Kế toán quản trị là công việc của từng doanh nghiệp, Nhà nước không bắt buộc doanh nghiệp phải công khai các thông tin về kế toán quản trị. Đây là công việc nội bộ của các doanh nghiệp. Song, để thực hiện đúng chức năng: Thu thập, xử lý và cung cấp những thông tin cho các cấp quản trị khác nhau trong nội bộ doanh nghiệp thì việc tổ chức công tác kể toán quản trị phải đảm bảo các yêu cầu cơ bản sau đây:
- Cung cấp kịp thời, đầy đủ các thông tin kế toán theo yêu cầu quản lý về chi phí của từng công việc, bộ phận, dự án, sản phẩm.
- Cung cấp kịp thời, đầy đủ các thông tin thực hiện, các định mức, đơn giá,... phục vụ cho việc lập kế hoạch, kiểm tra, điều hành và ra các quyết định.
- Đảm bảo cung cấp những thông tin chi tiết, cụ thể cho quản trị các cấp trong nội bộ doanh nghiệp.
- Xác lập các nguyên tắc, phương pháp kế toán phù hợp để đảm bảo tính chất so sánh được giữa các loại thông tin của kế toán quản trị.
1.6.2. Nguyên tắc của việc tổ chức công tác kế toán quản trị
Việc tổ chức công tác kế toán quản trị phải chú trọng đến những nguyên tắc cơ bản sau đây:
- Tổ chức kế toán quản trị phải phù hợp với đặc điểm về tổ chức và quản lý, quy trình công nghệ và loại hình sản xuất kinh doanh của từng doanh nghiệp.
- Tổ chức công tác kế toán quản trị phải căn cứ vào những đặc điểm và yêu cầu của nền kinh tế thị trường đổi với từng doanh nghiệp
để xác định những nội dung kế toán quản trị phù hợp với từng doanh nghiệp.
- Tổ chức công tác kế toán quản trị phải đảm bảo phù họp với yêu cầu và trình độ quản lý của từng doanh nghiệp. Đồng thời, phải tính đến xu hướng phát triển của công tác quản lý và trình độ quản lý của từng doanh nghiệp.
- Tổ chức công tác kế toán quản trị phải đảm bảo cung cấp thông tin một cách nhanh chóng, kịp thời với yêu cầu ra quyết định kinh doanh của từng cấp quản trị trong nội bộ doanh nghiệp, cũng như việc điều chỉnh kịp thời những biện pháp quản lý và kiểm soát kinh doanh của doanh nghiệp.
- Tổ chức công tác kế toán quản trị phải có sự kết hợp hài hoà với hệ thống kế toán tài chính doanh nghiệp, tránh sự trùng lặp giữa kế toán quản trị và kế toán tài chính.
1.6.3. Nội dung tổ chức kế toán quản trị trong các doanh nghiệp
Nội dung cơ bản của tổ chức công tác kế toán quản trị trong các doanh nghiệp, bao gồm:
- Tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị.
Việc vận dụng các nguyên tắc, phương pháp về lập, luân chuyển, quản lý và sử dụng chứng từ kế toán quản trị phải phù hợp với điều kiện cụ thể của từng doanh nghiệp. Có thể cụ thể hoá và bổ sung các nội dung cần thiết của từng mẫu chứng từ kế toán đã được quy định, hoặc lập chứng từ riêng để phục vụ cho việc thu thập thông tin quản trị nội bộ doanh nghiệp. Có thể sử dụng những chứng từ ban đầu, chứng từ thống kê trong điều hành sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp để thu thập, xử lý và cung cấp thông tin cho quản trị nội bộ doanh nghiệp.
- Tổ chức hệ thống tài khoản kế toán quản trị:
Để đáp ứng cung cấp đầy đủ thông tin cho quản trị doanh nghiệp, kế toán quản trị có thể chi tiết hoá (cấp 2, cấp 3, cấp 4 ,...) hệ thống
tài khoản kế toán tài chính hoặc kế toán quản trị có thể thiết kế chi tiết hệ thống tài khoản phù hợp với kế hoạch, dự toán đã lập và yêu cầu cung cấp thông tin kế toán quản trị cho các cấp quản trị khác nhau trong nội bộ doanh nghiệp.
- Tổ chức hệ thống sổ kế toán quản trị:
Dựa vào hệ thống sổ kế toán do Bộ tài chính đã ban hành, kế toán quản trị có thể bổ sung các chỉ tiêu để phù hợp với yêu cầu cung cấp thông tin cho quản trị doanh nghiệp, kế toán quản trị có thể thiết kế bộ sổ kế toán mới phù hợp hon với yêu cầu quản lý các hoạt động sản xuất kinh doanh một cách chi tiết, đáp ứng nhu cầu cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác và toàn diện.
- Tổ chức hệ thống báo cáo kế toán quản trị:
Hệ thống báo cáo kế toán quản trị chính là sản phẩm của chu trình kế toán quản trị, việc lập và phân tích hệ thống báo cáo kế toán quản trị là một khâu quan trọng, thiết yếu của quá trình tổ chức công tác kế toán quản trị.
Hệ thống báo cáo kế toán quản trị doanh nghiệp thường bao gồm hai loại báo cáo sau đây:
+ Báo cáo tình hình thực hiện.
+ Báo cáo phân tích.
Ngoài ra, kế toán quản trị còn lập các loại báo cáo khác nhằm phục vụ kịp thời các yêu cầu quản lý và điều hành sản xuất kinh doanh trong từng giai đoạn cụ thể của các cấp quản trị khác nhau trong nội bộ doanh nghiệp.
