Chương 5. THIẾT KẾ, XÂY DỰNG VƯỜN CÂY ĂN QUẢ
5.5. KỸ THUẬT TRỒNG CÂY ĂN QUẢ
Sau khi quy hoạch, thiết kế vườn cây ăn quả ở một địa điểm nhất định, khâu chuẩn bị đất trồng có ý nghĩa quan trọng. Nếu được làm tốt ngay từ đầu không những bảo đảm cho cây sinh trưởng tốt năng suất cao và ổn định mà cũng góp phần duy trì cải tạo, nâng cao độ phì nhiêu của đất, giữ cho vườn cây bền vững, canh tác và khai thác được lâu dài.
Chuẩn bị đất trồng bao gồm nhiều công việc liên quan đến nhau. Quá trình đầu tiên phải kể đến là việc làm sạch bề mặt đất bằng việc phát quang, san mặt bằng.
Đối với những vườn đồi (vườn tạp) vườn rộng chuyển sang trồng cây ăn quả đều phải phát quang và đánh bỏ gốc, rễ cây rộng và san ủi tạo mặt bằng tương đối để việc thiết kế vườn được dễ dàng. Những nơi đất dốc không cày được thì dãy cỏ, san lấp những chỗ quá gồ ghề, sau đó mới đào hố trồng cây. Những nơi đất bằng hoặc không quá dốc sau khi phát quang, thu gom gốc rễ cây có thể dùng cày máy hoặc trâu, bò cày bừa một lượt vừa để làm sạch cỏ vừa tạo cho bề mặt tơi xốp ngăn được sự bốc hơi nước của vườn sau khi phát quang. Nếu làm vào mùa mưa chú ý cày không lật đất.
Công việc này có thể được tiến hành đồng thời cùng với việc đào mương, làm đường để tận dụng sức máy móc và lượng đất trong quá trình xây dựng cơ bản để tạo mặt bằng tốt cho khu đất. Tiếp sau đó là biện pháp đào hố kết hợp bón phân lót.
5.5.2. Đào hố và bón phân lót vào hố
Trước khi đào hố, cần xác định vị trí đào hố theo khoảng cách đó quy định cho từng giống. Mỗi một hố phải có định vị bằng cọc tiêu để đảm bảo việc trồng cây sau này đúng giống, đúng vị trí theo yêu cầu.
Kích thước hố: nói chung hố đào càng sâu càng rộng càng tốt tạo cho bộ rễ có môi trường phát triển để sau này cây sinh trưởng phát triển tốt. Với những điều kiện về đất đai, mực nước ngầm khác nhau cần lưu ý về kích thước hố sao cho phù hợp. Vùng đồng bằng nơi đất tốt, có mức nước ngầm cao, kích thước hố: 50 × 50 × 50cm. Đất vùng đồi 60 × 60 × 60cm hay 80 × 80 × 80cm; có thể lên tới 100 × 100 × 100cm hoặc hơn đối với những nơi rất nghèo dinh dưỡng.
Lượng phân bón cho 1 hố: tùy thuộc loại cây trồng, tuổi cây trồng, chi phí ban đầu mà lựa chọn chủng loại và lượng phân bón để lót ban đầu cho cây. Thông thường, khi sử dụng để bón lót, thường chỉ sử dụng phân chuồng hoai mục hoặc phân hữu cơ được trộn đều với lớp đất mặt hoặc đất phù sa với lượng phân từ 30-50kg trên một hố. Bên cạnh đó, có thể trộn thêm super lân: 300-500g; 0,5-1kg vôi bột dùng với đất có độ pH thấp (4,5-5). Một phần nhỏ hóa chất bảo vệ thực vật có thể được sử dụng để phòng trừ các tác nhân gây bệnh từ trong đất như tuyến trùng, nấm, vi khuẩn, virus… Hiện nay, một số dòng chế phẩm sinh học như nấm đối kháng tricoderma, EM được sử dụng rộng rãi để xử lý đất trước khi trồng cây.
Phân chuồng, phân lân và vôi trộn đều với lớp đất mặt cho xuống hố trước, và lớp đất đáy hố lấp lên trên, lấp cao hơn mặt hố khoảng 10cm. Công việc bón phân lấp hố nên hoàn thiện trước khi trồng 15 ngày đến 1 tháng.
