CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
2.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan tới đề tài
2.2.4 Khoảng trống nghiên cứu trước và định hướng nghiên cứu của để tài
Từ tổng quan lý thuyết và các nghiên cứu trước về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại cho thấy một số khoảng trống sau:
(1) Mô hình nghiên cứu năng lực cạnh tranh trong các nghiên cứu trước chưa phù hợp với tình hình hoạt động của các NHTM hiện nay.
(2) Các nhân tố ảnh hưởng năng lực cạnh tranh đã nghiên cứu cần được phân tích, đánh giá lại, loại bỏ các nhân tố không cần thiết và bổ sung thêm nhân tố mới phù hợp.
(3) Có rất ít nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng đánh giá năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam, nhưng đồng thời các nghiên cứu này chưa phân tích, đánh giá so sánh NLCT của các NHTM Việt Nam với hệ thống các NHTM trong khu vực.
(4) Các nghiên cứu về cộng đồng kinh tế ASEAN chưa gắn bối cảnh hội nhập với năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam.
2.2.4.2 Định hướng nghiên cứu của đề tài
Từ những khoảng trống trên, đề tài luận án sẽ kết hợp nghiên cứu định tính và định lượng để đánh giá năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong bối cảnh gia nhập cộng đồng kinh tế ASEAN như sau:
(1) Phân tích định tính năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam theo yếu tố nguồn lực trên cơ sở mô hình Camels.
(2) Đánh giá năng lực cạnh tranh của hệ thống NHTM Việt Nam dựa trên cấu trúc cạnh tranh ngành trong bối cảnh gia nhập cộng đồng kinh tế ASEAN theo mô hình năm áp lực cạnh tranh của Michael Porter.
(3) Phân tích định lượng năng lực cạnh tranh và các nhân tố tác động đến NLCT của các NHTM Việt Nam bằng cách đo lường năng suất và hiệu quả kỹ thuật.
(4) Phân tích, so sánh NLCT của các NHTM Việt Nam và các NHTM các quốc gia trong cộng đồng kinh tế ASEAN.
2.3 Quy trình và khung nghiên cứu của luận án 2.3.1 Quy trình nghiên cứu
Với mục tiêu nghiên cứu đặt ra, quy trình nghiên cứu của luận án được thực hiện qua các bước sau:
Bước 1: Xác định vấn đề nghiên cứu
Bước 2: Xây dựng khung lý thuyết cho nghiên cứu của luận án Bước 3: Lựa chọn phương pháp và mô hình nghiên cứu
Bước 4: Phân tích định tính năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam theo yếu tố nguồn lực trên cơ sở mô hình Camels
Bước 5: Đánh giá năng lực cạnh tranh của hệ thống NHTM Việt Nam dựa trên cấu trúc cạnh tranh ngành trong bối cảnh gia nhập cộng đồng kinh tế ASEAN theo mô hình năm áp lực cạnh tranh của Michael Porter.
Bước 6: Đánh giá năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam bằng hai phương pháp: Phương pháp phi tham số với cách tiếp cận phân tích bao dữ liệu DEA (Data Envelopment Analysis) và phương pháp tham số với cách tiếp cận phân tích biên ngẫu nhiên SFA (Stochastic Frontier Analysis)
Bước 7: Đánh giá các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam bằng hồi qui Tobit.
Bước 8: Đánh giá năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong cộng đồng kinh tế ASEAN bằng hai phương pháp: Phương pháp phi tham số với cách tiếp cận phân tích bao dữ liệu DEA (Data Envelopment Analysis) và phương pháp tham số với cách tiếp cận phân tích biên ngẫu nhiên
SFA (Stochastic Frontier Analysis). So sánh năng lực cạnh tranh của các ngân hàng Việt Nam với các ngân hàng của các quốc gia trong cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC).
Bước 9: Từ kết quả nghiên cứu đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong cộng đồng kinh tế ASEAN.
2.3.2 Khung nghiên cứu của luận án
Trên cơ sở tổng quan lý thuyết và các nghiên cứu trước, khung nghiên cứu của luận án được trình bày như sau:
Hình 2.3: Khung phân tích năng lực cạnh tranh của NHTM
Hình 2.4: Khung phân tích các nhân tố tác động đến NLCT của NHTM
Tóm tắt chương 2
Trong chương này của luận án gồm những nội dung chính là:
Cơ sở lý thuyết cho nghiên cứu của luận án, trong chương 2 đã trình bày các nội dung sau: (i) Tổng quan về ngân hàng thương mại; (ii)Tổng quan về cộng đồng kinh tế ASEAN; (iii) Cạnh tranh và năng lực cạnh tranh; (iv) Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của của NHTM; (vi) Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM và (vii) Các phương pháp đo lường, đánh giá năng lực cạnh tranh.
Trong định nghĩa năng lực cạnh tranh, luận án thống nhất định nghĩa “năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại là khả năng sử dụng hiệu quả các nguồn lực để mở rộng kinh doanh và kiểm soát rủi ro để có được lợi nhuận cao nhất”. Trong phương pháp đánh giá năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại luận án lựa chọn: Mô hình Camels, mô hình 5 áp lực cạnh tranh và Phương pháp đo lường năng suất và hiệu quả kỹ thuật dựa trên cách tiếp cận của Farrell (1957).
Tác giả đã xây dựng quy trình và khung phân tích cho luận án, với quy trình nghiên cứu thực hiện qua 9 bước và khung phân tích của luận án dựa trên tổng quan lý thuyết, tổng quan các nghiên cứu trước và quy trình nghiên cứu.
Kết quả nghiên cứu trong chương này là nền tảng cho việc lựa chọn phương pháp và xây dựng mô hình nghiên cứu cho luận án được trình bày ở chương ba.