- Về kê khai thuế qua mạng:
Trên 97% doanh nghiệp đã sử dụng dịch vụ khai thuế điện tử qua mạng trong giai đoạn áp dụng đại trà 2014 - 2016. Nếu như năm 2014 chỉ có 18 triệu tờ khai qua hệ thống khai thuế qua mạng, thì tới năm 2016 đã đạt gần 36 triệu tờ khai. Cũng đồng thời trong năm 2016, tờ khai phát sinh, bổ sung, quyết toán; báo cáo tài chính, báo cáo hoá đơn phải nộp theo quy định đều đã được hệ thống khai thuế điện tử hỗ trợ, giúp người nộp thuế dễ dàng hơn trong vấn đề này.
- Về nộp thuế điện tử:
Từ khi bắt đầu triển khai đến nay, nộp thuế điện tử ở Việt Nam đã có nhiều kết quả đáng ghi nhận. Năm 2014, có 18 Cục Thuế tham gia thí điểm triển khai nộp thuế điện tử, đến năm 2016 đã có 63 Cục Thuế triển khai hình thức này.
Số doanh nghiệp đăng ký sử dụng dịch vụ với cơ quan thuế tăng lên nhanh chóng. Sau khi có chính sách bắt buộc nộp thuế điện tử của Bộ Tài chính, từ 18.835 doanh nghiệp của năm 2014 lên hơn 555.000 doanh nghiệp vào năm 2016. Tỷ lệ doanh nghiệp hoàn thành đăng ký tại cơ quan thuế và ngân hàng thương mại năm 2015 là 89.88% và năm 2016 là 97.06%. Tổng số tiền nộp thuế điện tử tăng nhanh, từ 8.524 tỷ đồng năm 2014, đạt gần 477.000 tỷ đồng vào năm 2016. Số lượt giao dịch điện tử năm 2016 đạt 2,2 triệu lượt, tăng 1,8 triệu lượt so với năm 2015. Tỷ lệ chứng từ nộp thuế điện tử so với tổng số chứng từ nộp thuế năm 2016 là 83,12%, cao hơn nhiều so với con số 65,79% của năm 2015.
Việc triển khai nộp thuế điện tử được thông qua kênh chính là kênh ngân hàng thương mại. Tổng cục Thuế đã triển khai chính sách kết nối với các ngân hàng thương mại để thuận tiện cho người nộp thuế.
- Về hoàn thuế điện tử:
Hoàn thuế điện tử được áp dụng lần đầu tiên đối với thuế VAT được quy định theo Quyết định số 270/QĐ- BTC được ban hành ngày 27/12/2016 về việc áp dụng thí điểm tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả giải quyết hoàn thuế giá trị gia tăng bằng phương
thức điện tử. Ngày 24/04/2017, Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 710/QĐ-BTC về việc triển khai tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả giải quyết hoàn thuế VAT bằng phương thức điện tử.
Trong giai đoạn đầu áp dụng thí điểm hoàn thuế điện tử, các Cục Thuế đã thực hiện những công việc liên quan đến triển khai thí điểm hoàn thuế điện tử như: thành lập ban chỉ đạo, tổ triển khai, nhóm hỗ trợ, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ phận, lựa chọn người nộp thuế tham gia thí điểm, tổ chức tập huấn cho người nộp thuế và cán bộ thuế…
Trên cơ sở kết quả triển khai thí điểm dịch vụ hoàn thuế điện tử tại 13 Cục Thuế địa phương, được sự đồng ý của lãnh đạo Bộ Tài chính, từ ngày 1/5/2017, Tổng cục Thuế tiếp tục triển khai mở rộng trên phạm vi toàn quốc. Đối tượng áp dụng hoàn thuế điện tử là người nộp thuế đề nghị hoàn thuế VAT đối với trường hợp hoàn xuất khẩu và hoàn dự án đầu tư đáp ứng đúng, đủ điều kiện hoàn thuế GTGT theo quy định của Luật Thuế GTGT (Bộ Tài chính, 2016).
3.2. Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế 3.2.1. Ưu điểm
- Thứ nhất là việc đưa ra các quy định đã giúp đơn giản hoá thủ tục nộp tiền thuế, tiết kiệm thời gian và chi phí cho các doanh nghiệp, ngoài ra còn mở thêm kênh thanh toán cho người nộp thuế.
