BÀI 9 TRUNG QUỐC TỪ THỜI CỔ ĐẠI ĐẾN THẾ KỈ VII
B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
II. Tổ chức nhà nước La Mã cổ đại
- Từ một thành bang nhỏ bé ở miền trung bán đảo l-ta-li-a, La Mã đã dẩn mở rộng lãnh thổ và trở thành một đế chế rộng lớn.
- Vào đầu thế kỉ II, lãnh thổ của đế chế La Mã bao gồm toàn bộ các vùng đất xung quanh Địa Trung Hải, các vùng đất ven bờ Đại Tây Dương và quần đảo Anh.
- Ban đầu nhà nước La Mã thiết lập hình thức nhà nước cộng hoà
- Từ năm 27 TCN, La Mã chuyển sang hình thức nhà nước đế chế. Nhà nước thời đế chế thực chất là nền quân chủ khoác áo cộng hoà.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập, GV đến HS theo dõi, hỗ trợ HS.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động - Các nhóm báo báo kết quả hoạt động.
- Tư liệu 11.4: chữ viết của người La Mã, nhấn mạnh đây được xem là một trong những đóng góp vĩ đại của cư dân La Mã cho loài người. Nhiều chữ ngày nay vẫn được sử dụng như A, B, L, 0, Q, X, Y,Z,... Nhiều danh từ chung được dùng phổ biến hiện nay như senat (thượng viện), politic (chính trị), republic (cộng hoà),... đều xuất phát từ La Mã.
- Tư liệu 11.5: dù không còn được dùng trong tính toán, nhưng vẫn được dùng để đánh số đề mục hoặc sử dụng đánh số trên mặt đồng hồ,...
- Tư liệu 11.6: cho thấy trình độ kĩ thuật của người La Mã trong xây dựng đến đài, cẩu cống, đường sá mà nhiều đoạn đường ngày nay vẫn được sử dụng.
+ Hình 11.7: Phản ánh những thành tựu nổi bật về kiến trúc và xây dựng của người La Mã. Dù chỉ còn là phế tích nhưng quảng trường La Mã cho thấy sự hoành tráng với các đền đài, dinh thự và sở dĩ nó bất tử với thời gian bởi kĩ thuật làm bê tông độc đáo của họ kết hợp tiếp thu phát minh về các dạng thức cột của người Hy Lạp.
+ Biểu diễn phép tính toán đơn giản để giải quyết bài toán: 350 +270.
- Viết theo số La Mã là: CCCL + CCLXX= DCXX.
+ Nhận xét: tính toán bằng chữ số La Mã rất phức tạp, công kênh, nhất là với phép tính nhiều con số.
Trong khi đó, một HS khác biểu diễn phép tính theo chữ số Ả Rập: 350+ 270 = 620 . Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của của các bạn.
GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh.
- GV giới thiệu kiến thức: Hầu hết các thành tựu văn hóa tiêu biểu như: chữ viết, chữ số, bê tông,....vẫn được sử dụng.
- GV mở rộng kiến thức: người La Mã đã sáng tạo ra loại bê tông siêu bền từ cao su, vôi sống, cát, tro bụi núi lửa. Để xây dựng hệ thống đường sá mà nay vẫn còn sử dụng được, người La Mã đào sâu xuống 3m, rồi lót các tảng đá lớn, sau đó đổ đầy cát sỏi, lấp các lỗ hổng. Trên mặt đường, họ ốp những phiến đá lớn, có các rãnh để thoát nước khi trời mưa. Trên dọc tuyến đường đều có đánh số km kể từ km số 0 ở Quảng trường La Mã toả đến các tỉnh trong đế chế (câu thành ngữ:“mọi con đường đều đổ về Roma” là vì thế).
C. LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua dạng câu hỏi lý thuyết . III. Những thành tựu văn hóa tiêu biểu
- Hệ thống chữ La-tinh ra đời trên cơ sở tiếp thu chữ cái của người Hy Lạp.
- Người La Mã còn tạo ra hệ thống chữ số với 7 chữ cái cơ bản, gọi là chữ số La Mã.
- Hệ thống luật La Mã được coi là tiến bộ nhất thời cổ đại và trở thành nền tảng cho việc xây dựng luật pháp ở các nước Âu - Mĩ sau này.
- Nhờ phát minh ra bê tông, người La Mã đã xây dựng được những công trình kiến trúc đồ sộ, nguy nga như đấu trường Cô-li-dê, đền Pan-tê-nông...
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- Sau khi HS kể tên các ngành kinh tế phát triển ở Hy Lạp, GV có thể đặt câu hỏi: Vì sao thủ công nghiệp và thương nghiệp lại phát triển ?
- Theo ước tính, vào thế kỷ V TCN tổng số công dân Athènes là 400.000 người, trong đó số lượng đàn ông có quyền công dân là 30.000 người. Em hãy tính xem có bao nhiêu phần trăm dân số có quyền công dân ở Aten ? (dùng năng lực tính toán để trả lời câu hỏi, căn cứ thêm vào bài giảng ở phần II của GV.
- Kết hợp kiểm tra kiến thức với luyện tập Năng lực mô tả và tái hiện để chỉ ra sự giống nhau giữa điều kiện tự nhiên của La Mã cổ đại và Hy Lạp cổ đại.
Giống Hy Lạp: ba mặt giáp biển; núi cao án ngữ phía bắc; trong lòng đất có nhiều khoáng sản; đường bờ biển dài, thuận lợi xây dựng các bến cảng.
- Kiểm tra Năng lực phân tích tư liệu của HS.
Thời cộng hoà, Viện Nguyên lão có quyển tối thượng (nêu các ý trong hình 11.3). Sang thời đế chế, sự khác biệt lớn nhất là Viện Nguyên lão chỉ có danh nghĩa, không có quyển hành thực tế, hoàng đế thâu tóm mọi quyền lực.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập, GV đến HS theo dõi, hỗ trợ HS.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động - Các nhóm báo báo kết quả hoạt động.
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của của các bạn.
GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh.
D. VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua dạng câu hỏi thực hành.
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Quan sát logo của Tổ chức Văn hoá, Khoa học và Giáo dục của Liên hợp quốc (UNESCO), em hãy cho biết: Logô đó lấy ý tưởng từ công trình kiến trúc nổi tiếng nào của Hy Lạp cổ đại?
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi 3 phần Vận dụng SGK trang 61: Em hãy kể tên một số thành tựu văn hóa của La Mã cổ đại vẫn được ứng dụng trong thời kì hiện đại.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập, GV đến HS theo dõi, hỗ trợ HS.
Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện - HS báo báo kết quả hoạt động.
Logô của Tổ chức Văn hoá, Khoa học và Giáo dục của Liên hợp quốc (UNESCO) lấy ý tưởng từ công trình kiến trúc nổi tiếng đền Pác-tê-nông của Hy Lạp cổ đại.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của của các bạn.
GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh.
Ngày soạn: 25/12/2022 Tuần: 17 Ngày dạy: 31/12/2022 Tiết: 24,25
CHƯƠNG 4