Để đánh giá được NL của HS thông qua bộ câu hỏi, bài tập chuyên đề Halogen, tôi đã lựa chọn các công cụ đánh giá là bảng kiểm quan sát của GV, bảng tự đánh giá của HS tại lớp TN (lớp 10A2) và bài kiểm tra 15 phút tại lớp TN (10A2) và lớp ĐC (10A4). Thực nghiệm sư phạm được tiến hành trong học kì II năm học 2021 - 2022 tại lớp 10A2 - trường THPT C Nghĩa Hưng – Nam Định.
a. Đánh giá qua rubric (bảng kiểm quan sát)
Sau khi tổng hợp, xử lý kết quả quan sát, đánh giá, tôi đã thống kê được kết quả như sau:
Năng lực Mức độ Kết quả đánh giá của GV (Số lượng - tỉ lệ%)
Kết quả đánh giá của HS (Số lượng - tỉ lệ%) Tự chủ và tự
học
Mức 1 0,00 0,00
Mức 2 17/42 – 40,48% 23/42 – 54,77%
Mức 3 25/42 – 59,52% 19/42 – 45,23%
Giao tiếp và hợp tác
Mức 1 0,00 0,00
Mức 2 27/42 – 64,29% 36/42 – 85,71%
Mức 3 15/42 – 35,71% 6/42 – 14,29%
Giải quyết vấn đề và sáng tạo
Mức 1 0,00 0,00
Mức 2 31/42 – 73,81% 36/42 – 85,71%
Mức 3 11/42 – 26,19% 6/42 – 14,29%
Mức 1 0,00 0,00
Nhận thức hóa học
Mức 2 27/42 – 64,28% 33/42 – 78,57%
Mức 3 15/42 – 35,71% 9/42 – 21,43%
Tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ hóa học
Mức 1 7/42 – 16,66% 7/42 – 16,66%
Mức 2 28/42 – 66,68% 25/42 – 59,53%
Mức 3 7/42 – 16,66% 10/42 – 23,81%
Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học
Mức 1 8/42 – 19,05% 10/42 – 23,81%
Mức 2 27/42 – 64,29% 28/42 - 66,68%
Mức 3 7/42 – 16,66% 4/42 – 9,51%
Trung bình mức độ của các tiêu chí
Mức 1 5,10% 5,78%
Mức 2 47,62% 61,56%
Mức 3 47,28% 32,66%
Nhận xét: Dựa vào bảng thống kê, có thể thấy các NL được đánh giá phần lớn ở mức độ 2 và 3. Kết quả này cho thấy, việc sử dụng bộ câu hỏi, bài tập trong đề tài đã góp phần phát triển được NL cho HS.
b. Đánh giá qua bài kiểm tra
Sau khi kết thúc chuyên đề nhóm Halogen, tôi đã kiểm tra 1 bài 1 tiết đối với HS ở lớp TN và lớp ĐC. Kết quả như sau:
Bảng thống kê chất lượng kiểm tra Lớp Đối
tượng Sĩ số
Điểm
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
10A2 TN 42 0 0 0 0 3 6 9 13 7 4
% 0,0 42,86 57,14
10A5 ĐC 40 0 0 1 2 7 6 6 16 2 0
% 7,5 47,5 45,0
Nhận xét: Dựa vào bảng thống kê chất lượng kiểm tra tôi thấy tỉ lệ học sinh đạt điểm giỏi ở lớp TN cao hơn hẳn lớp ĐC, lớp TN không còn HS đạt điểm dưới trung bình mặc dù trước thực nghiệm chất lượng học tập của 2 lớp chênh lệch nhau không đáng kể. Điều này cho thấy kết quả học tập của HS sau khi sử dụng bộ câu hỏi, bài tập chuyên đề Halogen theo định hướng phát triển NL đạt chất lượng, hiệu quả cao.
II. Hiệu quả do sáng kiến đem lại 1. Hiệu quả về mặt kinh tế
Hiện nay có nhiều các trang mạng xã hội đang rao bán cho các thầy cô giáo và những em HS có nhu cầu bộ câu hỏi/bài tập phát triển năng lực của ba bộ sách giáo khoa hóa 10 chương trình GDPT 2018 với số tiền không hề nhỏ. Vì vậy, sáng kiến này khi đưa vào áp dụng sẽ giúp các thầy cô cũng như các em HS tiết kiệm được thời gian, chi phí, công sức tìm kiếm nguồn tài liệu trong quá trình giảng dạy và học tập.
