Bài 7: KẾ THỪA VÀ PHÁT HUY TRUYỀN THỐNG TỐT ĐẸP
2. Một số truyền thống tốt đẹp của dân tộc VN
* Dân tộc Việt Nam có rất nhiều truyền thống tốt đẹp đáng tự hào như: yêu nước bất khuất chống giặc ngoại xâm, đoàn kết, nhân nghĩa, hiếu học, hiếu thảo, cần cù lao động, tôn sư trọng đạo...; Các truyền thống về văn hóa( các tập quán tốt đẹp và cách ứng xử mang bản sắc văn hóa Viêt Nam); Các truyền thống về nghệ thuật( tuồng, chèo, cải lương, cac làn điệu dân ca...)
* Một số hiện tượng tiêu cực:
+ Tập quán lạc hậu.
+ Nếp nghĩ lối sống tuỳ tiện.
+ Tư tưởng địa phương hẹp hòi.
+ Mê tín dị đoan.
+ Ma chay, cưới hỏi, lễ hội lãng phí.
+ Trọng nam khinh nữ.
- Phong tục, tập quán là những quan điểm, những truyền thống tốt đẹp, mang ý nghĩa tích cực cần được lưu giữ như: tục ăn trầu, cưới hỏi, tết cổ truyền, tết trung thu...
- Hủ tục là những tập quán những nếp sinh hoạt lạc hậu cần thay đổi như: ma chay, cưới hỏi linh đình, chữa bệnh bằng phù phép, tục bắt vợ...
2. Ý nghĩa của việc kế thừa phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
- Phải kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc vì: đó là tài sản vô giá, góp phần tích cực vào sự phát triển của mỗi cá nhân và của cả dân tộc.
VD: Truyền thống hiếu học được hun đúc từ ngàn năm, em và các bạn HS đang học tập theo những tấm gương hiếu học đó như Nguyễn Ngọc Kí, Nguyễn Hiền...
- Vì vậy chúng ta cần phải biết kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc để góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
3. Trách nhiệm của cá nhân
- Sưu tầm, tìm hiểu, tự hào về truyền thống tốt đẹp của dân tộc, như: tìm hiểu về những tấm gương hiếu học, sưu tầm tranh ảnh về truyền thống yêu nước,…
- Trân trọng, tự hào về các anh hùng dân tộc, các danh nhân văn hóa của đất nước, như: Trần Hưng Đạo, Lê lợi, quang Trung, Hồ Chí Minh...
- Giữ gìn, bảo vệ cỏc di tích lịch sử, văn hóa dân tộc, các loại hình nghệ thuật truyền thống, các tác phẩm nghệ thuật, các lễ hội, trang phục, món ăn truyền thống…
- Sống và ứng xử phù hợp với các giá trị đạo đức, văn hóa truyền thống của dân tộc, như sống nhân ái, giữ chữ tín, chăm chỉ học tập, trung thực…
BÀI 8: NĂNG ĐỘNG, SÁNG TẠO 1. Khái niệm năng đông, sáng tạo.
- Năng động là tích cực, chủ động, dám nghĩ, dám làm.
VD: Đi học về, em tích cực, chủ động làm bài tập...
- Sáng tạo là say mê nghiên cứu tìm tòi để tạo ra những giá trị mới về vật chất, tinh thần hoặc tìm ra cái mới, cách giải quyết mới không bị gò bó, phụ thuộc vào cái đã có.
VD: Em tham gia cuộc thi khoa học kĩ thuật làm ra nước rửa bát từ cây nha đam và vỏ bưởi vừa hiệu quả mà không gây ô nhiễm môi trường...
- Người năng động sáng tạo là người luôn say mê, tìm tòi, phát hiện và xử lý linh hoạt các tình huống trong học tập, lao động và công tác nhằm đạt được kết quả cao.
2. Biểu hiện.
- Trong lao động: chủ động, dám nghĩ, dám làm, tìm ra cái mới, cách làm mới năng xuất hiệu quả, phấn đấu đạt mục đích tốt đẹp.
VD: Những người nông dân đã tìm ra hỗn hợp tỏi, ớt, rượu để thay thế thuốc trừ sâu diệt trừ sâu hiệu quả mà không gây ảnh hưởng đến sức khỏe và ô nhiễm môi trường; Bác An tìm ra cách diệt ốc bưu vàng...
- Học tập:Tìm ra phương pháp học tập khoa học, không thỏa mãn với những điều đã biết, kiên trì, nhẫn nại, say mê tìm tòi.
VD: N đã tìm ra cách giải bài toán khó.
- Trong cuộc sống: lạc quan, tin tưởng, có ý thức phấn đấu vươn lên trong cuộc sống, kiên trì.
VD: Tìm hiểu, học hỏi những điều tốt đẹp trong cuộc sống.
* Biểu hiện thiếu năng đông, sáng tạo:
- Học vẹt, học thuộc lòng mà không hiểu bài.
- Không biết vận dụng kiến thức vào trong thực tiễn cuộc sống ( Lí thuyết xuông).
- Không biết liên hệ bài học với thực tế.
- Chỉ biết làm theo thầy, không tự tìm ra cách giải khác nhau.
- Nghe theo xúi giục, không tự mình quyết đoán được.
- ai bảo gì làm nấy...
3. Ý nghĩa của năng động, sáng tạo.
- Năng động, sáng tạo là phẩm chất cần thiết của người lao động.
- Giúp con người vượt qua khó khăn, thử thách đạt được kết quả cao trong học tập, lao động và trong cuộc sống. Góp phần xây dựng gia đình và xã hội văn minh tốt đẹp
- Nhờ năng động, sáng tạo mà co người làm nên những kì tích vẻ vang, mang lại niềm vinh dự cho bản than, gia đình và đất nước.
-VD: Nhờ chăm chỉ học tập, tìm tòi và sáng tạo mà Ngô Bảo Châu đã đạt được thành tích xuất sắc trong kì thi toán quốc tế đem lại vinh dự cho bản thân, gia đình và đất nước.
3. Cần phải làm gì để trở thành người năng động, sáng tạo.
- Biết rằng phẩm chất năng động, sáng tạo không phải tự nhiên mà có được mà cần phải tích cực, kiên trì rèn luyện trong cuộc sống.
- Đặc biệt, đối với học sinh để trở thành người năng động, sáng tạo trước hết phải có ý thức học tập tốt, có phương pháp học tập phù hợp và tích cực áp dụng những kiến thức, kĩ năng đó học vào trong thực tế cuộc sống.
VD: Vào mùa đông giá rét em vẫn luôn thực hiện tốt bài tập thầy cô giao, tìm ra cách giải đối với những bài tập khó, đi học đúng giờ...
- Luôn đặt ra câu hỏi trước khi hành động là làm như thế nào để tốt hơn? Có cách nào làm tốt hơn không? Tập thói quen đánh giá kết quả công việc của mình và đề ra những yêu cầu cao hơn, kiên trì, say mê, có nghị lực vượt qua hoàn cảnh khó khăn để đạt được mục đích...