Chăm sóc và vận động chính sách
Marketing
Chiến lược
Tạo điều kiện đầu tư
NĐT mục tiêu
Câu 2: Các hình thức cơ bản của xúc tiến đầu tư (3) i. Xây dựng hình ảnh
Nhằm thay đổi hay cải thiện hình ảnh của địa phương/quốc gia như là một điểm đến hấp dẫn đối với các NĐT.
Một số hoạt động xây dựng hình ảnh:
• Quảng cáo trên các phương tiện thông tin kinh tế, trong ngành/lĩnh vực mục tiêu
• Tham gia vào các triển lãm đầu tư
• Thực hiện các buổi hội thảo thông tin chung về cơ hội đầu tư ii. Lựa chọn mục tiêu và vận động đầu tư trực tiếp
Tập trung nỗ lực xúc tiến vào các đối tượng mục tiêu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thu hút đầu tư phù hợp với chiến lược phát triển của quốc gia/địa phương.
Các lựa chọn về mục tiêu và vận động đầu tư trực tiếp:
• Lựa chọn XTĐT vào vùng, khu vực mục tiêu: châu Á, Mỹ, châu Âu...
• Lựa chọn XTĐT vào các lĩnh vực mục tiêu: công nghiệp cơ bản, công nghiệp tiên tiến, công nghệ cao, nông nghiệp...
• Lựa chọn XTĐT vào các nhà đầu tư cụ thể: các nhà đầu tư hiện hữu, các nhà đầu tư tiềm năng, NĐT nhỏ hay các TNCs lớn...
• Lựa chọn XTĐT vào các loại hình đầu tư cụ thể: đầu tư mới, liên doanh, hợp tác chiến lược...
Xây dựng hình ảnh thường mang tính chung chung và không tập trung vào đối tượng đặc biệt nào
Trong khi đó, lựa chọn mục tiêu và vận động đầu tư trực tiếp được coi là công cụ hiệu quả và tiết kiệm chi phí, nhưng đòi hỏi thời gian và nguồn lực cho mục tiêu hướng tới.
iii. Hỗ trợ, cung cấp dịch vụ cho nhà đầu tư
Mục tiêu hỗ trợ các nhà đầu tư hiện tại và các nhà đầu tư tiềm năng
Có thể bao gồm:
• Dịch vụ hỗ trợ trước khi có quyết định đầu tư (pre-investment decision services): dịch vụ kết nối, cung cấp thông tin thị trường trong nước (providing domestic market information), giúp NĐT tìm địa điểm đầu tư có CSHT phù hợp (site selection)...
• Dịch vụ hỗ trợ sau khi có quyết định đầu tư (post-investment decision services): hỗ trợ đăng ký và cấp phép đầu tư, tư vấn pháp lý,..
Câu 3: Phân tích SWOT
Điểm mạnh
Điểm mạnh là các đặc điểm của địa phương vượt trội hơn so với các địa phương cạnh tranh khác.
Ví dụ:
• Tiếp cận thị trường tiêu thụ rộng lớn và đang phát triển.
• Lực lượng lao động có tay nghề, sẵn có.
• Cơ sở hạ tầng
• Sẵn có đất công nghiệp, địa điểm hoặc không gian văn phòng.
• Các cụm công nghiệp phát triển mạnh trong các lĩnh vực cụ thể.
• ...
Điểm yếu
Điểm yếu, đối lập với điểm mạnh, là các đặc điểm của địa phương hoặc bối cảnh chính sách quốc gia, được coi là bất lợi khi so sánh với các địa điểm cạnh tranh tương tự. Ví dụ:
• CSHT kém phát triển
• Hệ thống pháp luật hoặc chính quyền tham nhũng
• Lực lượng lao động nhỏ, ít học
• Bất ổn dân sự hoặc mức độ tội phạm cao
• ...
