1. Phân tích yêu cầu cần đạt
- HS viết được đoạn văn có cấu tạo 3 phần: Mở đoạn, Thần đoạn và Kết đoạn, số lượng cầu đúng quy định.
- Nêu được ấn tượng, cảm xúc về một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ.
2. Yêu cầu đối với đoạn vãn ghi lại cảm xúc sau khi đọc một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ - Giới thiệu được tên bài thơ và tác giả bài thơ. Nêu được cảm xúc chung vẽ bài thơ.
- Nêu được ấn tượng, cảm xúc về những nét nghệ thuật độc đáo, đặc biệt chú ý đến tác dụng của thể thơ bốn chữ, năm chữ trong việc góp phần tạo nên nét riêng, giá trị của bài thơ. Từ đó, nêu được những cảm nghĩ về nội dung của bài thơ.
- Trình bày đúng hình thức đoạn văn: Chữ đầu lùi đầu dòng và viết hoa, kết thúc đoạn ở chỗ xuống dòng. Các cầu trong đoạn có sự liên kết cả vể nội dung và hình thức.
3. Gợi ý tổ chức hoạt động dạy học Hoạt động n Giới thiệu kiểu bài
8 5 GV có thể giới thiệu kiểu bài bằng cách: Gợi HS nhớ lại kiểu bài viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về bài thơ có yếu tố tự sự, miêu tả và thơ lục bát. Sau đó dẫn dắt sang kiểu bài mới.
Hoạt động Tim hiểu các yêu cầu đối với đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ
GV có thể tổ chức cho HS tìm hiểu yêu cẩu của đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc một bài thơ bốn chư hoặc năm chữ theo cách:
Sử dụng cầu hỏi: Một đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ cần có những yêu cầu g'ứ Trên cơ sở cầu trả lời của HS, GV chốt lại và khái quát những yêu cẩu đối với đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc một bài thơ bốn chữ hoặc năm chũ. Sau đó, GV nhấn mạnh những điểm mới của kiểu bai này.
Hoạt động a Đọc và phân tích bài viết tham khảo
- GV yêu cẩu HS đọc bai viết và phần tích các chỉ dẫn thao íãc viết đoạn văn ghi lại cảm xúc vẽ bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ (ở bên phải VB). Sau khi HS đọc xong, GV yêu cầu các em làm việc theo nhóm, trao đổi vê' những vấn đề sau:
+ Cầu văn, từ ngữ nào giới thiệu bài thơ và tác giá?
+ Người viết đã nêu ấn tượng, cảm xúc chung về nét đặc sắc nào của bài thơ?
- Đoạn văn đã diễn tả cảm xuc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ chưa? Người viết đã chú ý đến tác dụng của thể thơ trong việc tạo nên giá trị đặc sắc cua bài thơ ra sao?
+ Câu cuối đoạn có nội dung gì?
- Sau khi HS đã trao đổi các vấn đề trên, GV yêu cẩu mỗi nhóm cử đại diện trình bày những điểm cần lưu ý khi viết đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ. Các nhóm khac nhận xét, đánh giá, bổ sung, đi đến thống nhất.
Hoạt động Thực hành viết theo các bước
- Xác định mục đích viết và người đọc: GV có thể yêu cẫu HS dựa vào SHS để xác định mục đích viết (chia sẻ cảm xúc sau khi đọc một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ, giúp người đọc cảm nhận được cái hay, cái đẹp của bài thơ) và người đọc (thầy cô, bạn bè, người thân và những người quan tâm, mong muốn tìm hiểu cái hay, cái đẹp của bài thơ). Đầy là một hoạt động quan trọng để rèn luyện cho HS ý thức bám sát mục đích viết được đặt ra từ đầu và đối tượng người đọc mà bài viết hướng đến.
- Lựa chọn bài thơ: G V yêu cầu HS lựa chọn một bài thơ thể bốn chữ hoặc năm chữ viết về những đề tài phù hợp với lứa tuổi ma em yêu thích.
- Tìm ý-. GV hướng dẫn HS thực hiện các thao tác tìm ý theo gợi ý trong SHS trang 52. Với hoại động này, HS có thể lam việc cá nhân và trao đổi theo cặp để góp ý cho nhau.
- Lập dàn ý-. GV có thể yêu cầu HS lập dàn ý bằng cách điển vào bảng đã thiết kế trong phiếu học tập, trong đó có gợi ý nội dung của từng phần như sau:
Dàn ý đoạn văn Nội dung chính cần đảm bảo Dàn ý bài làm
của em
Mỏ’ đoạn
- Giới thiệu bài thơ và tác giả.
- Nêu khái quát ấn tượng, cảm xúc về nét độc đáo, có ý nghĩa nhất của bài thơ.
Thân đoạn
Nêu cảm xúc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ (số tiếng trong mỗi dòng thơ, vần, nhịp, hình ảnh, biện pháp tu từ, tình cảm, cảm xúc, thông điệp của tác giả).
Kết đoạn Khái quát lại ấn tượng, cảm xúc về bài thơ.
