý công văn, giấy tờ Khái niệm
Kiểu bài tập mà người quản lý nhận được một loạt các tài liệu, ghi nhớ, tường trình, báo cáo, dặn dò của cấp trên và các thông tin khác mà một người quản lý có thể nhận được khi vừa tới nơi làm việc, trách nhiệm của họ là phải xử lý nhanh chóng, đúng đắn
điểmƯu Giúp nhà quản lý học được cách ra quyết định tác nghiệp nhanh chóng bằng cách làm việc thật sự
Nhược điểm
Có thể ảnh hưởng tới tiến độ làm việc của bộ phận và gây ra những thiệt hại