Cơ hội
Cơ hội là những thay đổi tích cực ở bên ngoài về kinh tế, thị trường và kinh doanh mà thông qua đó địa phương có thể thu hút thêm dòng FDI mới. Ví dụ:
• Các đổi mới công nghệ có liên quan trực tiếp tới địa phương và phù hợp với thế mạnh của địa phương (vd: điện mặt trời...)
• Các dự án lớn trong thành phố, như cảng biển mới, khu kinh tế tự do, phát triển bất động sản.. có thể trở thành chất xúc tác mạnh mẽ cho thu hút đầu tư.
• Tăng trưởng kinh tế nhanh chóng ở các địa phương lân cận, ở quốc gia, ở khu vực kinh tế.
• Các sự kiện quốc tế lớn diễn ra ở địa phương hoặc lân cận có khả năng thu hút các DN quốc tế
• ...
Thách thức
Thách thức là những thay đổi bên ngoài tiềm ẩn những tác động tiêu cực đến khả năng cạnh tranh quốc tế hoặc khả năng hiển thị của địa phương đối với các nhà đầu tư, hoặc những thay đổi làm mất đi các nguồn lực cạnh tranh quan trọng hiện có hoặc ảnh hưởng tiêu cực tới tăng trưởng kinh tế và kinh doanh. Ví dụ:
• Tốc độ tăng trưởng kinh tế bị chậm lại đáng kể và kéo dài
• Vốn FDI toàn cầu giảm, đặc biệt ở các ngành mục tiêu
• Sự xuất hiện của các địa phương cạnh tranh mới, có nguồn lực tốt hơn trong cùng khu vực
• ...
Cách tiến hành phân tích SWOT 2 cách tiếp cận chính: Tham khảo ý kiến chuyên gia (các nhà đầu tư hiện tại và các nhà tư vấn đầu tư) Phỏng vấn các khía cạnh S, W, O, T, và các lĩnh vực tốt nhất để đầu tư vào địa phương; Tự nghiên cứu dữ liệu
Liên hệ thực tiễn:
a. Điểm mạnh
Vị trí địa lý thuận lợi, mạng lưới giao thông hiện đại, đa dạng. TP Hồ Chí Minh có những ưu điểm vượt trội so với nhiều tỉnh thành khác trong cả nước về vị trí địa lý với mạng lưới, hạ tầng giao thông hiện đại, nhiều loại hình. Nằm ở ngã tư quốc tế giữa các con đường hàng hải, hàng không từ Bắc xuống Nam, từ Ðông sang Tây, là tâm điểm của ASEAN, là cửa ngõ quốc tế ra biển. So với Hà Nội cũng có vị trí đầu não của cả nước tuy nhiên lại không có biển. Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam phát triển nhất nước thì Bình Dương, Bình Phước, Tây Ninh, Long An là không giáp biển. TPHCM đứng vị trí thứ ba (43 bến cảng) chỉ sau Bà Rịa Vũng Tàu (45 bến cảng), trong đó hệ thống cảng Sài Gòn, năng suất cao nhất nước ta. Ngoài ra, sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất lớn nhất phía Nam, sân bay quốc tế Long Thành (tỉnh Đồng Nai) cách TP 40km đang xây dựng với quy mô lớn nhất nước. Mạng lưới sông ngòi, kênh rạch dày đặc, mạng lưới xe buýt công cộng và đang phát triển mạng lưới đường sắt đô thị (metro). Với những ưu điểm vượt trội về mặt vị trí địa lý và giao thông, TP.HCM phát triển mạnh nhất nước về lĩnh vực Logistics. Bởi
lĩnh vực logistics cần mạng lưới giao thông hiện đại, liên kết nhiều loại hình vận tải, với xu hướng vận tải đa phương thức ngày càng được sử dụng phổ biến hiện nay với tính tối ưu hóa chi phí vận tải, điều mà Hà Nội, Bắc Ninh, Bình Dương không thể có được. Điều này giúp TP. HCM thu hút được nhiều nhà đầu tư nước ngoài vào Logistics, một ngành có triển vọng rất lớn hiện nay và trong tương lai.
