Chương 3. NGHỆ THUẬT THỂ HIỆN TRONG THƠ HOÀNG VIỆT HẰNG
3.3. Giọng điệu trữ tình
3.3.2. Giọng điệu suy tư, trăn trở, nhiều dự cảm
Đến với thể loại truyện ngắn và thành công ở thể loại này trước khi bén duyên và thành công với thơ. Có lẽ vì vậy nên Hoàng Việt Hằng thường suy tư, trăn trở trước các hiện tượng cuộc sống và những thân phận, những kiếp người, trong đó có cả những bất hạnh mà chính bản thân chị từng nếm trải. Vậy nên, cái suy tư, trăn trở
luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
và dự cảm trở đi trở lại nhiều nhất trong thơ chị vẫn là về thân phận, về tình yêu và sau này là nỗi đớn đau, bất hạnh của cuộc đời mình.
Thơ Hoàng Việt Hằng luôn thể hiện nỗi suy tư trăn trở về cuộc đời cô độc, lẻ loi và tình duyên đầy trắc trở của mình. Chị gọi đó là những Ẩn ức:
Ẩn ức còn nương náu ở đâu kia/ Ẩn ức tôi nhớ mẹ/ Dù không ở với mẹ/ Ba tháng tuổi không biết mặt cha/ lủi thủi với đèn dầu hoa bấc/ với trang sách bạn hiền duy nhất/ cùng tôi lật qua tháng ngày../…ẩn ức/ chập chờn như ánh sao/ chập chờn như ánh đèn/ Tôi cầu cạnh bút nghiên / run rẩy viết... (Ẩn ức)
Cuộc đời chị dường như gắn với bút nghiên, gắn với sự cô độc, khi con tim dẫn lối chị đến với một mối tình éo le ngang trái với người đàn ông chênh lệch tuổi tác rất nhiều:
Khi em còn trò chuyện trong nôi Anh đã đi bộ đội
(Người ra đi ở chiến trường gặp gỡ)
Và điều trắc trở lớn nhất là người đàn ông chị yêu thương lại đã có vợ và những đứa con ở quê, tình yêu đó với người đời là điều cấm kỵ. Nhưng họ vẫn đến với nhau như là định mệnh, chị nguyện vượt qua mọi gian nan để gắn bó với anh suốt cuộc đời, để rồi cả cuộc đời chị day dứt, mặc cảm:
Anh đã đốt đuốc rọi từng câu.
Vết thương trên người anh rỉ máu Và không lâu, không lâu
Anh phải bán bản thảo như bán lúa non đổi lấy sắn khoai
Lũ con đông anh chỉ biết thở dài Tiếng gõ cửa của em sau này
viên đạn như hạt đỗ đỏ rơi mãi vào lẽ phải và
không phải
luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
Yêu anh và vượt qua tất cả để mang về nỗi nhọc nhằn, vất vả: suốt mười năm trời Hoàng Việt Hằng cặm cụi viết, và được đồng nào lại mua thuốc cho chồng. Chị Lệch một bờ vai vì gánh nặng, tóc bạc rất nhanh vì lo lắng. Và những suy tư, trăn trở của chị về hạnh phúc rất chân thật mà cũng rất đắng cay:
Khi bài in có tiền nhuận bút Em dán mũi vào đơn thuốc Hí hửng mua cho anh…
… Em vẫn biết
Hạnh phúc là leo dốc Và em đã leo dốc Vượt dốc mùa xuân
(Bên nhau và lẻ nhau)
Hạnh phúc là leo dốc, vượt dốc mùa xuân… Hạnh phúc của người phụ nữ là chồng, là con và để chăm sóc cho chồng, để nuôi nấng được con, họ đã phải hy sinh cả tuổi xuân của mình. Hạnh phúc của Hoàng Việt Hằng là thế, chị đã phải đánh đổi cả tuổi xuân của mình, là nhọc nhằn như leo ngược con dốc. Nhưng chị vẫn dành hết tâm sức và tình yêu cho chồng, đồng cảm, suy tư về những kỉ niệm của người chồng - người lính trở về từ chiến trường, mang trên mình đầy những vết thương cả tâm hồn và thể xác:
Mười chín năm sau Em chợt hiểu Cứ ngày cất áo ấm
Anh lại thắp hương lên bàn thờ mù khói Anh lặng lẽ nhớ về đồng đội
Nhớ về một ngôi sao Một phù hiệu binh nhì…
(Gói ghém mùa đông)
Cuộc chiến đã lùi xa, hi sinh mất mát là điều ai cũng nhận thấy, nhưng không phải ai cũng hiểu rằng tri ân hay nhớ lại chính là một sự sẻ chia, an ủi với những người lính đã mãi mãi nằm lại chiến trường Sự ra đi của một phù hiệu binh nhì -
luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
người lính trẻ ấy khiến đồng đội xót xa không thể nào quên. Và sự suy tư, trăn trở đến day dứt lòng người đọc như lắng đọng trong những vần thơ ấy.
