CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP
1.4. Kinh nghiệm về TCTC trong các trường đại học
Kinh nghiệm triển khai cơ chế tự chủ tại Đại học Tài chính – Marketing Để thực hiện thí điểm cơ chế tự chủ, tựchịu trách nhiệm theo tinh thần Nghị quyết 77/NQ-CP,Đại học Tài chính –Marketingđã nghiên cứu xây dựngđề án với sự tham gia không chỉ của các lãnh đạo, cán bộ giảng viên của Nhà trường và các chuyên gia, các nhà quản lý tài chính, giáo dụcđể trình các cấp có thẩm quyền và Thủ tướng Chính phủphê duyệt.
Với việc triển khaiđồng bộ, quyết liệt việcđổi mới cơchếtựchủtài chính sau một thời gianđã có nhiều chuyển biến tích cựcđược ghi nhận tại Đại học Tài chính –Marketing. Cụthể:
- Về học phí: Căn cứQuyết định 378/QĐ-TTg ngày 23/3/2015 của Thủ tướng Chính phủvà Nghị định 86/2015/NĐ-CP ngày 02/10/2015 của Chính phủquyđịnh về cơchếthu, quản lý học phíđối với cơsởgiáo dục thuộc hệthống giáo dục quốc dân và chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ học phí học tập từ năm 2015-2016 đến năm 2020-2021, Nhà trường thực hiện tính toán và công khai mức thu học phí cụ thểcho từng nhóm ngành, nghề,chương trình đàotạo cụ thể như: Khóa nhập học năm2015- 2016: 6,7 triệuđồng/năm;Khóa nhập họcnăm2016-2017: 7,4 triệuđồng/năm.
Đối với các đối tượng đã nhập học trước thời điểm Quyết định 378/ QĐ-TTg có hiệu lực thi hành, Trường thu học phí với mức tăng tối đa năm sau không quá 20% củanăm trước liền kề.Trường quyếtđịnh mức thu học phíđối với cácchương trình đặc thù (chương trình Chất lượng cao, Quốc tế) theo đề án mở chương trình đượccơTrường Đại học Kinh tế Huếquan nhànước có thẩm quyền phê duyệt (xem lại báo cáo tài chínhĐNN).
- Về thu sự nghiệp, dịch vụ: Trường thực hiện các hoạt động dịch vụ và hỗ trợ đào tạo gia tăng để nâng cao chất lượng đào tạo và phục vụ người học. Khoản thu từ các hoạt động này được công khai trên cơ sở lấy thu bù đắp chi phí và tích lũyhợp lý.
Đây chính là việc đa dạng hóa các nguồn thu nhằm tăng thu, tăng tích lũy, giảm bớt gánh nặng cho ngân sách nhà nước. Các khoản thu này, Trường bổ sung hoạtđộng sựnghiệp cũng nhưtrích lập các quỹ.
- Về tiền lương và thu nhập: Ngoài tiền lươngngạch, bậc theo quy định của Nhà nước, Trường quyết định thu nhập tăng thêm của người lao động từ nguồn chênh lệch thu lớnhơnchi theo Quy chếchi tiêu nội bộ, trêncơsởcông bằng, công khai, minh bạch.
Bên cạnh đó,với tinh thần phát huy tính chủ động cao trong khâu phân phối thu nhập, hệ sốthu nhậptăngthêm của chức danh lãnhđạođơn vị sựnghiệp công tối đa không quá 2 lần hệ số thu nhập tăng thêm bình quân thực hiện của người lao động trongđơnvịtheo quyđịnh tại Nghị định16/2015/NĐ-CP,Điều 12, Khoản 3, tiết c.
Đây chính là một trong những động lực để Nhà trường phát huy tốt nội lực, tận dụng tốiđanguồn lực sẵn có, khai thác tốt và triệt đểcác nguồn thu hợp phápđể từngbước cải thiện thu nhập chínhđángchongười lao động, tăngtích lũy để đầutư cơsởvật chất.
- Về sử dụng nguồn thu: Nhà trường quyết định sử dụng kinh phí từ nguồn thu hợp phápđể đảm bảo toàn bộchithường xuyên và tiếp tụcđầutư tăng cườngcơ sở vật chất, đào tạo nhân lực, đồng thời trích lập các quỹ theo quy định, trong đó trích đủ Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp (tối thiểu 25% chênh lệch thu chi).
Đồng thời, thực hiện gửi các khoản thu học phí và thu sựnghiệp gửi vào ngân hàng, dùng sốtiền lãi nàyđể hỗtrợsinh viên.
- Chính sách học bổng, học phí: Căn cứ Khoản 4, Điều 1 của Nghị quyết 77/NQ-CP,Trường xây dựng chính sách học bổng khuyến khích học tập và hỗtrợtín dụng cho sinh viên. Cụ thể là, các sinh viên thuộc đối tượng chính sách, sinh viên nghèo, cận nghèo sẽ được miễn giảm 100% học phí theo quyTrường Đại học Kinh tế Huếđịnh của Nhànước.
