CHƯƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC ÁP DỤNG CHẾ ĐỘ TỰ CHỦ ĐỐI VỚI CƠ QUAN NHÀ NƯỚC
1.2. Sự cần thiết phải đổi mới cơ chế quản lý đối với cơ quan nhà nước
Bộ máy cơ quan nhà nước cồng kềnh cùng với chức năng nhiệm vụ không rõ ràng là nguyên nhân dẫn đến việc lãnh phí trong sử dụng các nguồn lực từ ngân sách nhà nước cũng như chất lượng, hiệu quả công việc đạt được thấp.
Từ thực tiễn đó của bộ máy cơ quan nhà nước và đứng trước đòi hỏi của sự
phát triển kinh tế - xã hội đã đặt ra yêu cầu phải cải cách bộ máy cơ quan nhà nước mà trước tiên là cải cách ở phương thức quản lý. Cần phải áp dụng một phương thức quản lý mới đối với các cơ quan nhà nước để đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách nhà nước đồng thời đạt được các mục tiêu, kết quả đầu ra tốt nhất.
Để đảm bảo thực hiện được mục tiêu đó, một phương thức quản lý mới đã đƣợc nghiên cứu và đã đƣa ra những gợi ý hữu ích cho việc áp dụng, đó là:
Phương thức quản lý theo kết quả. Phương thức quản lý theo kết quả là phương thức quản lý quá trình hoạt động dựa trên kết quả của quá trình đó, không quan tâm nhiều đến việc vận hành của quá trình đó diễn ra nhƣ thế nào.
Phương pháp quản lý theo kết quả được xây dựng dựa trên việc xác định những kết quả (mục tiêu) mong muốn trên cơ sở cân đối với nguồn lực hiện có để xác định mục tiêu cụ thể cần đạt đƣợc, mục tiêu đó sẽ là cơ sở để quản lý quá trình thực hiện. Cụ thể hơn, hệ thống quản lý theo kết quả (viết tắt là PMS) trong khu vực công là một cơ chế giám sát thực thi của chính phủ và thiết lập các công cụ nhằm tăng tối đa chất lƣợng và tính hiệu quả của các tiến trình quản lý trong CQNN, năng lực cá nhân và các nguồn lực hiện có để đạt đƣợc mục đích đã đề ra. Hệ thống PMS tạo ra một sự chuyển biến trong phương thức lên kế hoạch và thực hiện công việc của chính phủ, từ cách tiếp cận theo hướng "hoạt động" sang tiếp cận theo "kết quả đầu ra". Hệ thống PMS không quản lý chặt chẽ quá trình thực hiện, các bước thực hiện mà chỉ quan tâm đến kết quả cuối cùng cần đạt đƣợc, điều này tạo điều kiện cho quá trình thực hiện có thể đƣợc tiến hành một cách linh hoạt, sáng tạo những vẫn đảm bảo đạt đƣợc các kết quả cuối cùng. Thực hiện hệ thống PMS sẽ giúp chính phủ nâng cao việc thực thi trong công tác ra quyết định chiến lƣợc và cải tiến cung cấp dịch vụ công. Chính vì thế, hệ thống PMS là một gợi ý tốt cho tiến trình cải cách phương thức quản lý HCNN ở Việt Nam hiện nay, áp dụng hệ thống này có khả năng đạt được các mục tiêu cải cách phương thức
quản lý đối với các CQNN. Những yếu tố chính của một hệ thống PMS đƣợc miêu tả trong Hộp 2.1.
Nhƣ vậy khi áp dụng hệ thống PMS sẽ tạo ra cơ sở để quản lý tốt hơn các nguồn lực cũng nhƣ cơ sở để đánh giá việc sử dụng các nguồn lực. Hệ thống PMS sẽ giúp minh bạch hoá các hoạt động trong cơ quan, tổ chức áp dụng nó, tạo ra căn cứ để đánh giá hiệu quả hoạt động của các bộ phận trong hệ thống.
Điều này phù hợp đối với quản lý hoạt động của các cơ quan hành chính bởi một thực tế là hiện nay các cơ quan hành chính chƣa có sự minh bạch trong các hoạt động cũng nhƣ phân công nhiệm vụ trong tổ chức, vì thế cũng không có căn cứ để đánh giá chính xác kết quả tạo ra. Khái quát một số đặc điểm và các tác dụng ƣu điểm của hệ thống PMS đƣợc miêu tả trong Hộp 2.2.
