Nhóm các phương pháp tổng hợp là nhóm các phương pháp xây dựng mức lao động không dựa trên cơ sở nghiên cứu phân tích các bộ phận bước công việc và điều kiện tổ chức kỹ thuật hoàn thành nó. Thời gian hao phí quy định tổng hợp toàn bộ bước công việc. Nhóm này bao gồm các phương pháp định mức lao động cụ thể như Sau:
53
Trường Đại học Lao động - Xã hội
Phương pháp thống kê là phương pháp xây dựng mức lao
động dựa vào tài liệu thống kê về thời gian hao phí để hoàn
thành bước công việc hay năng suất lao động ở thời kỳ trước.
Phương pháp kinh nghiệm là phương pháp xây dựng mức lao động dựa vào kinh nghiệm tích lũy của cán bộ định mức, đốc công hoặc nhân viên kỹ thuật.
Phương pháp dân chủ bình nghị là phương pháp xây dựng mức lao động dựa vào mức dự kiến của cán bộ định mức bằng
-_ thống kê hay kinh nghiệm và sự thảo luận, bình nghị của công nhân mà quyết định.
-_ Phương pháp đấu thầu mức lao động là phương pháp xây
dựng mức lao động dựa trên việc lựa chọn mức lao động hợp lý
nhất của cán bộ định mức trong số các mức do công nhân hay
nhóm công nhân tự đưa ra.
Trong thực tế người ta thường kết hợp hai phương pháp thống kê và kinh nghiệm gọi là phương pháp định mức lao động theo thống kê kinh nghiệm, hoặc người ta kết hợp phương pháp thống kê với việc phân tích tình hình sử dụng thời gian lao động của công nhân qua khảo sát thực tế thì gọi là phương - pháp định mức lao động theo thống kê phân tích. Chúng ta sẽ
nghiên cứu kỹ 02:phương pháp định mức lao động này.
1. Phương pháp thống kê kinh nghiệm 1.1. Khai niém:
Phương pháp thống kê kinh nghiệm là phương pháp định mức cho một bước công việc nào đó dựa trên cơ sở các số liệu
Giáo trình Định mức lao động
thống kê về năng suất lao động của công nhân làm bước công _ việc ấy kết hợp với kinh nghiệm bản thân:của cán bộ định mức, _ đốc công hoặc nhân viên kỹ thuật.
1.2. Trình tự tiến hành
Gồm 4 bước:
<> Bước Ì: Thống kê năng suất lao động của các công nhân làm bước công việc cần định mức. Thống kê năng suất lao động có thể tính 1 trong 2 tiêu thức sau:
_- Về mặt hiện vật: W¡, W¿, Ws, .... Wa - Về mặt hao phí thời gian: tị, tạ, tạ,..., tạ
<> Bước 9: Tính giá trị trung bình của năng suất lao động.
- Về mặt hiện vật:
Mi i=l
wee + W, + W, +...+ W, _
n n Trong do:
W: Năng suất lao động trung bình của một ca.
W; Năng suất lao động của ca thứ ¡ qua thống kê.
n: Số ca đã được thống kê. | Về mặt thời gian hao phi:
u n
teu +t,+, +..4, _ isl
n n
Trường Đại học Lao động - Xã hội
Trong đó:
t: Thời gian hao phí trung bình để sản xuất một sản phẩm.
t¡: Thời gian hao phí để sản xuất một sản phẩm thứ ¡ qua thống kê.
n: Số lần sản phẩm được thống kê.
<> Bước 8: Tính năng suất lao động trung bình tiên tiến.
Về mặt hiện vật: |
m '
We Wtt Wt Wt. Wy XW = i=]
m m
Sao cho Ww; >W (m <n) Về mặt hao phí thời gian:
m _ i=
{g.fUts+t+ bes +t’ ằ : tụ
m m
Sao cho t. < t (<n)
<> Bước 4: Kết hợp năng suất lao động trung bình tiên tiến với kinh nghiệm sản xuất của bản thân cán bộ định mức, đốc công hoặc nhân*ziên kỹ thuật để quyết định mức, sau đó mới
giao cho công nhân. 4
Giáo trình Định mức lao động ˆ
Ví dụ 1: Có s số liệu thống kê năng suất lao động của một...
công nhân qua 15: ca như Sau:
Bước 1: Thống kê năng suất lao động của các > cong nhận làm.
. công việc cần định mức.
Ca 11213|1415|16|718|19110l11|12143|44|15
W(spíca) | 65 | 64 | 65 | 67 | 62 | 62 | 63 | 65 | 67 | 68 | 67 65'| 64 |-65 | 64 |
Bước 2: Tính giá trị trung bình của năng suất lao động theo”
phương pháp bình quân gia quyển.
z. (62x2)+(63x1)+(64x3)+ W= 15 (65x 5)+ (67x3)+ 665) =64,86
Bước 3: Tính năng suất lao động trung bình tiên tiến
(65x5)+(67x3)+(68x1)
Wtt= 9 =66 sp/ca
Bước 4: Lấy năng suất lao động trung bình tiên tiến là 66 sản phẩm/ca kết hợp với kinh nghiệm của bản thân đã tích
lũy được có thể tăng hoặc giảm giá trị này, sau đó mới giao cho công nhân.
Ví dụ 2: Tương tự như ví dụ 1 nhưng năng suất lao động thống kê ở đây được tính bằng hao phí thời gian để sản xuất ra, một đơn vị sản phẩm:
OT
Trường Đại học Lao động - Xã hội
Bước 1: Thống kê năng suất lao động của các công nhân làm công việc cần định mức.
