Chương 4: XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY
4.2. Một số văn bản chính sách của Nhà nước đã ban hành trong lĩnh vực quản lý mạng xã hội và các lĩnh vực có liên quan
Ngày 29/6/2006, Luật Công nghệ Thông tin đã được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 9 khoá XI và có hiệu lực ngày 1/1/2007. Sự kiện này đã khẳng định tầm quan trọng cũng như quyết tâm của Chính phủ trong việc đẩy mạnh ứng dụng và phát triển CNTT tại Việt Nam với vai trò như là một trong những động lực quan trọng nhất của sự phát triển. Luật Công nghệ Thông tin cũng tạo nền tảng và môi trường pháp lý để thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp CNTT trong đó có các trang MXH ở Việt Nam.
Theo Nghị định số 174/2013/NĐ-CP của Chính phủ về Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và tần số vô tuyến điện, các trang thông tin điện tử hoạt động không có giấy phép hoặc giấy phép hết hạn sẽ bị phạt tiền từ 10 triệu đến 20 triệu đồng. Các MXH hoạt động không có giấy phép hoặc giấy phép hết hạn sẽ bị phạt tiền từ 20 triệu đến 30 triệu đồng. Điều 64 và 65 của Nghị định này còn
182
có quy định trang thông tin điện tử, trang thông tin điện tử tổng hợp và MXH không có hệ thống máy chủ đặt ở Việt Nam đáp ứng việc thanh tra, kiểm tra, cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc giải quyết khiếu nại của khách hàng đối với việc cung cấp dịch vụ theo quy định của Bộ Thông tin và Truyền thông sẽ bị phạt tiền từ 20 đến 30 triệu đồng. Ngoài ra, trên MXH, các hành vi tuyên truyền phá hoại chống phá Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, phá hoại khối đại đoàn kết các dân tộc; tuyên truyền kích động chiến tranh xâm lược gây hận thù giữa các dân tộc và nhân dân các nước; kích động bạo lực; truyền bá tư tưởng phản động; xuyên tạc sự thật lịch sử, phủ nhận thành tựu của cách mạng; xúc phạm dân tộc, danh nhân anh hùng dân tộc mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị phạt tiền từ 70 đến 100 triệu đồng [11]. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 72/2013/NĐ-CP ngày 15/7/2013 về Quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng thay thế cho Nghị định số 97/2008/NĐ-CP ngày 28/8/2008 về Quản lý, cung cấp, sử dụng Internet và thông tin điện tử trên Internet. Đây là một Nghị định có tầm quan trọng trong việc tạo hành lang pháp lý, tạo động lực thúc đẩy phát triển Internet, cung cấp dịch vụ trên Internet và trên các trang MXH ở nước ta hiện nay. Cho đến thời điểm này, các tiêu chí về thông tin xấu độc cũng đã được quy định cụ thể tại khoản 1 điều 5 của Nghị định số 72/2013/NĐ-CP và Thông tư số 38/2016/TT-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông quy định chi tiết về việc cung cấp thông tin công cộng qua biên giới. Ngoài ra, Bộ Thông tin và Truyền thông cũng đã ban hành nhiều văn bản về quản lý nhà nước đối với hoạt động Internet và MXH. Trong những văn bản này đều đã đề cập đến vai trò của các bên có liên quan: Nhà nước, tổ chức/doanh nghiệp cung cấp dịch vụ MXH trực tuyến và cá nhân - chủ trang blog. Bộ cũng đã có sự chỉ đạo Cục An toàn thông tin và các nhà mạng phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng. Bộ Công an dùng các biện pháp kỹ thuật nghiệp vụ truy tìm
183
những đối tượng lợi dụng mạng Internet để phát tán thông tin giả mạo, bịa đặt, sai sự thật để xử lý theo quy định tại điểm e, khoản 1, điều 5 của Nghị định số 72/2013/NĐ-CP. Bộ Thông tin và Truyền thông đã làm việc với đại diện cấp cao của hai MXH lớn nhất thế giới là YouTube và Facebook trong việc yêu cầu họ gỡ bỏ những thông tin xấu độc tồn tại trên hai nền tảng này.
Kết quả đạt được có thể xem là khá khả quan, tuy chưa đạt được mức độ như các nhà quản lý mong muốn song họ cũng đã cố gắng phối hợp ở mức khá tốt bằng việc gỡ hàng ngàn video và tài khoản giả mạo những chính khách, lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước Việt Nam có nội dung xấu độc, xuyên tạc, gây hại. Như vậy, cho đến thời điểm này, cơ chế phối hợp, xử lý vi phạm đã có, sự hợp tác giữa các bên liên quan cũng đang tiếp tục được thực hiện. Đại diện các MXH cho biết, cơ chế phối hợp đang được các bên thực hiện trên quy mô chưa từng có và họ cũng chưa từng nhận được yêu cầu gỡ nhiều đường link xấu độc từ một quốc gia đến như vậy, cho dù thực tế này không phải là câu chuyện riêng của Việt Nam mà là vấn đề “đau đầu” của nhiều nước trên thế giới.
Vừa qua, Luật An ninh mạng đã được Quốc hội biểu quyết thông qua ngày 12/6/2018 và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2019. Luật gồm 7 chương, 43 điều quy định về hoạt động bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trên không gian mạng; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Theo Luật này, an ninh mạng được định nghĩa là sự bảo đảm hoạt động trên không gian mạng không gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Bảo vệ an ninh mạng là phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm trong lĩnh vực này. Đây được xem là văn bản hết sức cần thiết góp phần khắc phục những hạn chế, thiếu sót về hành lang pháp lý vốn đã tồn tại trong suốt một thời gian dài ở nước ta, hướng tới việc đảm bảo một không gian mạng lành mạnh, an toàn. Đặc biệt, văn bản này càng có ý nghĩa trong bối cảnh hội
184
nhập quốc tế, sự phát triển đột phá CNTT-TT và đặc biệt là cuộc cách mạng công nghệ lần thứ tư cùng với nhiều câu chuyện, bài học thực tế diễn ra trên không gian mạng đã và đang đặt ra những yêu cầu cấp thiết trong việc bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội và vấn đề xây dựng, phát triển văn hóa, lối sống của con người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.