1.3.1. Hỗ trợ, tư vấn giải quyết các vấn đề về CTXH cho người bệnh và người nhà người bệnh (Nhiệm vụ 1)
Đây là nhiệm vụ mà nhiều BV quan tâm và thực hiện. Tại BV ĐHYD TPHCM, hoạt động hỗ trợ tư vấn thông tin, đặc biệt là các thông tin về BHYT, trợ cấp xã hội cho NB/NNNB được thực hiện hàng ngày tại khoa Khám bệnh cho những người có nhu cầu, hoạt động nhắc NB tái khám được triển khai thông qua dịch vụ tin nhắn hẹn tái khám với kết quả 8.318 tin nhắn (9 tháng cuối năm 2016) và 7.433 tin nhắn (6 tháng đầu năm 2017). Hoạt động sinh hoạt NNNB được thực hiện tại Khoa Gây mê hồi sức với 478 lần thực hiện và 4.150 người tham dự và giải quyết 1.380 ý kiến (27). Trong khi đó, nhiệm vụ này được thực hiện tập trung ở Khoa Lâm sàng với các hoạt động chính là hỏi thăm, chia sẻ với NB/NNNB có hoàn cảnh khó khăn
HUPH
hoặc mắc bệnh hiểm nghèo với 10.920 lượt, giải đáp các thủ tục hành chính BHYT, dịch vụ KCB cho NB/NNNB có hoàn cảnh khó khăn với 523 lượt. Bên cạnh những kết quả rất đáng khích lệ, vẫn còn một số tồn tại cần được khắc phục: công tác hỗ trợ khẩn cấp các hoạt động CTXH cho người bệnh là nạn nhân BLGĐ, bạo lực giới, thảm họa chưa được triển khai. Nguyên nhân là do nhân viên chưa được tập huấn năng lực sàng lọc các trường hợp bị bạo hành. Ngoài ra, việc phối hợp, hướng dẫn các tổ chức, TNV có nhu cầu thực hiện, hỗ trợ về CTXH của BV cũng chưa được quan tâm (25).
1.3.2. Thông tin, truyền thông và phổ biến, giáo dục pháp luật (Nhiệm vụ 2) Hoạt động thông tin, truyền thông và phổ biến giáo dục pháp luật là hoạt động CTXH nổi bật của các BV do ở tất cả các BV đều quan tâm đến việc truyền thông quảng bá hình ảnh của BV tới cộng đồng. Những hoạt động này đang được triển khai ngày một tốt hơn. Đối với BV Nhi Trung ương, BV tập trung truyền thông về thành tựu kỹ thuật của BV trong năm 2014 với việc thông tin trên các kênh truyền thông về ứng dụng robot trong phẫu thuật nội soi, tách cặp song sinh dính liền phần bụng hay mổ tim cho bệnh nhi. Thêm đó, BV truyền thông hình ảnh một BV thân thiện tới NB bằng các phóng sự “Những người vác tù và hàng tổng” nội dung về sự sẻ chia, giúp đỡ NB có hoàn cảnh khó khăn của nhân viên phòng CTXH hay lớp học “Hi vọng” dành cho các bệnh nhi phải điều trị tại BV dài ngày (25).
Nhiệm vụ này cũng được triển khai rất tốt ở BV ĐHYD TPHCM với những kết quả đáng khích lệ. Cụ thể 2.138 bài viết về chuyên môn, phổ biến kiến thức được đăng báo trong 9 tháng cuối năm 2016. Các phương tiện truyền thông đại chúng cũng được BV sử dụng với những kết quả nổi trội như trang Facebook với 3,5 triệu lượt tiếp cận, số lượng bài viết 270 bài với 1,7 triệu lượt tương tác chỉ trong 6 tháng đầu năm 2017. Ngoài cung cấp thông tin, Facebook là kênh tiếp cận hiệu quả trong việc vận động tài trợ cho các trường hợp NB có hoàn cảnh khó khăn. Trong vòng 2 năm 2016, 2017 số lượng các video đăng tải kiến thức y khoa là 122 video trên trang Youtube (27).
