CHƯƠNG 3: CƠ SỞ TÂM LÍ HỌC CỦA HOẠT ĐỘNG HỌC
27. Về nhiệm vụ và mục đích học tập
39
Dưới đây là quan niệm xưa và nay về nhiệm vụ và mục đích của việc học tập 1. Thời xưa các nhà hiền triết cho rằng:
“Ngọc bất trác, bất thành khí Nhân bất học, bất tri lý”
“Ấu bất học, lão hà vi”
(Khổng Tử)
2. Thực học: Người ta đi học cần cái gì, chỉ cần học làm cho có sự thật, học nói cho khỏi vọng ngôn, học biết mọi vật thôi. Không chỗ nào là không phải chỗ học, không lúc nào là không phải lúc học, không tâm niệm nào không phải là tâm niệm để học. Cố học cho được hiểu trọn vẹn, chớ hiểu dở dang, cố học cho kì được, đến nơi, đến chốn, chớ có tự mẫn, tự túc. Thế mới đáng gọi là người học giả”.
3. Bác Hồ cho rằng: Học để biết đọc, biết viết, biết tính toán… Học dăm ba chữ để làm người; Học để được áo ấm cơm no, để vinh phí gia. Học để phục vụ nhân dân, Tổ quốc và nhân loại.
4. Ngày nay, Hội đồng quốc tế và Giáo dục Thế ký 21 của UNESSCO đã nêu lên 4 mục tiêu làm nền tảng của giáo dục gọi là “Bốn trụ cột của giáo dục: học để biết (Learning to know), học để làm (Learning to do), học để cùng chung sống (Learning to live together), học để làm người (Learning to be).
Câu hỏi:
1. Hãy phân tích, so sánh và đánh giá 4 quan điểm trên về nhiệm vụ học tập?
2. Nhiệm vụ học tập của bạn là gì? Theo bạn làm thế nào để học sinh hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập?
Gợi ý hướng giải quyết
Câu 1:
40
Quan niệm thứ nhất cho rằng “Người không học thì không biết tri thức, lý luận.
Khi còn trẻ không học thì lớn lên chẳng làm được gì, dù là việc nhỏ”. Vậy quan niệm này cũng cho rằng mục đich của học là học để biết, học để làm.
Quan niệm thứ hai cũng cho rằng mục đích của học tập là học để biết, học để làm người (nói năng có lễ phép, có đạo đức) và học ở mọi nơi, mọi lúc.
Quan niệm thứ ba và thứ tư giống nhau và đầy đủ hơn về học tập: học để biết, học để làm, học để chung sống, học để làm người.
Mặc dù hai quan niệm đầu chưa đầy đủ về học tập nhưng tất cả các quan niệm trên đều giống nhau ở chỗ đều cho rằng học tập của con người được đặc trưng bởi tính mục đích, tính khoa học (nội dung và phương pháp học tập) và tính phát triển – là những nét bản chất không hề có ở sự học của động vật.
Câu 2: Yêu cầu sinh viên đề ra nhiệm vụ học tập của mình đồng thời đề ra kế hoạch, phương hướng thực hiện để đạt được mục đích đã đề ra.
28. Học tập là phương thuốc hữu hiệu nhất để giữ gìn sức khỏe
Dưới đây là những kinh nghiệm của các nhà hiền triết về học tập và giữ gìn sức khỏe.
1. Sự học xua đuổi sự chán ngán, khuây khỏa được nỗi buồn rầu, tiêu tan được điều đau đớn. Nó làm cho vui vẻ và đông đúc cái cảnh cô tịch.
2. Về thực chất, con người bắt đầu già khi mất năng lực học tập (A. Grap) 3. Học tập làm trí tuệ sáng rạng ra (M. Lômônôxốp).
4. Đối với tôi học tập vẫn là một vị thuốc thần hiệu chữa bệnh chán đời, vì không có sự buồn nản nào mà một giờ đọc sách không tiêu tan nổi (S.Môngte Skiơ).
Câu hỏi:
1. Vì sao học tập là phương thuốc hữu hiệu nhất để giữ gìn sức khỏe?
41
2. Từ nội dung các câu nói trên hãy rút ra kết luận sư phạm về việc giáo viên cần phải làm gì để học sinh thích học và thấy được “mỗi ngày đến trường là một ngày vui”?
Gợi ý hướng giải quyết
Theo nghiên cứu của Yahan, một học giả Nhật, sự già cỗi của đại não nhanh hay chậm có liên quan tới việc học tập và động não. Những người già thường xuyên học tập, não lão hóa sẽ chậm hơn, cơ thể lão hóa cũng chậm hơn.
Học tập là một hoạt động tích cực, nó huy động sự tham gia của các cơ quan tổ chức trong cơ thể, bao gồm thị giác, thính giác, các cảm giác khác và hệ thần kinh vận động. Hoạt động học tập sẽ giảm chậm quá trình xơ cứng và lão hóa hệ huyết mạch, tăng thêm sự thỏa mãn về tâm lí thần kinh, tạo nên một cơ thể khỏe mạnh.