Chương 2. CẢM HỨNG CHỦ ĐẠO VÀ CÁI TÔI TRỮ TÌNH TRONG THƠ HOÀNG VIỆT HẰNG
2.2. Cái tôi trữ tình trong thơ Hoàng Việt Hằng
2.2.3. Cái tôi chia sẻ, đồng cảm với đồng loại
Với những con người bình thường, khi nỗi đau, vết thương trong lòng quá lớn thì họ thường khép kín lòng mình, không thể mở lòng, thấu hiểu và đồng cảm với bất kỳ nỗi đau nào khác! Nhưng Hoàng Việt Hằng lại là một người phụ nữ có trái tim đa cảm, là một nhà thơ giàu lòng trắc ẩn, nên từ nỗi đau, bất hạnh của bản thân, chị lại có cái nhìn rộng mở hơn, hướng nhiều hơn đến những thân phận bất hạnh để thấu hiểu, đồng cảm và sẻ chia. Do đó, ngoài cái tôi trữ tình đầy xúc cảm về thân phận của mình thì người đọc cũng thấy cái tôi cảm thông, chia sẻ của Hoàng Việt Hằng với những thân phận, những kiếp người nhỏ bé. Chẳng thể so sánh nỗi bất hạnh nào lớn hơn nỗi bất hạnh nào, nhưng biết mở lòng mình để đón nhận, để chia sẻ là điều đáng quý của tình người. Họ khổ hơn bản thân nhà thơ? Cũng có thể không và cũng có thể hơn thế! Hoàng Việt Hằng chưa bao giờ làm một phép so sánh, và chúng ta cũng không nên làm phép so sánh thực tế, bởi tâm hồn của nhà thơ là một cây đàn, sẵn sàng rung lên, tấu lên bản nhạc khi những rung động của đời sống chạm đến. Nhìn một cách tổng quát, nét đặc sắc nổi bật của các nhà thơ nữ Việt Nam là giàu nữ tính, tràn đầy yêu thương, vị tha và giàu đức hy sinh. Từ Xuân Quỳnh đến Đoàn Thị Lam Luyến, Bùi Kim Anh, Hoàng Việt Hằng… những trang thơ của họ luôn ẩn chứa tình yêu cuộc sống, con người một cách thiết tha. Nhưng với mỗi tác giả, lại có những cách thể hiện khác nhau. Nếu thơ Xuân Quỳnh tình yêu ấy luôn gắn với nỗi lo âu, ám ảnh trong suốt hành trình sống và viết: Lo bão giông, sợ cô đơn: Mùa thu nay sao bão giông nhiều/ Những của sổ con tàu chẳng đóng/ Dải đồng hoang và đại ngàn tối sẫm/
Em lạc loài giữa sâu thẳm rừng anh/ Em lo âu trước xa tắp đời mình (Tự hát - Xuân
luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
Quỳnh); rồi lo mất tuổi trẻ, lo tình yêu phai tàn: Thời gian như là gió/ Mùa đi cùng tháng năm/ Tuổi theo mùa đi mãi (Thơ tình cuối mùa thu - Xuân Quỳnh). Đoàn Thị Lam Luyến yêu đời yêu người, chắt chiu từng chút hạnh phúc, yêu đến dại khờ, sẵn sàng dâng hiến tất cả cho tình yêu: em muốn ôm cả đất/ em muốn ôm cả trời/ mà sao không ôm nổi/ trái tim một con người… em trao cả cho anh/ một con tim dào dạt/ anh lại trả cho em/ nỗi buồn đau tan nát (Khát vọng - Đoàn Thị Lam Luyến),. Bùi Kim Anhluôn dũng cảm vượt qua mọi nỗi bất hạnh, tai ương của số phận, để tiếp tục sống và viết, suy tư về cuộc đời: Ngoài kia vật vã ngoài kia biển động/ Đọc những chuyện ngoài kia và chất chứa nỗi niềm (Ngoài kia mưa - Bùi Kim Anh),để làm chỗ dựa vững chắc cho chồng con vượt qua giông bão…, thì Hoàng Việt Hằng lại chọn cho mình một lối đi riêng, một cái nhìn cảm thông yêu thương mọi kiếp người, mọi số phận như nhà thơ từng tâm sự : Tôi hay chớp được những nỗi bất hạnh trùng xuống của đàn bà, đàn bà dễ hiểu nhau hơn. Tôi chọn một góc khuất của chiếc lá ấy để viết. Những thua thiệt, những mưu cầu hạnh phúc giản đơn mà không được giản đơn, và tôi nghĩ văn chương phải nói ra điều gì đó giúp họ (Phỏng vấn Hoàng Việt Hoàng - Duy Văn).
