CÁC ĐỚI KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT
4.1. Ổn định tổ chức và kiểm diện
1) Trong điều kiện nào hơi nước trong không khí sẽ ngưng tụ thành mây mưa ? Nêu cách tính lượng mưa trung bình năm của một địa phương ?(8đ).
2) Nêu nội dung em chuẩn bị ở bài mới?( 2đ) ĐÁP ÁN :
1) Không khí bão hoà, hơi nước gặp lạnh do bốc lên cao hoặc khối khí lạnh thì lượng hơi nước thừa trong không khí sẽ ngưng tụ sinh ra hiện tượng mây mưa.
- Ta lấy lượng mưa của nhiều năm cộng lại rồi chia cho số naêm.
2)Tùy theo sự chuẩn bị của học sinh mà giáo viên linh động ghi ủieồm .
3.Tiến trình bài học:
Hoạt động 1: Tìm hiểu Các chí tuyến và vòng cực trên Trái Đất, 10 phút : - Các chí tuyến và vòng cực là phần kiến thức mà chúng ta đã tìm hiểu từ các bài trước.
? Nhắc lại trên bề mặt Trái Đất có mấy chí tuyến? Đó là những chí tuyến nào ?( 2, chí tuyến Bắc và chí tuyến Nam).
- Cho học sinh xác định vị trí cuûa 2 chí tuyeán treân hình veõ.
?Chí tuyến Bắc nằm ở vĩ độ nào?
? Chí tuyến Nam nằm ở vĩ độ nào?
? Tia sáng mặt trời chiếu vuông góc với mặt đất ở chí tuyến Bắc và chí tuyến Nam vào các ngày nào ?
Nhấn mạnh : ngày 21/3 mặt trời chiếu thẳng góc vào xích đạo, đến 22/6 chiếu thẳng góc vào chí tuyến Bắc. Ngày 23/9 mặt trời lại trở về chiếu thẳng góc vào xích đạo, ngày 22/12 chiếu thẳng góc vào chí tuyến Nam.
Như vậy là trong 1 năm, mặt trời có 2 lần chiếu thẳng góc vào xích đạo, 1 lần vào chí tuyến Bắc và 1 lần vào chí tuyeán Nam.
?Trên bề mặt Trái Đất có mấy vòng cực? xác định vị trí
1. Các chí tuyến và vòng cực trên Trái Đất:
- Chí tuyeán Baéc : 23027’B - Chí tuyeán Nam : 23027’N
- Vòng cực Bắc : 66033’B - Vòng cực Nam :66033’N
- Các chí tuyến và vòng cực là ranh giới để phân chia các vành đai nhiệt trên Trái Đất.
2. Sự phân chia bề mặt
của các vòng cực trên hình veõ?
- Nhấn mạnh: Các vòng cực là giới hạn của khu vực có ngày và đêm dài 24 giờ.
? Người ta dựa vào các chí tuyến và các vòng cực để làm gì ?
Hoạt động 2: Sự phân chia bề mặt Trái Đất ra các đới khí hậu theo vĩ độ, 20 phuùt :
? Sự phân hóa khí hậu trên Trái Đất phụ thuộc vào những nhân tố cơ bản nào?
Nhân tố nào là quan trọng nhaát ? vì sao ?
+ Vĩ độ (quan trọng nhất ) + Biển và lục địa
+ Hoàn lưu khí quyển.
- Sự phân chia các đới khí hậu theo vĩ độ là cách phân chia đơn giản .
?Dựa vào vĩ độ, khí hậu trên Trái Đất được chia làm mấy đới ?( 5đới)
?Kể tên 5 đới khí hậu trên Trái Đất ?
- 1 đới nóng
- 2 đới ôn hòa (ôn đới)
- 2đới lạnh (hàn đới)
? Đới nóng được giới hạn từ
Trái Đất ra các đới khí hậu.
a) Đới nóng( nhiệt đới) - Giới hạn :Từ chí tuyến Bắc đến chí tuyến Nam.
-Đặc điểm : Góc chiếu lớn, thời gian chiếu sáng trong năm chênh lệch ít . Nóng quanh năm . Gió thổi thường xuyên là Tín phong. Lượng mưa lớn trung bình 1000mm – 2000mm.
đâu đến đâu? Góc chiếu và thời gian chiếu sáng của mặt trời như thế nào ?nhiệt độ? Lượng mưa? Gió thổi thường xuyên của đới này ? - Học sinh trả lời.