Trong thực tế các chính sách của chính phủ thường không được thực hiện đầy đủ, hoặc đôi khi không thực hiện. Vấn đề này do thiếu các cơ chế quản lý và giám sát giữa công tác ra chính sách và thực hiện chính sách. Hệ thống PMS có thể cung cấp cho các nhà lãnh đạo các cấp một cơ chế phổ biến chiến lƣợc, phân bổ nguồn lực, và chủ động giám sát tiến trình thực hiện các mục đích và mục tiêu đã đặt ra. PMS đưa ra hàng ngày trước mỗi công chức những mục đích chiến lược dưới hình thức các thước đo thực thi gắn với nhiệm vụ, đầu ra, mục tiêu và nguồn lực thuộc trách nhiệm của công chức đó.
PMS giống nhƣ hệ thống giám sát và đánh giá truyền thống nhƣng không đơn thuần tập trung vào quá trình thực hiện với đầu vào, hoạt động và đầu ra mà đi xa hơn, tập trung vào kết quả và tác động. Cuối cùng, PMS tăng tính hiệu quả của chiến lƣợc. Thực hiện đúng PMS sẽ mang lại nhiều lợi ích rõ rệt. Các tổ chức trở nên hiệu quả hơn, linh hoạt hơn và trở thành những nơi thú vị hơn để làm việc. PMS lấp khoảng cách giữa chiến lƣợc và thực hiện. Chính vì lẽ đó, PMS đƣợc khuyến nghị áp dụng trong quá trình cải cách HCNN ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Lợi ích của hệ thống PMS mang lại cho các nhóm đối tƣợng liên quan đƣợc khái quát trong Hộp 2.3.
Hình 1.3: Mô hình PMS
PMS đặc biệt quan trọng khi việc ra các quyết định tài chính/ngân sách được chuyển giao từ cấp trung ương xuống địa phương. PMS đưa ra sự liên kết giữa việc phân bổ ngân sách đƣợc khoán với các nguồn đƣợc ƣu tiên và sử dụng hợp lý để cung cấp dịch vụ.
Hình 1.4: Mô hình hoá tiếp cận lập dự toán ngân sách theo kết quả
Nhƣ vậy, hệ thống PMS là một cơ sở tốt và cần thiết đối với quá trình cải cách hành chính nói chung và cải cách phương thức quản lý đối với các CQNN nói riêng trong giai đoạn hiện nay, điều này là một gợi ý tốt cho việc áp dụng PMS vào công cuộc cải cách, có khả năng giúp tăng hiệu quả đạt tới các mục tiêu của công cuộc cải cách.
Thực tiễn cải cách hành chính ở Việt Nam trong những năm qua đã cho thấy, bên cạnh chương trình tổng thể cải cách hành chính đang được thực hiện tích cực và rộng khắp trên cả nước, một số chương trình cải cách hành chính mang tính lĩnh vực cũng đã đƣợc triển khai thƣc hiện và thu đƣợc những kết quả tốt nhƣ: cơ chế 1 cửa, áp dụng ISO trong quản lý hành chính, thực hiện chế độ tự chủ đối với các đơn vị sự nghiệp ... Những cơ chế đó đƣợc áp dụng
CHÍNH SÁCH VÀ CHIẾN LƢỢC
CUNG CẤP DỊCH VỤ PMS:
Lập kế hoạch Giám sát Kiểm soát
KHOÁN
NGÂN SÁCH
ƢU TIÊN TRONG CUNG CẤP
DỊCH VỤ Lập dự toán ngân sách theo
kết quả đầu ra/Quản lý theo kết quả
trong các lĩnh vực khác nhau của các khâu trong chu trình hành chính và thu đƣợc những kết quả tích cực, điều đó đã tạo ra những tác dụng nhất định đối với công cuộc cải cách hành chính nói chung và cải cách phương thức quản lý đối với CQNN nói riêng.
Với những cơ sở và tiền đề trên, yêu cầu đặt ra đối với việc đổi mới phương thức quản lý đối với CQNN là càng rõ ràng và cấp thiết. Đổi mới cơ chế quản lý đối với CQNN để tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước, nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính để đáp ứng yêu cầu của xã hội trong điều kiện phát triển của cơ chế thị trường. Việc đổi mới để đạt được kết quả như mong muốn cần phải tiến hành dựa trên ý tưởng về quản lý theo kết quả đầu ra hay, đổi mới bằng việc áp dụng hệ thống PMS đối với CQNN. Đổi mới phương thức quản lý đối với CQNN cần được triển khai trong mối liên quan tổng thể với các chương trình cải cách khác. Đó chính là những nội dung cơ bản của yêu cầu đối đổi mới cơ chế quản lý đối với CQNN.