Trong thơ Hoàng Việt Hằng, chúng ta thấy thi sĩ dành nhiều tình cảm yêu thương cho những người già đơn độc trên dòng đời, dù chưa hẳn rõ ràng lắm, nhưng mỗi người đơn độc ở một vài khía cạnh. Đó là một cụ già miền biển: Người già cả vẫn còn dọn dẹp/
Bàn tay gầy phơi cá đuối cá chim (Mắt những con chim biển). Là một người đàn ông đã ở bên này dốc cuộc đời, vẫn ngày ngày làm sạch những linh hồn chết: Có một ông già làm nghề liệm xác/ Ông lặng lẽ nghe nhiều tiếng khóc/ Khi vuốt mắt cho người già ở tuổi hai năm mươi/ Khi bế ẵm đứa trẻ chỉ vài ba tháng tuổi/ Những người ông gặp chẳng trối trăng gì/ Ông sống một mình với chai rượu trắng (Day dứt). Là những cuộc đời, những số phận, những con người bình thường đã làm những công việc bình thường để mưu sinh và nuôi những ước mơ bình dị: Bà Tư gù bán riêu cua bánh đúc/ Chỉ ước mơ con vào đại học nấu ăn (Ngõ xuân). Là một người thân của nhà thơ - cậu Nghẹo, người em tội nghiệp kém may mắn luôn được Hoàng Việt Hằng dành những tình yêu thương, quan tâm cả vật chất lẫn tinh thần:
Chiều chiều xin chị mấy đồng Cơm rau thì ít rượu suông thì nhiều
luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
Hoàng Việt Hằng đi nhiều, gặp nhiều những cuộc đời, thân phận và phần nhiều nhà thơ đồng cảm, thấu hiểu, chia sẻ với những người phụ nữ bất hạnh. Trên hành trình dài từ Bắc vào Nam, thậm chí đến cả những nước bạn, có biết bao thân phận bất hạnh chị gặp: vợ người thợ lò còn quá trẻ với đứa con nhỏ đã phải đeo khăn tang: Chị trẻ tới nỗi/ Bế con đeo khăn sô/ Tôi phải quay mặt đi…/ Ngày mai anh không về nhà/
Ngày mai đường hầm lò vắng anh/ Ngày mai chị ăn cơm một mình/ Thức giấc một mình/ Chăm con đau ốm (Thơ tặng vợ người thợ lò). Người phụ nữ miền biển đã dâng hiến hay biển đã cướp mất người chồng, chỗ dựa của gia đình chị. Thời gian trôi đi, chị tàn tạ đi trong nỗi đau, nỗi cô đơn bất tận: ngực đã phẳng. đôi vai thật gầy/ chị vừa đổ bóng trưa ngang cồn cát/ sáng bán hạt tiêu xanh chiều tách hạt tối ra bờ cát.
hát ru mình ngôi nhà lá dừa rung rinh rung rinh/ biển đó! lấy anh đi của mình/ tàu không về. ngày ấy còn con dại (Đối thoại ở Gio Linh). Cái quay mặt không dám khóc trước mặt người quả phụ trẻ cũng giống hành động ngồi vun lá khô với người phụ nữ cô độc trên đất Cam-pu-chia: Suốt mùa khô chị quét lá vàng/ Cắm cúi đốt/ Lửa tàn thì mới khóc/ Con gái tôi nằm đây/ Chồng tôi cũng nằm đây/ Cha mẹ cũng nằm đây/ Hai mươi chín năm quét lá/ Giọt nước mắt không màu (Chị Klung Lang).
