MỤC TIÊU
Thông qua bài học, giúp HS:
1.Về kiến thức
Trình bày b iối c nhả l ch s , n iộc nhóm Khoa học xã hội, gồm hai phần: phần bắt buộc đối dung, k tếu qu ,ả ý nghĩa c aủ yếu c iả cách Minh M ng.ạo 2.Về năng lực
Hình thành và phát tri n các năngển năng lực lịch sử cũng như những l c:ựa – Năng l cựa môn h c:ọc thuộc nhóm Khoa học xã hội, gồm hai phần: phần bắt buộc đối
+ Năng l cựa tìm hi uển năng lực lịch sử cũng như những l ch s thông qua vi cệp. trình bày đượcc b iối c nhả l ch s , n iộc nhóm Khoa học xã hội, gồm hai phần: phần bắt buộc đối dung cu c c i cáchộc nhóm Khoa học xã hội, gồm hai phần: phần bắt buộc đối ả Minh M ng.ạo
+ Năng l c nh n th c và t duy l ch s thông qua vi c trình bày đ c k t qu và ý nghĩaựa ận thức và vận dụng được ức và vận dụng được ư ệp. ược ếu ả c i cáchả Minh M ng.ạo
+ Năng l cựa v nận thức và vận dụng được d ng ki nục ếu th c,ức và vận dụng được kĩ năng đã h cọc thuộc nhóm Khoa học xã hội, gồm hai phần: phần bắt buộc đối đển năng lực lịch sử cũng như những gi i quy tả ếu các nhi mệp. vục h c t p.ọc thuộc nhóm Khoa học xã hội, gồm hai phần: phần bắt buộc đối ận thức và vận dụng được – Năng l c chung: bài h c cũng góp ph n hình thành năng l c t ch và t h c thôngựa ọc thuộc nhóm Khoa học xã hội, gồm hai phần: phần bắt buộc đối ần: phần bắt buộc đối ựa ựa ủ yếu ựa ọc thuộc nhóm Khoa học xã hội, gồm hai phần: phần bắt buộc đối qua vi cệp. tổng ch cức và vận dụng được các ho tạo đ ngộc nhóm Khoa học xã hội, gồm hai phần: phần bắt buộc đối h cọc thuộc nhóm Khoa học xã hội, gồm hai phần: phần bắt buộc đối t pận thức và vận dụng được cá nhân; năng l cựa giao ti pếu và h pợc tác qua ho tạo
đ ngộc nhóm Khoa học xã hội, gồm hai phần: phần bắt buộc đối c a cácủ yếu nhóm HS.
3.Về phẩm chất
B i dồm hai phần: phần bắt buộc đối ưỡngng các ph m ch t ch y u: chăm ch và trách nhi m thông qua vi c th cẩm chất chủ yếu ất ủ yếu ếu ỉ ệp. ệp. ựa hi nệp. các công vi cệp. cá nhân và nhóm trong quá trình h cọc thuộc nhóm Khoa học xã hội, gồm hai phần: phần bắt buộc đối t p.ận thức và vận dụng được
II
III
IV
THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1.Giáo viên
– Giáo án (kế hoạch dạy học) dựa vào nội dung Chương trình môn học, SGK để xây dựng kế hoạch dạy học theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của HS.
–Tập bản đồ và tư liệu Lịch sử 11 (khai thác Bản đồ hành chính Việt Nam (sau cải cách Minh Mạng) và các tư liệu liên quan).
– Thiết bị dạy học tối thiểu theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
– Tư liệu lịch sử khác về nội dung của cải cách Minh Mạng trên các phương diện:
chính trị, hành chính,... (nếu có).
– Máy tính, máy chiếu (nếu có).
2.Học sinh – SGK.
– Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo định hướng, yêu cầu của GV.
MỘT SỐ LƯU Ý VỀ NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
– Bài học này được biên soạn và dự kiến dạy học trong 2 tiết. Tuy nhiên, tuỳ tình hình thực tế của địa phương, trường, lớp học, GV có thể điều chỉnh sao cho phù hợp.
– Khi triển khai, GV cần bám sát yêu cầu cần đạt trong Chương trình, dựa vào nội dung biên soạn trong SGK để tổ chức các hoạt động dạy học nhằm hình thành những kiến thức, kĩ năng cơ bản, cũng như phát triển năng lực và bồi dưỡng phẩm chất cho HS.
– Trong khi tổ chức các hoạt động học tập cho HS, GV cần chú ý phân tích những điểm tích cực và hạn chế trong các biện pháp cải cách của vua Minh Mạng, từ đó giúp HS có thể phân tích được kết quả và ý nghĩa của cải cách Minh Mạng.