- Viết bài: GV nhắc nhở I IS những điểm cẩn lưu ý khi viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ như:
- Nêu rõ cảm xúc về nội dung và nghệ thuật của bai thư (nhất là những đặc điểm của thể thơ bốn chữ hoặc năm chữ: số tiếng trong mỗi dòng, số dòng trong mòi khổ, cách gieo vần, ngắt nhịp).
- Đảm bảo cách trình bày đoạn văn đúng yêu cầu: bắt đầu từ chỗ lùi đẩu dòng, chữ đẩu viết hoa và kết thúc đoạn văn bàng dấu chấm câu. GV có the giới hạn trong khoảng 7-10 cầu.
TRẢ BÀI Hoạt động n Nhắc lại, khắc sâu yêu cầu của kiểu bài
GV cho HS nhắc lại yêu cầu chung của kiểu bài và những yêu cẫu cụ thể tạo nên đặc điểm riêng của đoạn văn ghi lại cảm xúc vế một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ. Vế bài tập làm thơ bốn chữ hoặc năm chữ, G V nhắc lại các lưu ý khi tập làm một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ.
Hoạt động a Nhận xét về kết quả và chỉnh sửa bài viết
- GV nhận xét chung về mức độ đáp ứng yêu cẩu cần đạt ở bài viết của HS, chọn phân tích một số bài viết thuộc các mức độ khác nhau để HS rút kinh nghiệm.
- GV trả bài cho HS, yêu cẩu HS chỉnh sửa theo hướng dẫn trong SHS và những phần tích, bổ sung ở trên.
NÓI VÀ NGHE
TRÌNH BÀY SUY NGHĨ VẾ MỘT VẤN ĐỂ ĐỜI SỐNG (ĐƯỢC GỢI RA Tử TÁC PHẨM VĂN HỌC ĐÃ ĐỌC) 1. Phân tích yêu cẩu cần đạt
- Với tư cách là người nói, HS biết cách trình bày suy nghĩ vẽ một vấn đề đời sông được gợi ra từ những tác phẩm văn học đã đọc trong bài 2 (Đồng dao mùa xuân, Gặp lá cơm nếp) như hình ảnh người lính, tình yêu đất nước, sự hoà quyện giữa tình yêu gia đình với tình yêu quê hương,... sao cho hấp dẫn và thuyết phục, biết tiếp thu các ý kiến nhận xét, phản hồi từ phía người nghe với tinh thần cầu thị.
- Với tư cách là người nghe, HS biết chú ý lắng nghe, ghi chép để nắm đầy đủ, chính xác các nội dung của bài nói; tham gia trao đổi tích cực về vấn đề bạn trình bày.
2. Gợi ý tổ chức hoạt động dạy học Hoạt động n Chuẩn bị bài nói
GV nhắc nhở HS chuẩn bị nội dung nói ở nhà. Đến lớp, trước khi nói, GV cho HS rà soát lại các khâu đã chuẩn bị. GV kiểm tra, hỗ trự. Phần chuẩn bị gồm các bước sau:
a. Xác định mục đích nói và người nghe
GV tổ chức cho HS lim hiểu mục đích nói và người nghe như gợi ý trong SHS, trao đổi tại sao cần tìm hiểu những vấn đế này.
b. Chuẩn bị nội đung nói và tập luyện
GV lưu ý HS về thời lượng nói để chuẩn bị nội dung phù hợp.
Lựa chọn đề tài
Phần Nói và nghe trong bài 2 có sự tích hợp về chủ đê' với phẩn Đọc. Vì vậy, GV có thể gợi ý cho HS những chủ đề được đê cập đến trong hai VB đọc chính như hình ảnh người lính, tình yêu đất nước, sự hoà quyện giữa tình yêu gia đình với tình yêu quê hương,... HS cũng có thể nói về lòng biết ơn đối với những người đang hằng ngày cống hiến cho xã hội một cách thầm lặng, về những đổi thay của cuộc sóng hôm nay, dựa trên những bài thơ đã học trong bài 2 và những hiểu biết từ những nguồn tài liệu khác cũng như từ đời sống thực tế.
Tham khảo thêm một số để tài gợi ý trong SHS, trang 54.
Lập dàn ý bài nói
Trong trường hợp chọn trình bày suy nghĩ về hình ảnh người lính, em hãy lập dàn ý theo những ý chính đã được trình bày trong SHS, trang 54.
Trong trường hợp em chọn vấn để khác, em có thể lập dàn ý theo gợi ý sau:
- Giới thiệu khái quát về vấn đề em định trình bày cùng ấn tượng chung của em.
- Nêu những biểu hiện cụ thể của vấn để và suy nghĩ của em.
- Khái quát lại suy nghĩ của em, rút ra thông điệp, bài học từ vấn đề.
Tập luyện
lạp luyện là một công việc quan trọng giúp HS có thể trình bày tốt trên lớp. GV giới thiệu cho HS một số cách như tập nói một mình rồi tự điều chỉnh ngôn ngữ cơ thể, ngữ điệu, giọng nói,...; tập trình bày trước một người bạn hay nhóm bạn, người thân và xin ý kiến góp ý của họ.