2. Hiệu quả về mặt xã hội Về kiến thức và năng lực:
Trong quá trình dạy học chuyên đề nhóm halogen cho HS lớp 10, việc sử dụng câu hỏi/bài tập như trong sáng kiến giúp HS được củng cố, khắc sâu kiến thức trọng tâm về các đơn chất halogen và các hợp chất quan trọng của chúng, phát huy tính sáng tạo, niềm đam mê khoa học, đồng thời HS được vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề liên quan đến thực tiễn, đánh giá mức độ ảnh hưởng của các đơn chất halogen và hợp chất của chúng trong thực tiễn đời sống và sản xuất. Bên cạnh đó, thông qua giải quyết các câu hỏi/bài tập, HS có thêm nhiều kĩ năng như: thu thập và xử lí thông tin, đặt giả thuyết khoa học, làm việc nhóm, lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch,…. đồng thời phát huy có hiệu quả các NL như:
tự chủ và tự học, hợp tác và giao tiếp, giải quyết vấn đề và sáng tạo, nhận thức hóa học, tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ hóa học, vận dụng kiến thức kĩ năng đã học ….
Về tình cảm thái độ:
Thông qua các hoạt động học tập, HS được tham gia các trò chơi, các hoạt động nhóm; được tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ hóa học và được vận dụng chính những kiến thức hoá học đã lĩnh hội để giải quyết vấn đề và sáng tạo, nên các em cảm thấy môn hoá gẫn gũi với cuộc sống hơn, yêu thích môn học hơn, từ đó tạo niềm say mê, chủ động trong việc lĩnh hội kiến thức, đồng thời biết chia sẻ và nhận lại giữa các thành viên trong nhóm với nhau, với các nhóm khác tạo môi trường học tập thân thiện, đoàn kết, tích cực.
Thông qua việc trả lời các câu hỏi/bài tập HS biết được vai trò của clo trong xử lí nước sinh hoạt, iot trong phòng chống bệnh bướu cổ, nước giaven, clorua vôi trong tẩy trùng, axit clohiđric trong dịch vị dạ dày, muối ăn trong cuộc sống,…
cũng như những tác hại của chúng khi sử dụng không đúng liều lượng, mục đích.
Từ đó học sinh có thái độ, hành động tích cực để bảo vệ môi trường; bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và những người xung quanh; biết sử dụng hóa chất một cách hiệu quả, an toàn, đúng mục đích.
Đối với GV, bộ câu hỏi/bài tập trong đề tài này được sắp xếp theo thứ tự bài học, theo các dạng bài tập: câu hỏi/bài tập dạng trò chơi; câu hỏi/bài tập thực nghiệm; câu hỏi/bài tập dạng dự án và câu hỏi/bài tập trắc nghiệm theo các cấp độ vận dụng. Mỗi câu hỏi/bài tập đều có mục tiêu cụ thể, hướng dẫn trả lời và gợi ý cách sử dụng bài tập. Do đó, GV có thể lựa chọn câu hỏi/bài tập phù hợp với mục tiêu, nội dung bài học và mức độ nhận thức của học sinh trong quá trình giảng dạy.
2. Khả năng áp dụng và nhân rộng
Nội dung trong sáng kiến đã được thực nghiệm ở trường THPT C Nghĩa Hưng và mang lại hiệu quả cao. Sáng kiến cũng đã được cô Nguyễn Thị Hải Yến áp dụng tại lớp 10A1 trường THPT Trần Nhân Tông năm học 2021-2022 và cũng đã mang lại hiệu quả cao (Phụ lục 3). Những năm học tới, trong chương GDPT mới 2018, sáng kiến này có thể tiếp tục áp dụng trong dạy học môn hoá lớp 10 cho cả 3 bộ sách kết nối tri thức, cánh diều và chân trời sáng tạo. Mặt khác, bộ câu hỏi, bài tập trong sáng kiến còn có thể áp dụng dạy ôn thi cho HS lớp 12 thi
tốt nghiệp THPT và đặc biệt là ôn thi đánh giá NL do Đại học Quốc gia Hà Nội, Quốc gia Hồ Chí Minh và đánh giá tư duy do Đại học bách khoa Hà Nội tổ chức.
PHẦN IV. CAM KẾT KHÔNG SAO CHÉP HOẶC VI PHẠM BẢN QUYỀN Tôi xin cam đoan sáng kiến kinh nghiệm “Giúp học sinh lớp 10 tiếp cận kỳ thi đánh giá năng lực của các trường đại học qua việc sử dụng bộ câu hỏi, bài tập phát triển năng lực chuyên đề nhóm Halogen” là công trình nghiên cứu của tôi, được rút ra từ kinh nghiệm dạy học, sự học hỏi trao đổi với đồng nghiệp, tham khảo các thông tin của một số tài liệu có liên quan như SGK Hóa 10 chương trình GDPT 2018, nguồn internet,... Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm nếu sao chép của người khác hoặc vi phạm bản quyền.
TÁC GIẢ SÁNG KIẾN
Vũ Thị Thủy