CHƯƠNG 4: KIẾN NGHỊ TĂNG CƯỜNG THỰC HIỆN CHẾ ĐỘ TỰ CHỦ ĐỐI VỚI CƠ QUAN NHÀ NƯỚC Ở TỈNH BẮC GIANG
4.2. Giải pháp tăng cường thực hiện chế độ tự chủ ở tỉnh Bắc
4.2.1 Nhóm giải pháp liên quan đến quy trình thực hiện chế độ tự chủ
4.2.1.1 Giải pháp đối với vấn đề xác định số biên chế hợp lý
Xác định đƣợc chính xác số biên chế hợp lý là điều kiện tiên quyết để thực hiện tốt chế độ tự chủ, do vậy có thể nói đây là giải pháp quan trọng để tăng cường thực hiện chế độ tự chủ. Sở dĩ nói đây là giải pháp quan trọng bởi vì muốn xác định đƣợc số biên chế hợp lý phải trên cơ sở xác định đƣợc cơ cấu tổ chức bộ máy và quy trình làm việc hợp lý, đó lại chính là vấn đề cốt lõi của cải cách hành chính, thực hiện đƣợc công việc này là đã thực hiện được một bước quan trọng trong cải cách hành chính. Mặt khác, để xác định đƣợc số biên chế hợp lý cần phải xây dựng đƣợc khung chỉ tiêu đánh giá công chức về khả năng hoàn thành nhiệm vụ, mức độ hoàn thành nhiệm vụ, xác định rõ ràng nhiệm vụ cần phải hoàn thành của công chức, dựa vào đó để
tổng hợp xác định biên chế hợp lý đông thời cũng dựa vào đó để đánh giá mức độ hoàn thành công việc đƣợc giao của mỗi công chức làm cơ sở để khen thưởng và xử phạt thích hợp, làm căn cứ để đánh giá cải cách và tiếp tục cải tiến quy trình, nâng cao chất lƣợng cải cách, đồng thời đó cũng là cơ sở tạo ra động lực vật chất cho cải cách hành chính ở các cấp cơ sở trực tiếp.
Trong quá trình triển khai thực hiện cơ chế khoán và chế độ tự chủ đối với các cơ quan HCNN ở Bắc Giang, các cơ quan hành chính đã có sự rà soát lại bộ máy, xác định lại CNNV tuy nhiên việc làm này chƣa đƣợc thực hiện tốt.
Việc đánh giá, xác định chức năng, nhiệm vụ chƣa đƣợc tiến hành dựa trên phương pháp khoa học và quy trình chặt chẽ, chủ yếu được tiến hành theo những phương pháp mang tính định tính, chứa nhiều yếu tố chủ quan của lãnh đạo các cơ quan và Sở Nội vụ. Do vậy, UBND tỉnh cần phải triển khai một quy trình thống nhất, có căn cứ khoa học chặt chẽ trong việc xác định số biên chế hợp lý cho các cơ quan, đảm bảo số biên chế đó là phù hợp, khoa học và cũng là căn cứ để đánh giá mức độ hoàn thành công việc của công chức, từ đó có chế độ khen thưởng hợp lý, tạo động lực khuyến khích công chức hoàn thành tốt nhiệm vụ đƣợc giao.
4.2.1.2 Giải pháp đối với vấn đề xác định mức kinh phí hợp lý
Khi đã xác định đƣợc chính xác số biên chế hợp lý thì việc xác định mức kinh phí hợp lý trở nên đơn giản, dễ dàng hơn. Căn cứ vào số biên chế đó và định mức phân bổ kinh phí trên một biên chế do HĐND tỉnh giao sẽ xác định đƣợc số kinh phí quản lý hành chính mà cơ quan đƣợc nhận. Tuy nhiên, UBND tỉnh cần tính toán số kinh phí chi quản lý hành chính trên cơ sở định mức phân bổ của Chính phủ một cách hợp lý, trình HĐND tỉnh thông qua định mức giao ngân sách trên đầu biên chế ở mức cao phù hợp, có nhƣ vậy mới có đƣợc khả năng tiết kiệm trong chi ngân sách. Cần tính toán giảm thiểu các chi phí trung gian để tăng số kinh phí phân bổ cho các đơn vị trực tiếp thụ hưởng, nâng cao định mức phân bổ tạo cơ hội cho các cơ quan tăng số kinh
phí tiết kiệm đƣợc để có thể tăng đáng kể thu nhập cho công chức. Nếu vẫn giao biên chế ở định mức trên đầu biên chế thấp nhƣ hiện nay thì thực tế khả năng có thể tiết kiệm đƣợc là không cao, không để cho công chức thấy đƣợc lợi ích thực sự rõ ràng và có thể tạo đƣợc động lực mạnh mẽ trong thực hiện nhiệm vụ. Cần kịp thời kiến nghị với Chính phủ nếu thấy những vấn đề chƣa hợp lý trong chỉ tiêu định mức phân bổ chi ngân sách quản lý hành chính cho các địa phương để kịp thời điều chỉnh cho phù hợp. Tuy nhiên đây chỉ là giải pháp tạm thời trong một vài năm đầu thực hiện cải cách, những năm tiếp theo của cải cách cần phải xác định nguồn gốc của tiết kiệm là phải dựa trên cở sở tự tiết kiệm số biên chế thực hiện so với số biên chế đƣợc giao, có nhƣ thế mới có khả năng nâng cao số kinh phí tiết kiệm, đồng thời còn thực hiện tốt mục tiêu cải cách.