Tăng trưởng kinh tế cao: Theo Báo cáo tại Đại hội đại biểu Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh lần thứ XI, kinh tế tăng trưởng khá, tiếp tục giữ vững vị trí đầu tàu kinh tế, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) giai đoạn 2016-2019 tăng bình quân 7,72%, ước giai đoạn 2016- 2020 tăng bình quân 6,41%, tỷ trọng kinh tế đóng góp trên 22,2% kinh tế cả nước. Chất lượng tăng trưởng kinh tế được cải thiện, cơ bản dựa trên nền tảng đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ, thể hiện qua cả 3 chỉ số: đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào GRDP tăng liên tục qua các năm; năng suất lao động bình quân của thành phố cao hơn 2,6 lần so với bình quân cả nước; hiệu quả sử dụng vốn đầu tư được nâng lên GRDP đầu người tăng liên tục qua các năm, bình quân gấp 2,4 lần so với cả nước. Với sự tăng trưởng dựa trên nền tảng đổi mới sáng tạo giúp thành phố thu hút được các dự án trong lĩnh vực công nghệ cao.
Các ngành dịch vụ đứng đầu cả nước: Cũng theo báo cáo trên, các ngành dịch vụ phát huy hiệu quả vai trò là ngành mũi nhọn, phát triển đúng định hướng, đạt kết quả cao cả về quy mô và năng suất, giá trị gia tăng dịch vụ chiếm tỷ trọng bình quân 33% toàn ngành, đứng đầu cả nước. Ngành thương mại phát triển theo hướng hiện đại, nhất là thương mại điện tử, chỉ số thương mại điện tử dẫn đầu cả nước. Xuất nhập khẩu lớn nhất nước, ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch cả nước, tổng kim ngạch giai đoạn 2016- 2020 ước tính tăng 8,94%/năm. Theo báo Công Thương, GRDP có định hướng phát triển dịch vụ Logistics trở thành ngành dịch vụ mũi nhọn và đưa thành phố trở thành một trong những trung tâm logistics ở khu vực ASEAN. Một số ngành như giáo dục, y tế, tài chính- ngân hàng,... tiếp tục phát triển mạnh, giữ vững vị trí là một trung tâm lớn của cả nước.
Với những thế mạnh về dịch vụ TP.HCM có thể thu hút một cách đa dạng hóa các loại hình dịch vụ: bất động sản, logistics, bán buôn, bán lẻ, tài chính ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế, viễn thông, công nghệ thông tin, du lịch,...
Công nghiệp hiện đại, khu công nghệ cao: Theo Báo cáo Chính trị tại Đại hội Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh lần thứ XI công nghiệp tăng trưởng khá: chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp tăng bình quân giai đoạn 2016-2019 đạt 7,70%/năm, ước tính giai đoạn 2016-2020 đạt 5,51%/năm, giá trị tăng thêm công nghiệp chiếm 17,93% GRDP, đứng đầu cả nước. 4 ngành công nghiệp trọng yếu tăng 9%/năm, là động lực cho tăng trưởng công nghiệp của thành phố trong thời gian qua. Thành phố đã ban hành danh mục, xây dựng chính sách phát triển nhóm sản phẩm công nghiệp chủ lực, bước đầu đã hình thành được mạng lưới các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, tham gia ngày càng nhiều vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Khu Công nghệ cao thành phố đã phát triển mạnh mẽ là hạt nhân thúc đẩy sự phát triển của Khu Đô thị Sáng tạo tương tác cao phía Đông thành phố, ứng dụng công nghệ xây dựng mới, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, phát triển công trình xanh. Những yếu tố này giúp cho TP.HCM thuận lợi trong việc thu hút các nhà đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao. Hiện nay, Bình Dương đang có chiến lược ưu tiên thu hút lĩnh vực công nghệ cao nhưng theo các chuyên gia nhận định quá trình sản xuất công nghiệp của Bình Dương thời gian qua vẫn còn mang dáng dấp “công xưởng gia công”, chưa khai thác hết giá trị gia tăng của sản phẩm- Theo báo Bình Dương.
