PHẦN II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN THỂ DỤC Ở TIỂU HỌC
3. Các hình thức (hay biện pháp) tổ chức tập luyện thông thường
Nhiệm vụ học tập do GV đề ra có thể được thực hiện theo hình thức đồng loạt, các nhóm và cá nhân.
3.1. Tập đồng loạt (theo lớp).
Đặc điểm của hình thức tập luyện đồng loạt là cả lớp được giao một nhiệm vụ chung và nhiệm vụ đó lập tức được HS thực hiện dưới sự điều khiển chung của GV theo một đội hình và một nhịp độ thống nhất. Hình thức tổ chức này có thể chia thành các phương án sau:
- Tất cả HS đồng loạt thực hiện động tác, (hoặc tập luyện theo từng đôi một, khi người này tập thì người kia bảo hiểm, quan sát và đánh giá...và sau đó đổi vị trí cho nhau).
- Cả lớp thực hiện theo làn sóng.
- Thực hiện theo kiểu nước chảy (liên tục hay băng chuyền).
3.2. Tập theo nhóm (chia lớp ra thành các nhóm- tổ tập luyện)
Việc chia nhóm- tổ tập luyện có ảnh hưởng đáng kể tới sự thay đổi lượng vận động và mật độ của giờ học.
Trong tình hình thực tế hiện nay, giờ TD thường có nhiều HS (25- 35 em/ lớp), trong lúc đó sân tập- dụng cụ tập luyện TDTT thì còn thiếu thốn... do đó, cần phân lớp thành nhiều nhóm- tổ tập luyện, nhằm:
- Nâng cao và đảm bảo được mật độ tập luyện, tạo điều kiện cho HS đạt được một lượng vận động hợp lý.
- GV bao quát và giúp đỡ cho HS được tốt hơn.
- Thực hiện nội dung giảng dạy động tác TDTT phù hợp với HS (nhiều nội dung trong một giờ học).
- Khắc phục tình trạng thiếu thốn về sân tập - dụng cụ.
- Nâng cao được trình độ và khả năng tổ chức của GV, đồng thời phát huy được tính tự giác- tích cực của HS.
- Tạo điều kiện cho HS có thể tiến hành tổ chức tập luyện ngoài giờ.
ã Khi chia tổ tập luyện cần căn cứ vào những yếu tố sau đây:
- Khả năng của GV (về tổ chức- quản lý).
- Đặc điểm, tính chất giờ học (bài học).
- Đặc điểm của HS (số lượng, nam- nữ, trình độ sức khoẻ, trình độ chuyên môn...).
- Sân tập- dụng cụ.
• Việc chia nhóm - tổ tập luyện cần đảm bảo một số điều kiện sau đây:
TDTT.
- Cân bằng về trình độ học tập.
- Đảm bảo điều kiện thuận lợi cho các em tổ chức tập luyện ngoại khoá (chỗ ở gần nhau).
- Cân đối về tuổi, tầm vóc, giới tính...
- Lựa chọn đội ngũ cán sự TDTT có năng lực và có uy tín.
- GV phải có chương trình, kế hoạch và nội dung cụ thể để tổ chức bồi dưỡng cán sự Thông thường, ta có thể phân thành các nhóm- tổ tập luyện: Nhóm không chuyển đổi và nhóm chuyển đổi.
a) Nhóm không chuyển đổi
Lớp học được phân thành một số nhóm, dưới sự chỉ đạo thống nhất của GV, các nhóm tập luyện theo yêu cầu, nội dung và trật tự đã được quy định trước.
Ưu điểm của hình thức này là: GV dễ theo dõi và quản lý việc tập luyện củaGDTC, thuận tiện cho việc sắp xếp nội dung và lượng vận động.
Nhược điểm chủ yếu của hình thức này là: Yêu cầu sân tập- dụng cụ phục vụ cho tập luyện phải đầy đủ theo số lượng nhóm- tổ tập luyện và HS.
b) Nhóm chuyển đổi
Lớp học được phân thành một số nhóm, mỗi nhóm tập luyện theo một nội dung khác nhau, sau một thời gian quy định, các nhóm chuyển đổi (nội dung, vị trí) cho nhau.
Ưu điểm của hình thức này là: Khắc phục được hiện tượng thiếu thốn sân tập- dụng cụ phục vụ tập luyện TDTT hiện nay, có thể bồi dưỡng và rèn luyện năng lực độc lập, giúp đỡ nhau trong tập luyện.
Nhược điểm chủ yếu của hình thức này là: GV khó chỉ đạo toàn diện, việc sắp xếp nội dung và thời gian tập luyện có khó khăn.
Khi thực hiện phân nhóm- tổ tập luyện theo hình thức này đòi hỏi GV phải có sự chuẩn bị thật chi tiết, xử lý hợp lý mối quan hệ giữa các nhóm tập luyện nội dung mới và nội dung ôn tập, giữa các nội dung khó và dễ, phải bố trí sân tập- dụng cụ thật hợp lý, đảm bảo tính khoa học. Đặc biệt phải biết phát huy vai trò tích cực của cán bộ lớp và cán sự TDTT.
Có nhiều phương án tập luyện theo hình thức nhóm chuyển đổi, cụ thể là:
- Hai nhóm một lần chuyển đổi.
- Ba nhóm hai lần chuyển đổi - Trước phân nhóm, sau hợp nhất.
- Trước hợp nhất, sau phân nhóm +. Hai nhóm một lần chuyển đổi.
Tổ 1 Nội dung 1 Nội dung 2 Tổ 2
+. Ba nhóm hai lần chuyển đổi Tổ 1 Nội dung 1
Tổ 2 Tổ 3
Nội dung 2 Nội dung 3
+. Trước phân nhóm, sau hợp nhất.
Nội dung 1
Nội dung 2 Nội dung 1
+. Trước hợp nhât, sau phân nhóm.
Nội dung 2
Nội dung 1
Nội dung 2
Hình 13: Các phương án tập luyện theo nhóm chuyển đổi