Phần chênh lệch giữa mức hỗtrợcủa Nhà nước và mức học phí củaTrường sẽ được Trường cấp bù toàn bộ để đảm bảo các sinh viên thuộc đối tượng này được hưởng các chính sách bằng và hơn cáctrường không tham gia thíđiểm tựchủ. Mặt khác,Trường ưu tiên bốtrí chỗ ởký túc xá cho các đối tượng chính sách, sinh viên nghèo, sinh viên khuyết tật và bị di chứng doảnhhưởng của chất độc màu da cam.
Ngoài cácđốitượng miễn, giảm học phí theo chính sách của Nhànước, Trường đã xây dựng chính sách học bổng khuyến khích học tập dành cho sinh viên học tập xuất sắc, giỏi theo quy định và các sinh viên tài năng, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn nhưngkhông thuộcđối tượngđượchưởng chính sách miễn giảm nêu trên.
Đồng thời, liên kết với các ngân hàng thương mại thực hiện chính sách tín dụng sinh viên gắn liền với quá trình quản lýđào tạo củatrường.
Nhà trườngđã xây dựng Quỹhọc bổng và hỗtrợsinh viên từcác nguồn: Trích 8% từ nguồn thu học phí đại học hệ chính quy để lập quỹhọc bổng khuyến khích học tập theo quy định tại thông tư 31/2013/TT-BGDĐT ngày 01/8/2013 của Bộ Giáo dục vàĐào tạo.
Kinh nghiệm triển khai cơ chế tự chủ tại Đại học Mở TP.HCM
Mục tiêu TCTC của trường là tạo ra cơ chế để trường chủ động khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực nhằm nâng cao toàn diện chất lượng hoạt động, cung cấp các hình thứcđàotạođa dạng phục vụxã hội học tập; phấnđấu phát triển thành trườngĐH địnhhướng ứng dụng, hiệnđại có chất lượng trong khu vực.
Trườngđược quyếtđịnh mở ngànhđàotạo trìnhđộ ĐH,thạc sĩ,tiến sĩ theo nhu cầu xã hội khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định và xác định chỉ tiêu tuyển sinh.
Trường cũng được quyếtđịnh vềhoạt động đàotạo bảođảm chuẩnđầu ra mà trường đã cam kết,đồng thời thực hiện kiểmđịnh chất lượngđểbảođảm chất lượngđàotạo.
Về tài chính, trường cam kết tự bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động chi thường xuyên và kinh phí đầu tư. Mức học phí bình quân tối đa của ĐH chính quy được áp dụng lầnlượt là 5,8 triệu, 6,2 triệu và 6,5 triệu đồng trong 3nămhọc 2016 - 2017, 2017 - 2018 và 2018 - 2019.Đối với sinh viênđang theo học, mứctăng học phí khôngTrường Đại học Kinh tế Huếđượcvượt quá 20%đếnnăm2025.
1.4.2. Bài học kinh nghiệm cho trường Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế.
Từ những thực tế về kinh nghiệm tự chủ tài chính của các trường Đại học đã trình bàyởtrên, chúng ta có thểrút ra các bài học sau:
Thứ nhất, đa dạng hóa các nguồn thu nhằm tăng thu, tăng tích lũy, giảm bớt gánh nặng cho ngân sách nhànước. Phát huy tốt nội lực, tận dụng tối đa nguồn lực sẵn có, khai thác tốt và triệt để các nguồn thu hợp pháp để từng bước cải thiện thu nhập chínhđángcho người laođộng, tăngtích lũy để đầutư cơsởvật chất.
Thứhai, mở ngànhđàotạo trình độ ĐH,thạc sĩ,tiến sĩ theo nhu cầu xã hội khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định và xác định chỉ tiêu tuyển sinh. Trường cũng được quyết định về hoạt động đàotạo bảođảm chuẩnđầu ra mà trường đã cam kết, đồng thời thực hiện kiểmđịnh chất lượngđểbảođảm chất lượngđàotạo.
Thứba, tiến hành đổi mới chương trìnhđào tạo theo hướng nghiên cứu - phát triển, nghề nghiệp và ứng dụng, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, nâng cao kỹ năngthực hành;Đổi mới phươngpháp dạy và học, tăng cường liên thông trongđào tạo giữa các ngành và cáctrường.
Thứ tư, tập trung xây dựng đội ngũ giảng viên trẻ, có tâm huyết nghề nghiệp, cán bộ quản lý giáo dục đại học có phẩm chất đạo đức và chuyên môn cao, có phong cách quản lý và giảng dạy tiên tiến, hiệnđại.
TÓM TẮT CHƯƠNG 1:
Trongchương 1, luận văn đã trình bàyđược cơ sở lý luận cơ bản tổng quan đơnvị sự nghiệp công lập, tổng quan về cơ chếTCTC, nội dung cơ chếTCTC, các nguyên tắc thực hiện quyền TCTC, tính khách quan của việc thực hiện cơ chế TCTC, những tác động của cơ chế TCTC và bài học TCTC của các nước trên thế giới cũngnhưcủa cáctrườngđã thực hiện thành công TCTC tại Việt Nam.
Những vấn đề trên đây chính là cơ sở khoa học định hướng cho nội dung nghiên cứuở cácchương tiếp theo của luậnvăn.
Trường Đại học Kinh tế Huế