I
Sanpham |1 |2 |3 |4 J5 |6 17 [8 |9 10 |11|12 |13 |14 |15
t (phut/sp) 14 114 |15 |16 |14 |14 |15 {15 |14 |14 |14 |13 |16 |13 |12
Bước 2: Tính giá trị trung bình của năng suất lao động theo phương pháp bình quân gia quyền.
fe (12x1)+ (13x 2)+ (14x 7)+ (15x3)+ (16x 2)
15
=14,2 phtt/sp
Bước 3: Tính năng suất lao động trung bình tiên tiến
Fite (2x1) +(13x2)+(14x7) 10
=13,6 phút/sản phẩm
- Bước 4: Lấy năng suất lao động trung bình tiên tiến là 13,6 phút/sản phẩm kết hợp với kinh nghiệm của bản thân đã tích
lũy được có thể tăng hoặc giảm giá trị này, sau đó mới giao cho công nhân.
Vậy, nếu ta lấy năng suất lao động trung bình tiên tiến (66 sản phẩm/ca hoặc 13,6 phút/sản phẩm) làm mức giao cho công nhân thì mức đó gọi là mức thống kê thuần túy.
Nếu căn cứ vào năng suất lao động trung bình tiên tiến kết hợp với kinh nghiệm của bản thân đã tích lũy (có thể tăng hoặc
giảm) sau đố mới giao cho công nhân thì mức này gọi là mức thống kê kinh nghiệm.
Gido trinh Dinh mut lao déng
1.3. u uà nhược điểm của phương phap
Rõ ràng, định mức lao động theo thống kê kinh nghiệm là.
phương pháp định mức tương đối đơn giản, tốn ít công sức, có thể xây dựng được hàng loạt mức lao động trong thời: gian ngắn.
Trong chừng mực nào đó, có vận dụng kinh nghiệm sản xuất tiên tiến của cán bộ định mức, đốc công hoặc nhân viên. kỹ thuật rút ra từ thực tế sản xuất, đo đó cũng loại trừ được phần nào sai lệch do hạn chế của phương pháp.
Phương pháp này cũng bộc lộ khá nhiều nhược điểm, không : phân tích được tỉ mỉ năng lực sản xuất, các điều kiện tổ chức kỹ thuật cụ thể không nghiên cứu và không cho phép sử dụng những phương pháp sản xuất tiên tiến của công nhân, không xây dựng các hình thức tổ chức lao động, tổ chức sản xuất hợp lý trong doanh nghiệp nên không động viên sự nỗ lực của công nhân ra sức phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật để đạt, và vượt mức.
Định mức lao động theo phương pháp thống kê kinh nghiệm không những không khai thác được các khả năng trong sản xuất, không khắc phục được những tổn tại trong công tác quản lý doanh nghiệp mà ngược lại nó còn hợp pháp hoá những thiếu sót đó, kìm hãm việc nâng cao năng suất lao động.
1.4. Những biện phúp khắc phục bớt những hạn chế
của phương phap ,
Phải chấn chỉnh một bước biểu mẫu thống kê. Số liệu thống
kê phải đổng chất (tức là những đối tượng thống kê cùng làm
59
Trường Đại học Lao động - Xã hội
một công việc, cùng cấp bậc kỹ thuật, cùng điều kiện tổ chức kỹ thuật...), phải rõ ràng và trung thực.
Phải chọn những người thực sự có năng lực, có kinh nghiệm để làm công tác định mức.
Kết hợp số liệu thống kê với phân tích tình hình sử dụng thời gian lao động của công nhân. Mức lao động xây dựng bằng cách kết hợp như vậy gọi là mức thống kê phân tích.
—_ %, Phương pháp thống kê phân tích 2.1. Khái niệm
Phương pháp thống kê phân tích là phương pháp định mức cho một bước công việc nào đó dựa trên cơ sở các số liệu thống kê về năng suất lao động của công nhân làm bước công việc ấy kết hợp với việc phân tích tình hình sử dụng thời gian lao động của công nhân tại nơi làm việc qua khảo sát thực tế.
2.2. Trình tự tiến hành Gồm 4 bước:
<> Bước 1, 2, 3: Giống hoàn toàn như phương pháp thống
kê kinh nghiệm. ,
_— <= Bước 4: Kết hợp năng suất lao động trung bình tiên tiến với việc phân tích tình hình sử dụng thời gian lao động của công nhân tại nơi làm việc qua khảo sát thực tế. Cách tính mức lao động theo phương pháp thống kê phân tích như sau:
- Về mặt hiện vật:
My = Wu x—- T
Tom
Giáo trình Định mức lao động
Và:
M, = M Ta
sl
- Về thời gian hao phi:
+ T
M te = t. x —ÐM_
Te
Va:
T a
M si = M tg
Ví dụ 3: Vẫn với ví dụ 1, nhưng qua khảo sát 1ð ca lam viéc cán bộ định mức nhận thấy bình quân một công nhân trong mỗi ca làm việc đã lãng phí 69 phút, thời gian làm việc còn. 41 L phút nên mức thống kê phân tích là:
——— =77 480 (sp/
480-69 (sp ca) M, § = 66x
= 480 a7 = 6,23(ph/s (ph/sp)
Ig
3.3. Ưu, nhược điểm của phương pháp
Ưu điểm: Đơn giản, dễ tính, độ chính xác cao hơn. phương pháp thống kê kinh nghiệm.
Kết hợp năng suất lao động trung bình tiên tiến với 'việc phân tích tình hình sử dụng thời gian lao động của người lao
# 61
Trường Đại học Lao động - Xã hội
động tại nơi làm việc nên đã loại trừ được các loại thời gian lãng phí trông thấy (như: TKH, TLPK, Trpe).
Nhược điểm: Phương pháp này cũng có những nhược điểm
giống như phương pháp thống kê thuần túy nhưng ưu điểm hơn là đã loại trừ được thời gian lãng phí trong ca.