HUPH
Tuy nhiên đối với các BV tuyến tỉnh, các kết quả trong nhóm nhiệm vụ này có phần khiêm tốn hơn so với các BV tuyến Trung ương. Theo kết quả nghiên cứu của tác giả Hoàng Long Quân thực hiện tại Trung tâm y tế huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum, hoạt động truyền thông chính sách, quyền lợi NB chỉ được thực hiện 327 lượt trong vòng 2 năm 2018, 2019, số lượt truyền thông, giới thiệu về các dịch vụ KCB trong BV chỉ có 12 lượt, và truyền thông giới thiệu về hoạt động CTXH chỉ có 4 lượt (28). Kết quả cũng tương tự ở BVĐK tỉnh Khánh Hòa, theo đó hoạt động quảng bá hình ảnh CTXH của BV với xã hội và cộng đồng với kết quả khiêm tốn chỉ 4 lượt trong vòng 2 năm 2014 – 2015 (29).
1.3.3. Vận động tiếp nhận tài trợ (Nhiệm vụ 3)
Hoạt động vận động tiếp nhận tài trợ bao gồm các hoạt động sau: Phối hợp hướng dẫn các tổ chức, cá nhân có nhu cầu thực hiện, hỗ trợ về CTXH của BV, vận động, tiếp nhận tài trợ về kinh phí, vật chất để hỗ trợ người bệnh có hoàn cảnh khó khăn (1). BV ĐHYD TPHCM là một trong những đơn vị làm tốt nhiệm vụ này. Chỉ trong vòng 2 năm 2016 và 2017, đơn vị này đã tiếp nhận được hơn 30 nhà tài trợ với tổng số tiền tài trợ lên tới gần 10 tỷ đồng ngoài ra còn có các hiện vật được tài trợ như 8 tivi cùng 1 máy thở. Hoạt động vận động, tiếp nhận tài trợ được BV thực hiện minh bạch, xây dựng được niềm tin đối với các mạnh thường quân, nhà tài trợ bằng một sáng kiến của phòng CTXH đó là toàn bộ ngân sách vận động tài trợ được quản lý bằng tài khoản riêng biệt do phòng quản lý thay cho việc tập trung vào tài khoản của BV như trước. Tuy nhiên, hoạt động vận động ủng hộ trang thiết bị, cơ sở vật chất KCB cho BV còn hạn chế, ít được các đơn vị, cá nhân quan tâm, chưa có tổ chức nước ngoài nào hỗ trợ, thủ tục nhận hàng tài trợ còn gặp khó khăn (27).
Bên cạnh số hiện vật, hiện kim được thống kê là số lượng lớn NB có hoàn cảnh khó khăn được tiếp nhận hỗ trợ. Theo báo cáo nghiên cứu của tác giả Lê Minh Hiền, từ năm 2009-2013, BV Chợ Rẫy đã giúp đỡ được 4.412 NB ở 42 khoa Lâm sàng với khoa có số lượng NB được giúp đỡ nhiều nhất là Khoa Cấp cứu (703 lượt với 268.480.220 đồng), tiếp đến là các khoa Huyết học (374 lượt, với 952.374.251 đồng), khoa Bệnh Nhiệt đới (245 lượt, với 906.500.000 đồng), khoa Ngoại thần kinh (211 lượt, 1.700.000.000 đồng), khoa U gan (154 lượt, 633.727.197 đồng) (30).
HUPH
Ở một số BV hoạt động này mang tính tự phát và chỉ làm khi có trường hợp, nội dung cần huy động. Tại trung tâm y tế huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum, hoạt động này chủ yếu dựa trên ngân sách nhà nước (gần 700 triệu), ngoài ra còn có nguồn thu của BV (6,5 triệu), các nhà hảo tâm (13,7 triệu) (28). Tại BV Việt Đức hoạt động này được huy động từ những đợt quyên góp tiền mặt của cán bộ nhân viên BV để ủng hộ cho các hoạt động CTXH (31).
1.3.4. Hỗ trợ nhân viên y tế (Nhiệm vụ 4)
Hiện nay, thực trạng quá tải BV gây nhiều áp lực cho NVYT. Do đó, hỗ trợ NVYT là một trong 7 nhiệm vụ được quy định tại thông tư 43 nhằm giúp đỡ NVYT giảm áp lực, hoàn thành và gắn bó với công việc. Tuy nhiên, trên thực tế không có nhiều BV triển khai tốt được nhiệm vụ này và các hoạt động chưa đa dạng về hình thức và phong phú về nội dung. Theo kết quả nghiên cứu tại BV ĐHYD TPHCM để thực hiện nhiệm vụ này, BV đã triển khai động viên chia sẻ với NVYT khi có vướng mắc với NB, tuy nhiên số lượng mới chỉ thực hiện được 4 buổi tập huấn giảm stress cho NVYT. Lý do được đưa ra để giải thích cho tình trạng này là do nhân viên CTXH chưa có nhiều kiến thức y tế nên chưa hỗ trợ được BS trong quá trình điều trị cũng như phục vụ công tác hỗ trợ người bệnh. Ngoài ra tại BV còn có các hoạt động quyên góp, hỗ trợ cho NVYT của BV gặp khó khăn, bệnh nặng với số tiền hỗ trợ 300 triệu đồng (27).