Định hướng nông nghiệp hiện đại: Ngành nông nghiệp phát triển đúng định hướng nông nghiệp đô thị hiện đại, năng suất lao động gấp hơn 3 lần cả nước, tập trung vào các ngành nông nghiệp công nghệ cao công nghệ sinh học. Định hướng trên sẽ giúp doanh nghiệp phát triển nhanh ngành công nghiệp chế biến, đưa ngành công nghiệp chế biến thực phẩm, nhằm đẩy mạnh nhanh suất chất lượng sản phẩm. Do đó lĩnh vực công nghiệp chế biến cũng được các nhà đầu tư quan tâm rất lớn.
Dân số đông và lao động dồi dào: TP. Hồ Chí Minh là 1 trong 2 đô thị đặc biệt, với quy mô khoảng 9 triệu dân. Theo Tổng cục Thống kê năm 2020, mật độ dân số TP. Hồ Chí Minh cao nhất cả nước với 4.476 người/km². Trong vùng Đông Nam Bộ, tỷ lệ gia tăng dân số TP. Hồ Chí Minh là 2,09% cao thứ 2, tỷ suất nhập cư là 21.91(‰) cao thứ 2, tỷ suất xuất cư thấp nhất vùng với 3,94 (‰). Chứng tỏ thu hút được dân nhập cư nhiều nơi đến sinh sống và làm việc, chỉ số xuất cư thấp thể hiện mức sống dân cư ổn định, sống và làm việc lâu hơn các địa phương khác. Với dân số đông và tăng nhanh như vậy, nhu cầu
về nhà ở, không gian làm việc, không gian cửa hàng, siêu thị,... sẽ tăng cao, khiến giá đất tại các khu trung tâm rất đắt đỏ. Có thể nói lĩnh vực bất động sản là lĩnh vực ưu tiên đầu tư hàng đầu của các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Hơn nữa, các dự án đô thị vệ tinh phát triển sẽ giảm bớt chi phí thuê nhà của người dân, vì vậy thị trường bất động sản tại TP. HCM cực kì hấp dẫn với các nhà đầu tư. Nếu xét về dân số thì Hà Nội chỉ đông sau TP.HCM, về tốc độ tăng dân số Bình Dương cao nhất trong số các tỉnh thuộc vùng Đông Nam Bộ, nhưng khi kết hợp với các thế mạnh kể trên: kinh tế phát triển nhất nước, phát triển khu công nghệ cao, vị trí đắc địa, mạng lưới giao thông đô thị hiện đại,... thì TP.HCM lại vượt trội hơn hẳn.
Chính sách đầu tư của chính quyền thành phố minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư. Quốc hội đã thảo luận dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển TP. Hồ Chí Minh. Nghị quyết trên sẽ tạo môi trường minh bạch, thuận lợi cho các nhà đầu tư. UBND TP đã giao Sở Kế hoạch - Đầu tư khẩn trương hoàn chỉnh kế hoạch cải thiện môi trường đầu tư để ban hành trước tháng 4-2021, Trung tâm Xúc tiến ITPC và Sở Kế hoạch - Đầu tư đã thành lập bộ phận tiếp nhận phản ánh của doanh nghiệp về những vướng mắc khi tiến hành dự án đầu tư, tập hợp báo cáo để Tổ công tác giải quyết.
b. Điểm yếu
Điểm số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) ở mức khá: Theo báo cáo về Chỉ số PCI năm 2020 của VCCI, TP. Hồ Chí Minh ở mức khá đứng thứ 14 cả nước với 65,7 điểm, giữ nguyên thứ hạng so với năm 2019, nhưng giảm 4 hạng so với năm 2018. Do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2020 chưa đạt kế hoạch đề ra, thành phố chưa phát huy hết tiềm năng, thế mạnh. Chỉ số PCI mức khá thể hiện chất lượng điều hành kinh tế, mức độ thuận lợi, thân thiện của môi trường kinh doanh và nỗ lực cải cách hành chính của chính quyền thành phố chưa cao so với các tỉnh thành khác như Bình Dương, Bắc Ninh, Cần Thơ.