Bên cạnh đó, còn là bao trăn trở, day dứt, dự cảm về câu chuyện tình yêu của chính mình, bởi những lo lắng khôn nguôi vì những điều rất thật và cả những điều mơ hồ:
Trong bóng tối có kẻ trá hình Trong thế giới tâm linh
Em sợ bóng đêm khủng khiếp…
… Giây phút ấy
Giá như anh cúi xuống
Em sẽ không ngã xuống địa ngục của tưởng tượng (Em sợ)
Và dường như cái dự cảm chẳng lành về một cuộc chia lìa, sự cách xa với người chồng mà chị yêu thương luôn ám ảnh nặng nề, đến mức có lúc chị thấy:
Hình như anh vừa mới đi đâu xa lắm Chỉ còn lại có em và con đùa với bóng Và để rồi lo sợ, bàng hoàng và giật mình:
Em bàng hoàng dụi mắt Thì ra anh
Vẫn đọc sách trước đèn.
(Không đề)
Nỗi ám ảnh, day dứt và trăn trở của Hoàng Việt Hằng là những rào cản, những barie vô hình không dễ gì vượt qua nổi:
Những barie vô hình Mẹ bận lòng
Mà con trẻ dại
Anh, Sao anh nhìn đi đâu mãi
Có dễ lạy trời quên được chuyện xưa
(Có những barie vô hình)
Và rồi, để cho đến khi thời gian đã lùi xa, tất cả chỉ còn là kỉ niệm thì nỗi ám ảnh ấy vẫn trở lại:
luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
có những nỗi đau đơn giản như mơ năm tháng ấy barie khó tránh
chẳng thể vượt qua muôn nỗi em, anh
(Dấu chấm vàng của hoa sấu)
Bên cạnh đó, chị luôn trăn trở, day dứt về những cuộc đời, những số phận, những con người chị gặp. Một ông lão làm nghề liệm xác với chai rượu trắng, một ông lão đánh cờ bên Hồ Gươm, một người công nhân bốc xếp, một bà mạ ở Gio Linh, người phụ nữ ở dốc Phà Đen, người phụ nữ bên kia sông Nậm Khan, chị Klung Lang ở đất nước Lào, vợ một người thợ lò, câu chuyện về cuộc đời và con người ở chợ Rã… Hoàng Việt Hằng đã từ cuộc đời mình để cúi xuống những cuộc đời, thân phận khác để đồng cảm, sẻ chia. Và cái nhìn về cuộc đời, thân phận mình hay những cuộc đời, thân phận chị gặp trên đường đời cũng là cái nhìn đầy day dứt, trăn trở và nhiều dự cảm. Hoàng Việt Hằng nhiều khi không dụng công nghệ thuật, không gò ép ý tứ mà mạch thơ, câu thơ như tự tràn ra trên trang giấy và ghi lại những tình cảm, cảm xúc thật nhất của chị. Vậy nên, có thể nói rằng, bằng giọng thơ đầy trăn trở, day dứt và nhiều dự cảm, Hoàng Việt Hằng đã thể hiện được một đặc trưng, một phong cách nghệ thuật riêng biệt, tạo nên một nét riêng trong thơ chị.