1.3.5. Đào tạo, bồi dưỡng (Nhiệm vụ 5)
Nhiệm vụ này được quy định cụ thể tại Thông tư 43, bao gồm 3 nội dung:
Tham gia hướng dẫn thực hành nghề CTXH cho sinh viên; bồi dưỡng, tập huấn kiến thức về CTXH cho NVYT; phối hợp đào tạo, bồi dưỡng kiến thức cơ bản về y tế cho người làm việc về CTXH. Hoạt động tham gia hướng dẫn thực hành nghề CTXH mới chỉ được thực hiện ở các BV tuyến trung ương, các BV tuyến tỉnh chưa thấy thực hiện hoạt động này. Tuy nhiên, nhiệm vụ này hiện nay chưa được triển khai tương xứng với tiềm năng cũng như nhu cầu của các BV (27), (29), (25), (28).
Bệnh viện ĐHYD TP.HCM trong năm 2016 chỉ tiếp nhận 6 sinh viên thực tập CTXH tại Viện, quá ít so với quy mô BV. Đến năm 2017, số lượng này đã tăng lên
HUPH
với 22 sinh viên ngành CTXH được thực tập tại Phòng (27). Về hoạt động bồi dưỡng, tập huấn kiến thức cho NVYT, trong vòng 2 năm 2016 – 2017, bệnh viện ĐHYD TP.HCM triển khai nhiều hoạt động với 106 NVYT được tập huấn kỹ năng CTXH, 180 NVYT được tập huấn kỹ năng truyền thông, tổ chức sinh hoạt mạng lưới CTXH 8 lần với 53 thành viên (27).
1.3.6. Tổ chức đội ngũ cộng tác viên làm CTXH của bệnh viện (Nhiệm vụ 6) Bệnh viện ĐHYD TP.HCM là một trong số ít đơn vị thực hiện được nhiệm vụ này, do trực thuộc trường Đại học Y dược TP.HCM nên BV có lực lượng TNV hùng hậu là sinh viên của trường có kiến thức và có khả năng tư vấn y tế thông thường cũng như có sự quan tâm, chia sẻ, thấu hiểu NB. Năm 2009 với 52 thành viên, năm 2016 số lượng TNV của BV tăng lên 280 người do phòng CTXH phụ trách quản lý và tới hiện tại, số lượng này đã tăng lên tới 325 người. Tuy nhiên đội ngũ này vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của BV do số lượng NB/NNNB đông (27).
1.3.7. Tổ chức các hoạt động từ thiện, CTXH của bệnh viện tại cộng đồng (Nhiệm vụ 7)
Tổ chức các hoạt động từ thiện, CTXH tại cộng đồng được phòng CTXH của các BV phối hợp tới các Khoa, phòng khác triển khai dưới nhiều hình thức khác nhau. Nhiều BV thực hiện các chương trình KCB và cấp phát thuốc miễn phí cho các địa phương, xây dựng nhà tình nghĩa như BVĐK tỉnh Khánh Hòa, BV Hữu Nghị Việt Đức, BV ĐHYD TPHCM (27), (29), (31). Bên cạnh đó còn có nhiều các dự án đã triển khai được đánh giá là hiệu quả như ở BV Nhi Trung ương với các dự án “Nhịp nối trái tim” hỗ trợ cho 57 bệnh nhi được phẫu thuật tim với tổng số tiền hơn 1 tỷ đồng. Dự án “Global care” hỗ trợ cho 19 NB với tổng số tiền hơn 2 tỷ đồng hoặc các dự án khác như “Gấu đỏ gắn kết yêu thương” (25). Ngoài ra có rất nhiều suất cơm, phần quà dịp lễ tết được trao tặng cho NB/NNNB/NVYT (27), (28), (31), (32).
HUPH