Hạn chế về dân số nhập cư, giải quyết việc làm, tốc độ đô thị hoá chậm. Dân số tăng chủ yếu là gia tăng cơ học (do nhập cư) nên dễ dàng bị sụt giảm do dịch bệnh, suy thoái kinh tế. Minh chứng rõ nhất là dịch bệnh bùng phát mạnh, sự phong tỏa, cách ly xã hội làm dân nhập cư (chủ yếu công nhân nhà máy) bỏ về quê rất nhiều. Tỷ lệ đô thị hoá cao với
78% dân thành thị, tuy nhiên tốc độ tăng vẫn chưa cao so với các nước trong khu vực, chất lượng đô thị chưa cao, tình trạng thất nghiệp vẫn tăng, thu nhập bình quân đầu người vẫn chưa tương xứng với thế mạnh vùng.
Đất dành cho công nghiệp, dịch vụ hạn chế: Phát biểu bế mạc Hội nghị Thành ủy lần thứ 42 vào ngày 8-7-2020, đồng chí Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh thẳng thắn chỉ ra những hạn chế khi đất dành cho công nghiệp, dịch vụ chỉ chiếm 5% (không tính bất động sản) nhưng đóng góp hơn 99% cho kinh tế thành phố. Hiện thành phố đang quy hoạch 2 khu công nghiệp mới, diện tích hơn 1.000 ha. Bí thư đánh giá thành phố đã bắt đầu nhìn thấy, sửa, nhưng việc thực hiện chậm.
Cơ chế liên kết, hợp tác với các tỉnh trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam chưa đạt hiệu quả cao Cũng tại Hội nghị Thành ủy ở trên, ông Nguyễn Thiện Nhân nhận xét việc hợp tác vùng còn chậm, năm 2019 tới nay mới đẩy mạnh liên kết du lịch, liên kết về giao thông thì mới làm với Tây Ninh là chủ yếu. Do đó, nhóm nghiên cứu nhận thấy Thành phố chưa khai thác hết các thế mạnh tiềm năng của vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam như thuỷ sản, cây công nghiệp, dầu khí,...
c. Cơ hội:
Thành phố đang ngày càng có tiếng tăm, được nhà đầu tư trong và ngoài nước quan tâm, đánh giá cao. Việt Nam được đánh giá là một trong những điểm đến quan trọng của dòng FDI dịch chuyển khỏi Trung Quốc nhờ vị trí chiến lược, chi phí nhân công thấp, nguồn nhân lực dồi dào, môi trường vĩ mô và chính trị ổn định, độ mở kinh tế lớn và việc mới tham gia vào ba hiệp định thương mại tự do (CPTPP, EVFTA, RCEP) đã giúp các nhà sản xuất tiếp cận tốt hơn các thị trường xuất khẩu chính. Chi phí sản xuất ở Trung Quốc ngày càng tăng cao cũng khiến cho các nhà đầu tư chuyển hướng sang những địa điểm đầu tư tiết kiệm chi phí hơn, và Việt Nam được xem là một lựa chọn thay thế. Trong khi đó, thành phố Hồ Chí Minh được xem là cửa ngõ, là vùng kinh tế sôi động và phát triển nhất trong nước, hiển nhiên, thành phố cũng ngày càng được quan tâm và đánh giá cao.
Những dòng vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp vẫn được tăng thêm cho thành phố qua các năm, bất chấp điều kiện kinh tế thế giới vẫn đang gặp nhiều khó khăn. Các nhà đầu tư đánh giá cao thành phố ở các lĩnh vực như: cơ khí - tự động hóa; công nghệ sinh học;