Thay vì phương thức nộp Thuế thủ công như trước đây, nộp Thuế điện tử đơn giản, nhanh chóng, thuận tiện hơn. Người dân khi thực hiện nghĩa vụ Thuế đã được đơn giản thủ tục giấy tờ. Các quy trình, thủ tục được rút ngắn trên Cổng thông tin điện tử của Cơ quan Thuế, người nộp Thuế rút ngắn được thời gian, tiết kiệm chi phí.
- Thứ hai là người nộp thuế có thể chủ động nộp tiền Thuế mọi lúc, mọi nơi.
Thay vì phải nộp thuế vào đúng khung giờ làm việc, hay địa điểm của các cơ quan thu như Ngân hàng, Kho bạc, Hải quan, người nộp Thuế có thể chủ động nộp tiền thuế tại bất kỳ nơi nào có internet, vào mọi lúc, mọi nơi, bằng nhiều phương tiện.
Người nộp thuế có thể truy cập Cổng thông tin điện tử của Cơ quan thuế để xem, giám sát quản lý giao dịch nộp thuế, theo dõi tình hình thực hiện nộp ngân sách nhà nước qua tài khoản.
- Thứ ba là giảm thiểu sai sót khi làm giấy tờ nộp Thuế
Các chỉ tiêu, số liệu, thông tin trong việc lập giấy tờ sẽ bớt được các sai sót không đáng có, dữ liệu cũng thống nhất và sẽ được tính toán chính xác hơn.
- Thứ tư là các quy định hiện tại quy định chi tiết giúp cho việc thực hiện việc khai thuế, nộp thuế, hoàn thuế… được dễ dàng hơn.
Các quy định này được thể hiện trong hai văn bản Thông tư 110/2015/TT-BTC Hướng dẫn giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế và Thông tư 66/2019/TT-BTC Sửa đổi Thông tư 110/2015/TT-BTC.
3.2.2. Hạn chế
- Thứ nhất là về việc bảo mật thông tin
Theo Điều 10 Thông tư 110/2015/TT-BTC, Việc bảo mật thông tin hiện nay được quy định theo Luật Công nghệ thông tin 2006. Tuy nhiên, luật này đã được ban hành lâu trong khi sự thay đổi của công nghệ thông tin là không ngừng. Việc thiếu đi quy định kịp thời, phù hợp với tình hình hiện tại có thể để lại rủi ro lớn, ví dụ như việc mất cắp thông tin. Ngoài ra, luật còn quy định về việc người nộp thuế phải có trách nhiệm tự đảm bảo tính an toàn, bảo mật, chính xác và toàn vẹn của dữ liệu điện tử, sử dụng dữ liệu điện tử trong phạm vi nhiệm vụ của mình, nhưng cơ quan nhà nước cũng có trách nhiệm đưa ra những hướng dẫn để giúp người nộp thuế thực hiện mà điều này còn đang thiếu.
- Thứ hai là Việc nộp thuế thông qua ngân hàng thương mại
Theo các quy định về nộp thuế theo thông tư Thông tư 110/2015/TT-BTC có nêu ra rằng người nộp thuế có thể nộp thuế theo hai phương thức, một là thông qua Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế, hai là qua Ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, hình thức nộp qua ngân hàng lại chỉ phụ thuộc theo các quy định của ngân hàng. Điều này cho thấy sự thiếu đi các quy chế phối hợp giữa ba bên: Người nộp thuế, cơ quan thu thuế, ngân hàng thương mai. Việc này dẫn đến rủi ro khi xảy ra các tình huống phát sinh mà không có sự phối hợp kịp thời để khắc phục.
- Thứ ba là việc chần chừ tham gia thuế trong qua điện tử
Mặc dù, giao dịch điện tử mang lại nhiều tiện lợi cho người nộp thuế, cắt giảm chi phí về tiền bạc cũng như nhân lực nhưng vẫn có một bộ phận người nộp thuế chần chừ không muốn tham gia. Việc điện tử hóa như một cách làm minh bạch hệ thống, giao dịch có thể nguyên nhân dẫn đến sự chần chừ này, người nộp thuế không muốn