Mục III. Một số di sàn văn hoá tiêu biếu ở Việt Nam
I. Nhà nước và pháp luật trong lịch sử VN (trước năm 1858)
2. Một số bộ luật tiêu biểu trong lịch sử Việt Nam (trước năm 1858)
- Quốc triều hình luật (Hay luật Hồng Đức, Lê triều hình luật) là bộ luật được khởi
thảo từ thời vua Lê Thái Tổ, bổ sung qua các thời và được hoàn chỉnh dưới thời vua Lê Thánh Tông.
- Về cấu trúc: bộ luật gồm 33 chương, 722 điều. Trong đó qui định về nhiều lĩnh vực khác nhau: hình sự, dân sự, hôn nhân, gia đình…
- Về nội dung: Bộ luật có nhiều điều khoản bảo vệ quyền lợi vua, quí tộc, quan lại, địa chủ. Những hành vi chống đối nhà nước, xâm phạm tài sản, tính mạng, sự an toàn của vua, quí tộc và chính quyền đều bị khép vào tội nặng nhất và phải chịu hình phạt nghiêm khắc nhất.
Điểm tiến bộ: thể hiện tính nhân văn, đề cao các giá trị đạo đức, chú ý phần nào tới giá trị của người phụ nữ.
b. Hoàng Việt luật lệ
- Hoàng việt luật lệ còn được gọi là luật Gia Long, được ban hành dưới triều vua Gia Long, năm 1815.
- Về cấu trúc: gồm 398 điều, phân làm 22 quyển, bao gồm các điều khoản được chia thành 6 thể loại, trương ứng với phạm vi phụ ttrách quản lí của 6 bộ.
- Về nội dung: bộ luật là tổng hợp, quy định và điều chỉnh hầu hết uan hệ xã hội thời đó, tập trung vào bảo vệ chế độ quân chủ, bảo vệ quyền lực và quyền lợi của giai cấp thống trị.
Điểm chung của hai bộ luật: về nội dung (đều có nhiều điều luật bảo vệ chế độ, giai cấp thống trị, bên cạnh đó vẫn có nhiều điều khoản tiến bộ: bảo vệ những người yếu thế trong xã hội như người già, phụ nữ, người tàn tật), về cơ sở xây dựng bộ luật (đều tham khảo các bộ luật của Trung Hoa đương thời và có đều chỉnh cho phù hợp với phong tục, tập quán người Việt), về kĩ thuật lập pháp (đều có nhiều điểm tiến bộ, thể hiện trong cấu trúc các bộ luật).
Hoạt động 3. Tìm hiểu về nhà nước VNDCCH (1945-1976)
a. Mục tiêu: Nêu và phân tích được bối cảnh ra đời, ý nghĩa, đặc điểm tính chất, vai trò của nước VNDCCH
b. Nội dung : Học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên sẽ trả lời câu hỏi theo yêu cầu của giáo viên
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập.
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc thông tin mục a, sgk trang 51 để trả lời câu hỏi:
Nhà nước VNDCCH ra đời trong bối cảnh như thế nào? Sự ra đời đó có ý nghĩa gì? (Hoạt động cá nhân)
- Trên cơ sở kiến thức mục a, giáo viên đặt câu hỏi: em hãy nêu đặc điểm và tính chất của nhà nước VNDCCH? Nhà nước DCCH khác với nhà nước quân chủ trước đây ở điểm nào?Tại sao gọi là nhà nước kiểu mới? (hoạt động nhóm đôi) - Giáo viên yêu cầu học sinh đọc mục d, sgk trang 52, trả lời câu hỏi: dựa vào thông tin trong bảng 1, sgk trnag 52-53, em hãy nêu vai trò của nhà nước VNDCCH? (chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm tìm hiểu vai trò của một giai đoạn: 1945-1946, 1946-1954, 1954-1976))
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập.
- HS trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động - GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thức
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, bổ sung, chuyển sang nội dung mới.
+ Để giúp học sinh hiểu rõ hơn về bối cảnh, giáo viên phân tích sâu hơn về tình hình nước ta cuối TK XIX-đầu TK XX: đất nước bị thực dân pHáp cai trị, chính quyền nhà Nguyễn vẫn tồn tại nhưng không có thực quyền, dân tộc chìm trong cảnh lầm than, nghèo đói. Nhân dân câ phẫn và mong muốn đứng lên đánh đuổi thực dân Pháp, lật đổ phong kiếnđể giành quyền tự do, dân chủ. Đó là lí do, bối cảnh dẫn tới cuộc cách mạng tháng Tám do ĐCS VN lãnh đạo và sự ra đời nước VNDCCH.
+ Ý nghĩa: đây là một trong những thành quả quan trọng của cuộc cách mạng tháng Tám năm 1945. Là bước ngoặc của lịch sử dân tộc, chấm dứt chế độ quân chủ, mở ra chế độ mới-chế độ dân chủ tiến bộ ở VN.
+ Đặc điểm, tính chất: đây là nhà nước do chính nhân dân bầu ra, đại diện cho quyền lợi và ý chí của nhân dân. Quyền quyết định những vấn đế quan trọng của đất nước thuộc về Quốc hội – cơ quan do nhân dân bầu ra (khác với nhà nước phong kiến do một người-vua, quyết định mọi vấn đề).
+ Vai trò: trong 30 năm kể từ khi thành lập, nhà nước VNDCCH đã lãnh đạo các tầng lớp nhân dân không ngừng đấu tranh, thực hiện các nhiệm vụ cách mạng trong mỗi giai đoạn lịch sử cụ thể, lần lượt đánh bại các kẻ thù xâm lược,
giàn độc lập hoàn toàn cho dân tộc năm 1975, mở ra một thời kì mới cho đất nước- thời kì đất nước độc lập đi lên CNXH.