B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
5. Điều kiện cân bằng của vật
Trả lời:
Khối lượng và vị trí trọng tâm là hai đại lượng đặc trưng cho vật rắn.
Nhận xét:
Chuyển động của trọng tâm đại diện cho chuyển động tịnh tiến của vật rắn.
Phát biểu điều kiện cân bằng của vật:
Khi vật rắn ở trạng thái cân bằng, lực tác dụng vào vật phải có hai điều kiện sau:
- Lực tổng hợp tác dụng lên vật bằng 0.
- Tổng moment lực tác dụng lên vật đối với một điểm bất kì bằng không.
⃗F1+⃗F2+¿…+⃗Fn= 0⃗
M1+M2+…+Mn=0
Trong điều kiện về moment lực, ta cần quy ước các moment lực có xu hướng
vật và những điểm cần chú ý.
- GV cho HS làm việc nhóm đôi để trả lời câu Thảo luận 8: Nêu điều kiện để thanh chắn đường tàu trong hình 14.9:
a, Không có chuyển động tịnh tiến. Biết chuyển động tịnh tiến của vật rắn là chuyển động trong đó đường thẳng nối hai điểm bất kì của vật luôn song song với chính nó.
b, Không có chuyển động quay.
làm vật quay theo một chiều có giá trị dương. Từ đó, các moment lực có xu hướng làm vật quay theo chiều ngược với chiều dương quy ước sẽ có giá trị âm.
Trả lời:
*Thảo luận 8.
Gọi ⃗P1;⃗P2;⃗N lần lượt là trọng lực tác dụng lên thanh chắn, trọng lực tác dụng lên đối trọng và lực nâng do trụ đỡ tác dụng lên thanh chắn.
a. Để cần trục không có chuyển động tịnh tiến thì ⃗P1+⃗P2+⃗N=0⃗.
b. Để cần trục không có chuyển động quay trong mặt phẳng thẳng đứng thì:
M⃗P1=¿ M⃗P2
+ GV gợi ý: Gọi ⃗P1;⃗P2;⃗N lần lượt là trọng lực tác dụng lên thanh chắn, trọng lực tác dụng lên đối trọng và lực nâng do trụ đỡ tác dụng lên thanh chắn. Khi đó, nêu mối liên hệ giữa
⃗P1;⃗P2;⃗N. Monent lực tác dụng lên thanh chắn sẽ như thế nào?
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS theo dõi SGK, chú ý nghe giảng và trả lời câu hỏi theo yêu cầu của GV.
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời 1 bạn HS trả lời cho mỗi câu hỏi mà GV yêu cầu.
- Những HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung ý kiến.
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện - GV đánh giá, nhận xét.
- GV chuẩn kiến thức về điều kiện cân bằng lực; tổng kết chương rồi chuyển sang nội dung
mới.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP .
a. Mục tiêu: HS củng cố lại kiến thức thông qua hệ thống câu hỏi b. Nội dung: GV chiếu câu hỏi, HS suy nghĩ, trả lời.
c. Sản phẩm học tập: HS trả lời được câu hỏi.
d. Tổ chức thực hiện :
Bước 1. GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV trình chiếu lần lượt các câu hỏi, yêu cầu HS trả lời:
Câu 1: Em hãy tìm hiểu và trình bày những ứng dụng của ngẫu lực trong đời sống.
Gợi ý: Các em có thể tham khảo các trường hợp được giới thiệu trong Hình 14.8.
Câu 2: Dựa vào điều kiện cân bằng, hãy nêu và phân tích các yếu tố an toàn trong tình huống được đưa ra trong Hình 14.14
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận, suy nghĩ trả lời câu hỏi GV đưa ra.
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - HS tiếp nhận câu hỏi, suy nghĩ và trả lời.
C1.
+ Ngẫu lực tác dụng lên chìa khóa khi mở khóa cửa.
+ Ngẫu lực tác dụng lên dụng cụ mở ốc ít bánh xe ô tô.
+ Ngẫu lực tác dụng lên khóa mở bếp ga khi ta bật bếp.
C2.
Xét trục quay tại ví trí tay cầm của người, moment lực do trọng lực phần thanh bên trái gây ra có xu hướng làm thanh quay ngược chiều kim đồng hồ, moment lực do trọng lực phần thanh bên phải gây ra có xu hướng làm thanh quay cùng chiều kim đồng hồ. Thanh cân bằng khi moment trọng lực phần thanh bên trái bằng moment trọng lực phần thanh bên phải.
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện
- GV đánh giá, nhận xét kết quả thực hiện của HS D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG.
a. Mục tiêu: Giúp HS hệ thống lại kiến thức đã học và vận dụng kiến thức để áp dụng vào thực tiễn cuộc sống.
b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ, yêu cầu HS hoàn thành và trả bài vào đầu giờ của tiết sau.
c. Sản phẩm học tập: HS hoàn thành nhiệm vụ mà GV giao.
d. Tổ chức thực hiện :
Bước 1. GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV giao bài tập và yêu cầu trả bài vào đầu giờ của tiết sau: Xét hai vật có khối lượng lần lượt là m1= 5kg, m2= 2kg được đặt trên một thanh thẳng nằm ngang có khối lượng không đáng kể. Hệ nằm cân bằng trên một cạnh nêm có mặt cắt được mô tả như Hình 14.13. Hãy xác định d2 và độ lớn lực do cạnh nêm tác dụng lên điểm tựa O. Biết d1= 20 cm.
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tiếp nhận nhiệm vụ, trao đổi với bạn về hướng trả lời, rồi về nhà tiếp tục suy nghĩ và hoàn thành nhiệm vụ.
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - HS báo cáo kết quả hoạt động vào tiết học sau.
(TL:
Gọi ⃗P1,⃗P2 lần lượt là trọng lực tác dụng lên các vật m1,m2, ⃗N là lực do cạnh nêm tác dụng lên thanh tại điểm tựa O. Để hệ ở trạngt hái cân bằng thì:
+ Hệ không có chuyển động tịnh tiến: ⃗P1+⃗P2+⃗N=0⃗. Chiếu lên phương thẳng đứng ta có: N= P1+P2 = m1. g+m2.g=¿ 5.9,8+2.9,8 = 68,6 (N).
+ Hệ không có chuyển động quay: M⃗P1=M⃗P2
=> P1.d1=P2.d2=>m1. g.d1=m2. g.d2 =>m1.d1=m2. d2
=> d2=m1.d1
m2 = 5.0,22 = 0,5(m)
- GV đánh giá, nhận xét kết quả thực hiện của HS, kết thúc bài học
*Hướng dẫn về nhà:
Ôn tập và ghi nhớ kiến thức vừa học.
Hoàn thành bài tập SGK
Tìm hiểu nội dung bài 15: Năng lượng và công
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…