Ngày nay, trước sức ép của xu thế toàn cầu hóa về kinh tế, quốc tế hóa về văn hóa và sự phát triển mạnh mẽ, đa dạng, nhiều ưu thế của các loại hình văn hóa, nghệ thuật, cũng như nhiều loại hình di sản văn hóa phi vật thể khác, Quan họ Bắc Ninh cổ cũng phải đối mặt với một thách thức lớn là nguy cơ bị mai một, thậm chí có thể bị mất hẳn nếu không kịp thời có biện pháp bảo vệ lâu dài cho thế hệ trẻ. Bởi vậy, lề lối sinh hoạt ca hát Quan họ cổ, những giọng hát cổ với kỹ thuật “vang, rền, nền, nẩy” vốn đã làm nên giá trị đặc sắc của dân ca Quan họ hiện đang lưu tồn trong trí óc và trái tim say nghề của các cụ “Liền anh, Liền chị” nay đã trạc tuổi 70 đến 90 rất cần được trao truyền và tiếp nối. Cho tới nay, hằng năm cứ từ ngày mồng 4 tháng giêng âm lịch, các làng quan họ Bắc Ninh bắt đầu rộn ràng tiếng hát của các liền anh liền chị để chuẩn bị cho ngày hội quan họ. Những câu ca quan họ mộc mạc, nhưng rất trọng nghĩa tình giống như con người của vùng quê Kinh Bắc. Giờ đây, Quan họ Bắc Ninh đã đi sâu vào cuộc sống của người dân, trở thành lẽ sống, gần gũi, tự nhiên như việc hít thở và ăn uống mỗi ngày. Các CLB Quan họ đa số có 3 thế hệ tham gia và thực hiện tốt việc truyền dạy. Ngày 10 và 11 tháng giêng âm lịch, ở Bắc Ninh thường tổ chức những cuộc thi hát quan họ. Sau gần 13 năm được UNESCO vinh danh, Dân ca Quan họ Bắc Ninh hôm nay đã phát triển mạnh mẽ. Từ 44 làng Quan họ gốc, đến nay đã phát triển được 150 làng Quan họ thực hành, 369 CLB Dân quan Quan họ với hàng nghìn người ở các độ tuổi tham gia. Bắc Ninh vinh dự có 3 nghệ sĩ nhân dân Quan họ, 17 nghệ sĩ ưu tú được Nhà nước phong tặng và UBND tỉnh cũng đã vinh danh 156 nghệ nhân Quan họ, trong đó gần 70 nghệ nhân có khả năng truyền dạy. Dân ca Quan họ Bắc Ninh đã lan tỏa đến mọi miền Tổ quốc và nước ngoài, trở thành biểu tượng văn hóa,
“sứ giả” của công chúng Việt Nam.
C.KẾT LUẬN
Qua tìm hiểu về quan họ Bắc Ninh chúng ta nhận thấy rằng trong mỗi loại hình hát này có những kỹ thuật, đặc trưng riêng, tạo nên những giá trị thẩm mỹ điển hình, nhưng vẫn có những nét tương đồng dựa trên nền tảng của ngôn ngữ và tính chất âm nhạc dân gian Bắc Bộ nói riêng và cả nước nói chung.
Trải qua những thăng trầm của lịch sử, những biến đổi về thẩm mỹ nghệ thuật của con người theo thời gian, song những tinh hoa trong quan họ Bắc Ninh vẫn hiện diện đậm nét trong từng lời ca, làn điệu và khẳng định giá trị trường tồn của âm nhạc truyền thống. Trong thời đại ngày nay, những tinh hoa trong quan họ Bắc Ninh hơn bao giờ hết phải tiếp tục được gìn giữ, phát huy hơn nữa trước những sức ép, những ảnh hưởng không hề nhỏ của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa; sự lấn át của các loại hình ca hát hiện đại và sự thờ ơ của một bộ phận công chúng.
Từ góc nhìn trên cho thấy sự cần thiết trong việc nghiên cứu tổng thể các kỹ thuật hát dân ca cũng như thực hiện kịp thời một số giải pháp, góp phần bảo tồn những tinh hoa của nền nghệ thuật dân tộc, những giá trị sáng tạo đặc thù của từng loại hình diễn xướng dân ca.
D. PHẦN PHỤ LỤC
A. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài...
... 1
2. Lịch sử vấn đề...1
3. Phương pháp nghiên cứu...3
4. Đối tượng phạm vi nghiên cứu...3
B. NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG...4
1.1. Bắc Ninh và vùng văn hóa Bắc Bộ...4
a. Vùng văn hóa Bắc bộ...4
b. Bắc Ninh...7
1.2. Các loại hình diễn xướng văn hóa dân gian vùng Bắc Bộ...8
a. Chầu văn (Hát văn)...8
b. Chèo...9
c. Quan họ...9
d. Hát xẩm...10
e. Ca trù...10
f. Múa rối nước...10
g. Hát Xoan...11
CHƯƠNG 2: TIỀM HIỂU QUAN HỌ BẮC NINH...12
2.1. Nguồn gốc dân ca Quan họ...12
2.2. Văn hóa quan họ...13
2.3. Quan họ truyền thống...13
2.4. Quan họ mới...13
2.5. Làn điệu...14
2.6. Cách hát...14
2.7. Trang phục...15
CHƯƠNG 3: QUAN HỌ BẮC NINH NGÀY NAY...17
C. KẾT LUẬN...18