4.2.1.3 Giải pháp đối với vấn đề xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ Quy chế chi tiêu nội bộ là xương sống của chế độ tự chủ, quá trình thực hiện chế độ tự chủ có thực sự tốt hay không phụ thuộc phần lớn vào quy chế chi tiêu nội bộ. Có thể coi quy chế chi tiêu nội bộ là bản hiến pháp trong các cơ quan hành chính khi thực hiện chế độ tự chủ, căn cứ vào đó cán bộ công chức trong cơ quan thực hiện việc chi tiêu ngân sách và quản lý tài sản công một cách hiệu quả để phục vụ cho lợi ích chung và lợi ích của chính bản thân mình. Trước tầm quan trọng đó của quy chế chi tiêu nội bộ đòi hỏi việc xây dựng nó phải đƣợc thực hiện tốt, đảm bảo các nguyên tắc, yêu cầu và nội dung của một bản quy chế chuẩn, đồng thời có tính khả thi và đƣợc toàn thể cán bộ, công chức trong cơ quan đồng tình, ủng hộ. Cần phải xác định rõ quy trình xây dựng quy chế chi têu nội bộ là hàng năm phải rà soát lại, sửa đổi, bổ sung các nội dung chi còn chưa hợp lý, tăng cường các biện pháp thực hành tiết kiệm. Tăng cường thực hiện dân chủ trong cơ quan thông qua bàn bạc và thảo luận công khai các định mức chi tiêu, các biện pháp thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Quy chế chi tiêu nội bộ phải thực sự thể hiện đƣợc ý chí,
nguyện vọng của toàn thể công chức trong cơ quan. Để làm tốt điều này, một giải pháp cụ thể là sở nội vụ và sở tài chính phối hợp chỉ đạo một cơ quan xây dựng bản Quy chế chuẩn theo đúng các nguyên tắc, yêu cầu, nội dung và mục đích của một bản Quy chế chuẩn, từ đó làm cơ sở thực tiễn cho các cơ quan khác học tập và tham khảo giúp xây dụng bản Quy chế tốt cho cơ quan mình.
Một bản quy chế chi tiêu nội bộ tốt sẽ là cơ sở để quá trình thực hiện chế độ tự chủ thu đƣợc các kết quả tốt, tuy nhiên, để thực hiện tốt bản quy chế chi tiêu nội bộ đó cần thiết phải có sự phối hợp tích cực của Kho bạc nhà nước trong việc giám sát, theo dõi quá trình thực hiện chi ngân sách theo quy định của pháp luật và định mức trong quy chế. Kho bạc nhà nước cần tăng cường kiểm soát các khoản chi một cách chặt chẽ, kiên quyết từ chối chi các khoản chi không đúng quy định định mức quy chế, đảm bảo việc thực hiện quy chế được triệt để, tuy nhiên cũng hết sức lưu ý tránh gây phiền nhiễu cho các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện chi ngân sách, tạo điều kiện thuận lợi nhất trong phạm vi quy định cho các cơ quan nhà nước thực hiện nhiệm vụ.
4.2.1.4 Thực hiện tốt các bước theo quy trình chuần
Chế độ tự chủ đƣợc tiến hành liên quan đến nhiều công việc, nhiều bước khác nhau mà chất lượng của việc thực hiện bước này có ảnh hưởng quan trọng tới bước khác và tới kết quả cuối cùng của việc thực hiện chế độ tự chủ. Quy trình chuẩn chỉ rõ cho các cơ quan cần phải bắt đầu từ đâu, và các bước tiếp theo tuần tự như thế nào, bước nào cần phải thực hiện những công việc gì và kết quả cần đạt đƣợc là gì ? Thực tế qua khảo sát, nhiều cơ quan không biết phải bắt đầu tiến hành từ đâu, kết quả của mỗi bước cần đạt được là gì ? Có cơ quan xây dựng xong quy chế chi tiêu nội bộ rồi cất đi; do không có căn cứ đánh giá công việc của công chức nên không có cơ sở chính xác và thuyết phục để đánh giá phân loại mức độ hoàn thành công việc của công chức làm cơ sở khen thưởng và xử phạt. Mặt khác, mỗi bước thực hiện lại liên quan đến việc phải thực hiện hoặc hoàn thành những công việc khác nhau
theo một trình tự nhất định. Nếu không thực hiện theo quy trình sẽ có khả năng xảy ra tình trạng, cái phải làm sau lại làm trước và đến khi làm thì gặp vướng mắc khó khăn, vừa mất thời gian khắc phục lại làm chậm tiến trình cải cách, làm giảm hiệu quả của cải cách. Quy trình chuẩn cũng xác định nội dung và thời gian phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong quá trình thực hiện cải cách đảm bảo sự phối kết hợp tốt nhất và hiệu quả nhất giữa các cơ quan khi thực hiện cải cách hành chính, kịp thời khắc phục các vướng mắc, khó khăn nảy sinh khi triển khai thực hiện. Do vậy đòi hỏi việc triển khai thực hiện chế độ tự chủ phải được tiến hành tuần tự qua từng bước. Mỗi khâu, mỗi bước phải được tiến hành nghiêm túc, chất lượng dựa trên cơ sở các phương pháp khoa học; đặc biệt là khâu kê khai và xác định chức năng nhiệm vụ cũng nhƣ thời gian hoàn thành công việc của công chức để xây dựng căn cứ chính xác cho việc xác định số biên chế hợp lý. Nâng cao tinh thần trách nhiệm của người chịu trách nhiệm chính trong việc tổ chức triển khai thực hiện ở mỗi cơ quan (Ví dụ có thể có phụ cấp trách nhiệm cho người được phân công chịu trách nhiệm chính trong triển khai tổ chức thực hiện, thường là chánh hoặc phó chánh văn phòng các cơ quan hành chính, bằng một phần trích ra trong khoản tiết kiệm chi từ ngân sách). Đảm bảo bước được thực hiện nghiêm túc, tuần tự, chất lƣợng.