– Tuy nhiên, để giúp HS dễ hiểu, dễ hình dung nội dung kiến thức, tăng tính tương tác giữa HS với HS, giữa HS với GV, những ví dụ, dẫn chứng, tư liệu minh hoạ là cần thiết. GV cần có sự chuẩn bị kĩ lưỡng nội dung những học liệu bổ sung này để đảm bảo tính chính xác, giản dị, gần gũi, không quá tải hoặc quá dàn trải và tăng hiệu quả khi sử dụng.
GỢI Ý TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC CHỦ YẾU A. MỞ ĐẦU BÀI HỌC
–GV có thể sử dụng đoạn thông tin ở phần Mở đầu và Hình 1. Vua Minh Mạng (1791 – 1841) để dẫn dắt và đặt câu hỏi gợi mở vấn đề cho HS: Minh Mạng là một vị vua tài năng, quyết đoán của Triều Nguyễn. Trong thời gian trị vì, ông đã thực hiện một số cải cách nhằm tăng cường tính thống nhất và tiềm lực của đất nước. Nội dung chủ yếu của
cuộc cải cách thời vua Minh Mạng là gì? Những cải cách đó đạt được kết quả và ý nghĩa như thế nào?
– GV có thể xây dựng tình huống mở đầu bài học phù hợp với đối tượng HS, nhằm tạo tâm thế, kích thích hứng thú, mong muốn tìm hiểu nội dung bài học mới của HS, định hướng nhiệm vụ cho HS trong bài học mới.
B.HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 1. Tìm hiểu bối cảnh lịch sử của cuộc cải cách a)Năng lực cần hình thành
– Năng lực tìm hiểu lịch sử: HS trình bày được bối cảnh lịch sử của cuộc cải cách.
– Năng lực giao tiếp và hợp tác.
b)Nội dung chính
– Triều Nguyễn được thành lập, cai quản lãnh thổ đất nước rộng lớn, kéo dài từ Bắc vào Nam. Dưới thời vua Gia Long, bộ máy nhà nước còn chưa hoàn thiện và thiếu tính thống nhất.
+ Ở trung ương, nhiều cơ quan chưa được hoàn thiện; vua Gia Long mới cho phục hồi 4 tự là Thái thường tự, Hồng lô tự, Thái bộc tự, Quang lộc tự;…
+ Ở địa phương:
• Tính phân quyền còn đậm nét với sự tồn tại của Bắc Thành và Gia Định Thành. Nhà nước thực tế chỉ trực tiếp quản lí được 7 trấn, dinh của miền Trung. Phần còn lại của đất nước là Bắc Thành và Gia Định Thành gián tiếp đặt dưới sự quản lí của tổng trấn.
• Tổ chức hành chính giữa các khu vực thiếu thống nhất: cấp hành chính địa phương là trấn, dinh (trấn chủ yếu ở Đàng Ngoài cũ, dinh ở Đàng Trong); một số địa phương còn duy trì cơ quan trung gian là phủ, tổng.
• Quan lại trong bộ máy nhà nước chủ yếu do võ quan nắm giữ.
Cần phải hoàn thiện bộ máy, khắc phục tính thiếu thống nhất và phân quyền của bộ máy nhà nước.
c)Gợi ý tổ chức thực hiện
– Trước tiên, GV nêu vấn đề: Minh Mạng đã tiến hành cuộc cải cách trong bối cảnh như thế nào? GV tổ chức cho HS đọc thông tin trong SGK, làm việc cá nhân và trả lời câu hỏi.
– Để HS trả lời được câu hỏi này, GV có thể đặt những câu hỏi nhỏ:
+ Tình hình đất nước dưới thời vua Gia Long như thế nào? (Đất nước từng bước phát triển ổn định, khắc phục được phần nào hậu quả của chiến tranh và chia cắt đất nước.
Vua Gia Long đã hoàn thành sự nghiệp thống nhất đất nước về mặt lãnh thổ).
+ Những khó khăn của đất nước cần tiếp tục giải quyết là gì? (Bộ máy nhà nước còn chưa hoàn chỉnh (một số cơ quan còn chưa hoàn thiện, có nhiều cơ quan cần thiết nhưng chưa có), thiếu thống nhất (sự tồn tại của Bắc Thành, Gia Định Thành; trấn, dinh; sự tồn tại của cấp trung gian: phủ, tổng; đội ngũ quan lại chủ yếu là võ quan. GV có thể mở rộng giới thiệu để HS rõ hơn về khái niệm Bắc Thành, Gia Định Thành, trấn, dinh. Ví dụ: Bắc Thành được lập từ năm 1802 đến 1831, cai quản 11 trấn ở phía bắc, gồm: Sơn Nam