- Giáo viên chốt lại, thể hiện nội dung trên bảng phụ (Gv keû saún).
+ GV chia 4 nhóm thảo luận : 5 phuùt
Nhóm 1 , 2 :
? Quan sát hình 58 sgk hoặc hình vẽ trên bảng và cho bieát :
+Giới hạn , đặc điểm của 2 đơiù ôn hòa?
Nhóm 3 , 4 :
? Quan sát hình 58 sgk hoặc hình vẽ trên bảng và cho bieát :
+Giới hạn , đặc điểm của 2 đơiù lạnh ?
- Đại diện nhóm 1, 3 ghi kết quả vào bảng phụ.
- Nhóm 2,4 nhận xét .
- Giáo viên nhận xét, chốt nội dung:
b) Hai đới ôn hoà ( ôn đới)
- Giới hạn: từ chí tuyến Bắc đến vòng cực Bắc và từ chí tuyến Nam đến vòng cực Nam.-Đặc điểm :Lượng nhiệt trung bình, các mùa thể hiện rất rõ trong năm. Gió thổi thường xuyên là gió Tây ôn đới. Lượng mưa trung bình 500mm – 1000mm.
c) Hai đới lạnh( Hàn đới) -Giới hạn: từ hai vòng cực Bắc và Nam đến hai cực Baéc, Nam.
- Đặc điểm : khí hậu giá lạnh có băng tuyết quanh năm.
Gió thổi thường xuyên là gió Đông cực. Lượng mưa trung bình ít dưới 500mm.
-Giáo viên cho học sinh xem một số hình ảnh về động vật và thực vật ở các đới khí hậu .
? Nước ta nằm trong đới khí hậu nào? Nhận xét gì về số lượng động vật và thực vật ở nước ta ?( nằm trong đới nhiệt đới, thực vật và động vật phong phú, đa dạng)
? Vì sao sinh vật ở nước ta lại phát triển đa dạng, phong phú?( vì có nhiệt độ, độ ẩm cao, lượng mưa lớn rất thích hợp cho sinh vật phát triển).
- Nhấn mạnh : ngoài 5 đới trên, trong các đới người ta còn phân ra một số đới có phạm vi hẹp hơn, có tính chất riêng biệt về khí hậu như : xích đới nằm gần đường xích đạo, cận nhiệt đới nằm gần đường chí tuyến.
4.4.Toồng keỏt :
1)Trên bề mặt Trái Đất có mấy chí tuyến ? Mấy vòng cực?
Cho học sinh ghi số độ và xác định các chí tuyến, các vòng cực vào hình vẽ sau :
Cực Bắc
6606 00
Cực Nam
2)Người ta dựa vào các chí tuyến và các vòng cực để làm gì
? - Để phân chia các vành đai nhiệt trên Trái Đất.
3)Hãy nối các ý ở cột bên trái với các ý ở cột bên phải sao cho phù hợp:
CÁC ĐỚI KHÍ HÂU ĐẶC ĐIỂM
1. Đới nóng (nhiệt đới) a.
- Từ hai vòng cực Bắc và Nam đến hai cực Bắc, Nam.
- Khí hậu giá lạnh có băng tuyết quanh năm. Gió thổi thường xuyên là gió Đông cực. Lượng mưa trung bình ít dưới 500mm.
2.Đới ôn hòa(ôn đới) b.
- Từ chí tuyến Bắc đến chí tuyeán Nam.
- Góc chiếu lớn, thời gian chiếu sáng trong năm chênh lệch ít . Nóng quanh năm . Gió thổi thường xuyên là Tín phong. Lượng mưa lớn trung bình 1000mm – 2000mm.
3. Đới lạnh (hàn đới ) c.
- Từ chí tuyến Bắc đến vòng cực Bắc và từ chí tuyến Nam đến vòng cực Nam.
- Lượng nhiệt trung bình, các mùa thể hiện rất rõ trong năm. Gió thổi thường xuyên là gió Tây ôn đới. Lượng mửa trung bỡnh 500mm – 1000mm
ĐÁP ÁN : 1b; 2c; 3a
4) Nước ta nằm trong đới khí hậu nào?( nhiệt đới).
4.5. Hướng dẫn học tập:
*Đối với bài học này : Học bài, hoàn thành bài tập bản đồ, thiết lập sơ đồ tư duy thể hiện nội dung bài vừa học.
*Đối với bài học sau : Xem lại nội dung các bài vừa học để tiết sau ôn tập (từ bài 15 đến bài 22).