Để bài nói phù hợp với thời gian quy định, GV lưu ý HS trong thời gian tập luyện, cần điểu chỉnh dung lượng bài nói.
Hoạt động Trình bày bài nói
- SI IS đã nêu những điểu cần lưu ý khi trình bày bài nói. GV tổ chức cho HS tìm hiểu nội dung này trước khi trình bày: trình bày đầy đủ, mạch lạc những nội dung chính đã chuẩn bị; kết hợp đọc diễn cảm những đoạn thơ cần thiết; điểu chỉnh giọng nói (âm lượng, tốc độ, sắc thái biểu cảm) phù hợp với nội dung trình bày; kết hợp ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ,... diễn tả cảm xúc; chú ý tương tác với người nghe; trình bày bài nói trong thời gian quy định.
- Để tổ chức hoạt động nói, GV nên tổ chức cho HS làm việc cặp đôi để thực hành. HS lần lượt lắng nghe nhau nói rổi góp ý cho nhau.
- GV yêu cẩu một số HS trình bày trước lớp. Những HS còn lại theo dõi, nhận xét, đánh giá (có thể ghi vào phiếu mà GV thiết kế sẵn).
Gợi ý phiếu nhận xét hoạt động nói:
Các nội dung nhận xét Các yêu cầu Có Không
Nội dung bài nói
Giới thiệu chung về vấn để
Nêu những suy nghĩ về các khía cạnh khác nhau của vấn đẽ
Khái quát lại suy nghĩ vể vấn để
Hình thức trình bày
Tốc độ nói vừa phải Âm lượng vừa đủ Giọng nói truyền cảm Cử chỉ, dáng điệu đúng mực Tương tác với người nghe phù hợp
Hoạt động aTrao đổi về bài nói
- GV có thể tổ chức cho HS tự đánh giá bài nói của mình và đánh giá bài nói của bạn về nội dung và hình thức trình bày với hai tư cách: người nói và người nghe.
- Trao đổi về bài nói: GV hướng dẫn HS sử dụng phiếu nhận xét (mẫu trên) trong quá trình theo dõi bài nói của bạn để góp ý.
- Trao đổi về góp ý của người nghe: GV hướng dẫn HS đánh giá kết quả trao đổi về ỊỊãT nói bằng cách đặt một số cầu hỏi như: Phát biểu của bạn có chứng tỏ bạn nắm được nội du Tg bài trình bày không? Em đồng ý hay không đồng ý với nhận xét, góp ý của bạn về bài nói? ViS‘-
- Để kiểm tra thêm về mức độ HS nắm bắt bài nói của bạn, GV có thể hỏi những Uĩh đế như: Điều gì trong phẩn trình bày của bạn khiến em yêu thích hay có ấn tượng nhất? ÈỹL học tập đượcgì qua phẩn trình
bày của bạn?... I =
CỦNG CỐ, MỞ RỘNG
- Phần Củng cố, mờ rộng và Thực hành đọc gồm những bài tập yêu cầu HS tự giai qu ở nhà.
Trên lớp, cuối tiết Nói và nghe, GV dành thời gian hướng dẫn HS thực hiện nhữộg yêu cẩu trong SHS như làm bài 1,2 phần Củng cố, mở rộng vào vở bài tập, đọc bài thơ Chiểu- sông Thương và
tìm hiểu bài thơ theo gợi ý ở phần Thực hành đọc. 1=
- GV nhắc HS lưu lại bài làm trong hổ sơ học tập để GV có thể dựa vào đó đánh giá kết quả học tập.
Bài tập 1
GV yêu cầu HS kẻ bảng trong SI IS, trang 55 vào vở, đọc lại hai bài thơ Đồng dao mịia xuân, Gặp lá cơm nếp, sau đó điền thông tin về đặc điểm của các bài thơ vào vở bài tập.
Bài tập 2
- GV có thể hướng dẫn HS chuẩn bị bài nói và tặp luyện ở nhà như sau:
+ Giải thích cho HS yêu cầu của bài tập là luyện kĩ năng nói, cụ thể là phát biểu cá hiểu về một vấn đề liên quan tới chủ đề của bài học. Đó là khả năng diễn tả đầy tính nhgc]
những cung bậc tình cảm, cảm xúc trong tầm hổn con người của thơ ca. X + Gợi dẫn HS bằng cách nêu những cầu hỏi như: Thơ có mối liền hệ như thế nào với âm nh;i
Hình ảnh cây đản muôn điệu gợi em liên tưởng tới điểu gì? Tại sao nhà thơ lại nhận địnịt: “Với Nàng Thơ, tôi có đàn muôn điệu”? Những bài thơ trong bài học nàygỢi lên những âm điỊu J
(tình cảm, cảm xúc) gì của tâm hôn con người? ---—
- GV hướng dẫn HS kết nối các cầu trả lời để tạo thành các ý cho bài nói. \