CHƯƠNG 2: CHẾ ĐỘ TỰ CHỦ ĐỐI VỚI CƠ QUAN NHÀ NƯỚC VÀ
2.2. Quy trình thực hiện chế độ tự chủ đối với cơ quan nhà nước 24
2.2.2 Đề xuất quy trình thực hiện chế độ tự chủ
2.2.2.3 Xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ và quản lý tài sản công
Nghị định 130 đã yêu cầu các cơ quan thực hiện tự chủ phải xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ và sử dụng tài sản công làm cơ sở pháp lý để cơ quan Tài chính, Kho bạc Nhà nước tổ chức thanh toán, chi trả và kiểm soát kinh phí quản lý hành chính cũng như sử dụng tài sản công tại các cơ quan nhà nước.
Đối với nội bộ từng phòng ban, bản quy chế này sẽ tạo điều kiện cho quản lý chi tiêu và tài sản công một cách công khai, minh bạch và đảm bảo trách nhiệm giải trình của CBCC. Bản quy chế này sau khi đƣợc các CBCC trong phòng, ban bàn bạc nhất trí, sẽ trở thành qui chế chính thức để lãnh đạo điều
hành các khoản kinh phí khoán và là một trong những cơ sở để bình xét thành tích cũng như khen thưởng, kỷ luật một cách công khai, khách quan. Vì thế, xây dựng được một Qui chế có chất lượng là thước đo đầu tiên về sự thành công của việc triển khai chế độ tự chủ. Việc xây dựng Qui chế nên đƣợc tiến hành qua bốn bước chính như sau:
Bước 3.1: Rà soát các văn bản pháp lý, chế độ, tiêu chuẩn, định mức do nhà nước quy định. Như đã phân tích, các cơ quan được giao tự chủ phải xây dựng Qui chế và Qui chế này phải đƣợc thảo luận dân chủ, công khai trong nội bộ cơ quan, cũng như được cơ quan Tài chính góp ý, thẩm định trước khi đƣợc lãnh đạo cơ quan phê duyệt và thực hiện. Tuy nhiên, mọi định mức và qui định của Qui chế không đƣợc trái với các chế độ, tiêu chuẩn, định mức do các cơ quan có thẩm quyền ban hành. Những văn bản pháp lý này gồm hai loại là văn bản pháp lý của trung ương và văn bản pháp lý của địa phương.
Bước 3.2: Xây dựng Quy chế theo mẫu thống nhất. Quy chế bao gồm các quy định về chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi tiêu áp dụng thống nhất trong mỗi phòng ban thực hiện chế độ tự chủ nhằm đảm bảo hoàn thành tốt các nhiệm vụ chính trị đƣợc giao, sử dụng kinh phí một cách tiết kiệm, hiệu quả.
Cần xác định rõ mục tiêu xây dựng quy chế là:- Đảm bảo căn cứ pháp lý để thủ trưởng cơ quan chủ động sử dụng nguồn kinh phí tự chủ đã được giao;- Đảm bảo căn cứ pháp lý cho Kho Bạc kiểm soát chi và cơ quan Tài chính kiểm tra sử dụng kinh phí NSNN giao cơ quan tự chủ;- Làm căn cứ để CBCC trong cơ quan thực hiện và giám sát việc sử dụng kinh phí và tài sản được giao;- Quản lý sử dụng tài sản công đúng mục đích, tiết kiệm, có hiệu quả.
Quy chế đƣợc xây dụng cần đảm bảo một số yêu cầu cơ bản sau đây: - Không được vượt quá chế độ chi hiện hành do cơ quan có thẩm quyền quy định; - Phù hợp với hoạt động đặc thù của đơn vị; - Bảo đảm cho cơ quan và CBCC hoàn thành nhiệm vụ được giao; - Được thảo luận rộng rãi, dân chủ, công khai trong cơ quan. Nội dung Qui chế cần đặc biệt chú trọng vào xây dựng
các định mức liên quan đến chế độ thanh toán tiền công tác phí, chi phí văn phòng phẩm, kinh phí thông tin liên lạc, kinh phí sử dụng xe ô tô và xăng dầu ....Một nội dung quan trọng khác đó là cách thức phân bổ và sử dụng nguồn kinh phí tiết kiệm đƣợc. Cần phải nhận thức rằng, khoản kinh phí tiết kiệm đƣợc chủ yếu là do các công chức thực hiện tiết kiệm trong sử dụng ngân sách và tích cực làm việc để bù đắp cho việc sử dụng biên chế thấp hơn định mức, do vậy khoản kinh phí này cần đƣợc trích một phần hợp lý để bổ sung tăng thu nhập cho công chức. Để tiến hành việc này đƣợc công bằng, đồng thời tạo ra tác động khuyến khích thích đáng cần dựa trên cơ sở đánh giá mức độ hoàn thành công việc của công chức. Quá trình này chỉ đƣợc thực hiện một cách công bằng dựa trên kết quả đánh giá chính xác mức độ hoàn thành công việc của công chức trên cơ sở bảng phân công nhiệm vụ cụ thể của mỗi công chức và theo dõi đánh giá mức độ hoàn thành công việc đó. Nhƣ vậy đặt ra yêu cầu quan trọng là phải xây dựng đƣợc hệ thống theo dõi, đánh giá mức công việc của công chức một cách thật chính xác.
Bước 3.3: Thảo luận công khai, nhất trí trong nội bộ đơn vị. CBCC trong cơ quan cần tập trung vào việc thảo luận và thống nhất các nội dung liên quan đến định mức, đối tƣợng chi tiêu, tỉ lệ phân chia kinh phí tiết kiệm đƣợc vào các quỹ, tiêu chí đánh giá CBCC và hệ số bổ sung thu nhập, từ đó làm căn cứ để thực hiện và theo dõi đánh giá. Ngoài ra, các vấn đề liên quan đến việc mua sắm, sử dụng và quản lý tài sản công cũng cần đƣợc làm rõ để tạo sự công khai minh bạch trong sử dụng ngân sách, tránh thất thoát, lãng phí ngân sách. Tại những chu kỳ xây dựng Qui chế sau, cơ quan cần xem xét lại những ý kiến đó hoặc phản hồi lên cấp có thẩm quyền về những bất cập trong quá trình thực hiện chế độ tự chủ.
Bước 3.4: Thẩm định, phê duyệt và ban hành Qui chế. Qui chế sau khi soạn thảo cần được gửi cho cơ quan Tài chính thẩm định, trước khi phê duyệt chính thức. Để xác nhận Qui chế này đã đƣợc thảo luận công khai trong nội bộ
cơ quan, cũng như đã được cơ quan Tài chính thẩm định trước khi gửi sang Kho Bạc thì bản Qui chế này nên có thêm chữ ký của thủ trưởng đơn vị và đại diện công đoàn cơ quan. Sau khi Qui chế đã đƣợc sự thẩm định của các bên hữu quan, thủ trưởng đơn vị ký phê duyệt Qui chế, đồng thời gửi sang Kho Bạc, cơ quan Tài chính và cơ quan quản lý cấp trên để theo dõi và kiểm soát.