5.5.3. Kỹ thuật trồng và chăm sóc sau khi trồng
* Kỹ thuật trồng - Chuẩn bị cây giống
Cây giống đem trồng phải đạt các tiêu chuẩn theo quy định của Bộ NN&PTNT.
Nguồn gốc rõ ràng là cơ sở quan trọng cho việc xây dựng vườn quả theo tiêu chuẩn VietGAP. Cây sinh trưởng tốt, không có mầm mống và dấu vết sâu bệnh.
Trước khi trồng cây giống được bảo quản nơi thoáng, có bóng râm, khuất gió.
Đảm bảo độ ẩm tốt để cây giống không bị mất nước, gây héo rụng lá, dẫn đến làm cây yếu phục hồi lại mất nhiều thời gian.
- Thời vụ trồng
Tuỳ thuộc vào điều kiện khí hậu thời tiết ở từng vùng cụ thể mà có thể trồng sớm hoặc trồng muộn. Các vùng sinh thái nước ta khá đa dạng, trải dài từ vùng nhiệt đới đến á nhiệt đới; vì vậy, cần lưu ý thời vụ trồng ở mỗi vùng khác nhau. Thông thường, thời vụ trồng cây ăn quả được trồng vào thời gian mát mẻ, có độ ẩm đạt yêu cầu:
Các tỉnh miền Bắc: Vụ xuân: tháng 2-3 đến đầu tháng 4; Vụ thu: tháng 8-9 và đầu tháng 10.
Các tỉnh Nam Bộ, Tây Nguyên: đầu và cuối mùa mưa.
- Kỹ thuật trồng
Khi trồng cây, đào một hố nhỏ ở tâm hố để đặt cây giống. Bóc bỏ túi nilon của bầu cây, đặt cho cây đứng thẳng, rồi dựng đất nhỏ vun kín bầu, lấp đất cao hơn cổ rễ 5cm và ấn nhẹ cho đất tiếp xúc với bầu. Sau đó cắm cọc, dùng dây buộc vào thân cây để tránh gió lay gốc.
* Chăm sóc cây sau khi trồng
Tủ gốc: dùng rơm rạ mục hoặc cỏ khô tủ gốc cho cây để giữ ẩm cho cây và hạn chế cỏ dại.
Tưới nước: sau khi trồng cần tủ gốc và tưới nước ngay sau đó trong thời gian 10 ngày đầu cứ cách 1 ngày tưới 1 lần cho đất đủ ẩm.
Bón phân: sau khi cây trồng được khoảng 1 tháng, bón phân thúc cho cây. Dùng nước phân chuồng pha loãng với tỉ lệ 1/10.
Làm cỏ thường xuyên theo dõi phát hiện sâu bệnh hại và phòng trị kịp thời.
Câu hỏi ôn tập
1. Hãy nêu lợi ích của việc thiết kế vườn trước khi trồng lập vườn mới cây ăn quả? Cho ví dụ về thiết kế một vườn cây ăn quả tại địa phương và ưu, nhược điểm trong thiết kế vườn này?
2. Phân tích các yếu tố có thể tác động đến việc thiết kế vườn trồng cây ăn quả?
3. Cơ cấu giống cây trồng trên vườn gồm các thành phần nào? Hãy đưa ra một ý tưởng xây dựng một cơ cấu giống cho vườn cây tại địa phương?
4. Hãy phân tích những điểm mạnh và hạn chế của việc trồng dày trong vườn?
5. Phân tích ý nghĩa của việc bố trí cây tự thu phấn trong vườn quả? Cho ví dụ thực tế?
6. Hãy nêu các kiểu trồng cây, ưu và nhược điểm của chúng?
7. Hệ thống đường đi trong vườn quả kinh doanh được thiết kế như thế nào? Phân tích sự liên quan giữa hệ thống đường đi với các biện pháp quản lý vườn?
8. Trình bày kỹ thuật trồng mới cây ăn quả?
9. Trình bày kỹ thuật chăm sóc cây ăn quả sau khi trồng?