Một chị Ngải cô độc bên này sông Nậm Khan còn ám ảnh người đọc mãi: Bên này sông Nậm Khan/ Chị Ngải sống một mình?/ Túp lều gianh và chiếc ấm sành/ Chị đi nhổ cỏ và nuôi vịt/ Khi mò cua bắt tép cũng qua ngày/ Bản Pạc Vẹt hồn sông còn quệt nắng/ Trên túp lều mây trắng đến ngang vai (Bên này sông Nậm Khan).
Mùa xuân qua đi, tuổi trẻ một đi không trở lại. Với người phụ nữ, có lẽ ngoài tình yêu và hạnh phúc lứa đôi thì tuổi trẻ là tài sản quý giá nhất. Nhưng tài sản đáng quý nhất đó cũng mất dần hoặc dường như bị chính họ vô thức bán đi dần vì sự mưu sinh của cả gia đình, bởi cả gánh nặng lo cho chồng, chăm sóc và nuôi nấng con cái đè nặng trên vai:
Chị dệt mùa xuân vào khung cửi Mỗi tháng chợ phiên
mỗi lần đò
Vai nhỏ cùng đôi chân bé nhỏ khuất lấp dần sau núi mờ xa
(Một lần đi chợ Đục Khê)
luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
Phụ nữ thường là vậy. Để chồng được yên ấm, để con được lớn khôn, họ phải để mùa xuân ra đi. Nỗi cực nhọc, trách nhiệm phải lo lắng cho gia đình luôn luôn bám lấy họ: Ngày địu con lên rẫy/ Nước da nâu chan chứa mồ hôi/ Ngày phơi lá cây/
Ngày sao thuốc lá/ Không có ngày nào ngưng tay/ Mặt trời đỏ/ Suối nhòa mây/ Cứ đi cứ đi (Người mẹ ở Buôn Đôn). Và người Mạ ở Gio Linh sống kiếp đời đơn độc vì chồng, con đều đã hi sinh cho cuộc chiến tranh giải phóng, thống nhất đất nước. Giờ đây, Mạ chỉ còn lại một mình trong nỗi cô đơn, trong niềm thương nhớ và chỉ biết:
Mỗi ngày thường bóc lịch cho đến chiều cuối năm ngồi rang vài cân tấm vẫy xe về nghĩa trang mạ lầm rầm khấn kiến chở hạt tấm ra xa những mộ vô danh ấy chở xa thêm kiến à?
ra nghĩa trang trò chuyện Vô Danh cha và con
(Mạ ở Gio Linh)
Hoàng Việt Hằng còn đồng cảm, sẻ chia với người đạp xích lô vô danh, người họa sĩ nghèo nhưng không chịu bán tranh, mẹ Trần, chị Thứ ở lều chăn vịt, người đàn bà góa trong khe sâu, chị Sẹo Mây địu con chơi ở Mũi Lèng, chị KlungLang trong chiều quét lá hay là người đàn bà Tày nghèo ở chợ Rã ngày mưa… Chị không chỉ cho người đọc thấy cuộc mưu sinh đầy khó khăn gian khổ, thấy những phận người lầm lũi, những gắng gỏi, an nhiên của họ để biết rằng cuộc sống của mình là hạnh phúc, cần phải quý trọng, nâng niu, mà còn cho thấy nỗi cô độc trên đường đời của những kiếp người. Hoàng Việt Hằng viết về họ cũng là nhu cầu viết về chính mình. Đó không đơn thuần là một nhu cầu bộc lộ và thể hiện mà từ nỗi đau của bản thân, Hoàng Việt Hằng nhìn rõ hơn, thấu suốt hơn, đồng cảm và sẻ chia sâu sắc hơn cho nỗi đau của những kiếp người nhỏ bé và nỗi đau của đồng loại nói chung.
luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si