1.6.4. TỔ chức bộ máy kế toán quản trị trong doanh nghiệp
1.6.4.1. Yêu cầu tổ chức bộ máy kế toán quản trị trong doanh nghiệp.
- Việc tổ chức bộ máy kế toán quản trị trong các doanh nghiệp phải phù hợp với những đặc điểm hoạt động, quy mô đầu tư và địa
bàn tổ chức sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, với mức độ phân cấp quản lý kinh tế - tài chính của doanh nghiệp.
- Tổ chức bộ máy kế toán quản trị phải gọn nhẹ, khoa học, hợp lý và hiệu quả cao trong việc cung cấp thông tin cho quản lý doanh nghiệp.
- Việc tổ chức bộ máy kế toán quản trị của doanh nghiệp phải phù họp với quy mô, trình độ cán bộ, đặc điểm quản lý và phương tiện kỹ thuật hiện có của doanh nghiệp.
1.6.4.2. Các hình thức tổ chức bộ máy kế toán quản trị.
Các doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong ba hình thức tổ chức bộ máy kế toán quản trị sau đây:
- Hình thức kết hợp: Là hình thức tổ chức kết hợp giữa kế toán quản trị với kế toán tài chính theo từng phần hành kế toán, như: Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, kế toán bán hàng,...
kế toán viên phụ trách phần hành kế toán nào thì sẽ thực hiện cả kế toán tài chính và kế toán quản trị của phần hành kế toán đó. Ngoài ra, để thu thập, phân tích các thông tin phục vụ cho việc lập dự toán và phân tích thông tin phục vụ cho việc ra quyết định trong quản trị doanh nghiệp thì doanh nghiệp cần bố trí một cán bộ chuyên đảm nhận công việc này, hoặc bố trí kế toán tổng họp hoặc kế toán trưởng kiêm nhiệm.
- Hình thức tách biệt: Là hình thức tổ chức thành một bộ phận kế toán quản trị riêng biệt với bộ phận kế toán tài chính trong phòng ké toán của doanh nghiệp. Hình thức này chỉ thích hợp với các doanh nghiệp có quy mô lớn, như Tổng Công ty, Tập đoàn kinh tế,...
- Hình thức hỗn hợp: Là hình thức kết hợp cả hai hình thức nêu trên. Nghĩa là, kết họp cả hình thức tổ chức kết họp với hình thức tổ chức tách biệt.
TÓM TẤT CHƯƠNG I
Chương I với tiêu đề “Những vấn đề lý luận cơ bản của kế toán quản trị” đã trình bày những nội dung cơ bản sau đây:
Thông tin kế toán quản trị và hoạt động của tổ chức nhằm giải thích rõ những khái niệm và các trạm trù, như: tổ chức là gì, chuỗi các giá trị là gì, hoạt động là gì, mục tiêu của tổ chức, cơ cấu của tồ chức, kiểm soát tổ chức, kiểm soát quá trình, xác định độ thành công, tiêu chuẩn đánh giá độ thành công, quản lý hoạt động, hệ thống thông tin kế toán quản trị trong quản lý.
v ề khái niệm và vai trò của kế toán quản trị, phần này nhằm giải thích rõ khái niệm về kể toán quản trị và vai trò của kế toán quản trị với chức năng là quản lý doanh nghiệp.
Trong phần trình bày đối tượng nghiên cứu của kế toán quản trị, so sánh giữa kế toán quản trị với kế toán tài chính đã làm rõ sự khác nhau và giống nhau giữa kế toán quản trị và kế toán tài chính.
Trình bày 4 nhiệm vụ chủ yếu của kế toán quản trị trong nền kinh tế thị trường.
v ề các phương pháp nghiệp vụ kỹ thuật của kế toán quản trị đã trình bày rất cụ thể 4 phương pháp chủ yếu mang tính đặc thù của kế toán quản trị.
Phần tổ chức công tác kế toán quản trị trong các doanh nghiệp đã tập trung trình bày những vấn đề chủ yếu, như: yêu cầu của tổ chức công tác kế toán quản trị, nguyên tắc của việc tổ chức công tác kế toán quản trị, nội dung tổ chức công tác kế toán quản trị trong các doanh nghiệp, tổ chức bộ máy kế toán quản trị trong các doanh nghiệp.
CÂU HỎI HÔN TẬP
1. Giải thích các phạm trù như: Tổ chức, chuỗi giá trị, hoạt động.
2. Giải thích các phạm trù: Mục tiêu của tổ chức, cơ cấu tổ chức, kiểm soát tổ chức, kiểm soát quá trình. Phân biệt sự khác nhau giữa kiểm soát tổ chức và kiểm soát quả trình.
3. Giải thích các khái niệm về xác định độ thành công, tiêu chuẩn đánh giá độ thành công.
4. Trình bày và giải thích rõ khái niệm về quản lý hoạt động, hệ thống thông tin kế toán quản trị trong hệ thống.
5. Trình bày khái niệm và vai trò của kế toán quản trị trong hệ thống quản lý doanh nghiệp.
6. Trình bày đối tượng nghiên cứu của kế toán quản trị.
7. Trình bày sự khác nhau và giống nhau giữa kế toán quản trị và kế toán tài chính.
8. Tại sao nói: kế toán quản trị ra đời là một tất yếu khách quan.
9. Tại sao nọi: kế toán quản trị là một bộ phận cấu thành không thể tách rời hệ thống kế toán doanh nghiệp.
10. Trình bày nhiệm vụ của kế toán quản trị.
11. Trình bày các phương pháp nghiệp vụ kỹ thuật của kế toán quản trị.
12. Trình bày nội dung chủ yếu của việc tổ chức công tác kế toán quản trị trong doanh nghiệp.