Chương 9: Nghỉ ngơi giải trí
IV. Văn hóa giải trí
- Tốc độ đọc: Trước khi đọc, đầu tiên phải làm một cuộc "bứt phá" với tốc độ nhanh về đích, vừa làm cho mắt thích ứng với tốc độ cao đó, vừa có thể có dự liệu trước cho việc "vận động làm nóng" trong việc đọc sách.
- Nhiệt độ: Đối với công việc đọc sách, nhiệt độ không khí thấp sẽ tốt hơn nhiệt độ không khí cao, lý tưởng nhất là đọc sách trong điều kiện nhiệt độ không khí ở 16 - 180C.
- Môi trường: Cần bảo đảm một môi trường đọc sách vui vẻ nhưng không được quá thoải mái, tốt nhất là tránh được các yếu tố làm phân tán sự chú ý.
- Để mắt được nghỉ: Thời gian đọc sách liên tục, cần đảm bảo để mắt di chuyển trên trang sách theo một quy luật, và đôi khi nên nhìn những vật ở xa, như vậy sẽ làm cho nhãn cầu mắt được thư giãn.
2 . Những phương pháp đọc sách
- Đọc sách kiểu như dòng nước chảy: Đọc theo thứ tự nội dung sách sẽ tiện cho việc nắm bắt sự phát triển của nội dung cuốn sách và tư duy lô gíc của người đọc.
- Đọc tương đối: Đọc hai quyển sách có nội dung quan điểm gần giống nhau hoặc tương phản nhau cùng lúc. Đọc như vậy có thể nâng cao khả năng nhận biết, phân biệt đúng sai và học được cách suy xét một vấn đề.
- Đọc lấy vấn đề: Để giải quyết một vấn đề khó khăn nào đó thì nên lấy sách làm công cụ trợ giúp để thu thập các loại tư liệu có liên quan, nhằm giải quyết tốt vấn đề còn vướng mắc.
- Đọc ngược: Đọc các luận văn, học thuyết, đầu tiên xem trước hết kết luận ở cuối bài viết, sau đó mới quay lại đọc theo thứ tự từ đầu, xem tác giả từng bước đưa ra được những kết luận gì. Đọc tiểu thuyết, đầu tiên có thể đọc phần kết luận, sau đó mới quay lại đọc tình tiết nội dung câu chuyện của tiểu thuyết. Đọc như vậy có lợi cho việc nâng cao trình độ viết văn.
- Đọc đan xen: Đọc sách có cùng nội dung trong thời gian dài sẽ dễ bị mỏi mệt, kiến thức thu được cũng không nhiều có thể đan xen đọc các loại, sách có nhiều nội dung khác nhau thì sẽ điều tiết được tinh thần, làm cho đại não ở trạng thái hưng phấn.
Ngâm thơ, vịnh từ không chỉ là một nghệ thuật thưởng thức văn học, mà nó còn có ích cho sức khỏe của tim, có tác dụng phòng chống được bệnh tật.
Xét về mặt tâm lý, ngâm thơ vịnh từ làm cho tinh thần con người ta thư giãn, loại bỏ được những suy nghĩ không tốt, tập trung sự chú ý, bước vào không gian tươi đẹp của thơ, từ đó mà làm cho ta có cảm giác ngất ngây vui sướng. Như vậy sẽ làm cho cơ thể tiết ra những kích thích tố có ích, từ đó thúc đẩy tuần hoàn máu và hoạt động trao đổi chất trong cơ thể.
Ngâm thơ, vịnh từ có thể làm cho tinh thần con người thoải mái, tình cảm phấn chấn, tâm tư sảng khoái, làm cân bằng giữa sự hưng phấn và ức chế của đại não, điều tiết tế bào thần kinh đến một trạng thái tốt nhất, có lợi cho sức khỏe cơ thể.
Hoa trồng trong chậu do đất hạn chế, dinh dưỡng vì thế cũng hạn chế, cho nên phải thường xuyên bón thêm phân cho cây. Có 3 yếu tố chủ yếu có trong phân bón mà cây cối cần, đó là đạm, lân và kali. Chỉ khi cây được hấp thu cân bằng 3 loại này thì chúng mới xanh tốt được. Nếu phối hợp không đúng sẽ gây những trở ngại về sinh lý cho cây. Vì vậy, cần căn cứ vào tình hình phát triển của cây để dùng phân cho thích hợp.
Thường thì phân đạm được dùng nhiều vào mùa xuân và đầu mùa hạ, nếu sau khi cây cối đã đến giai đoạn ngừng phát triển (sau mùa hạ) mà vẫn bón phân đạm cho chúng thì cây sẽ khó phát triển thành thục được, như vậy sẽ ảnh hưởng đến sự ra hoa kết quả của cây.
Phân lân có quan hệ mật thiết đến sự ra hoa kết quả của cây. Thời kỳ sau khi cây phát dục (sau thời gian dài sinh trưởng), dùng phân lân bón là hiệu quả nhất, sử dụng phân lân không giống như phân đạm, nếu bón quá nhiều lân sẽ có hại đến cây. Phân lân, ngoài có lợi cho quá trình sinh sản của cây ra, còn có tác dụng thúc đẩy làm cho cây khỏe và thêm tươi tốt.
Phân kali là loại không thể thiếu cho sự sinh trưởng ở thời kỳ phát dục của cây, nó có hiệu quả rõ rệt đối với sự phát triển của cây non.
Sau khi đã hiểu đầy đủ về tác dụng của 3 loại phân kể trên, việc sử dụng phân theo đúng tỉ lệ là rất quan trọng. Thông thường, cây trồng lấy hoa thì tỉ lệ dùng sẽ là 4 phần đạm, 2 phần lân và 3 phần kali; tỉ lệ dùng cho cây rễ chùm là 1 phần đạm, 2 phần lân, 3 phần kali. Cây lấy quả tỉ lệ dùng là 2 phần đạm, 4 phần lân, 3 phần kali. Tỉ lệ pha trộn này đã qua nghiên cứu khoa học mà có, nhất định không được làm sai.
Ngoài các loại phân vô cơ kể trên ra, phân hữu cơ có chất lượng trong động thực vật cũng không thể thiếu được đối với sự sinh trưởng và phát triển của cây.
- Phân rắn dạng hạt: Phủ một lớp phân lên trên bề mặt chậu trồng cây cảnh sẽ thúc đẩy cho cây phát triển sinh trưởng và kéo dài thời gian đậu hoa.
- Phân dạng vỏ trứng nát: Vỏ trứng làm cho vỡ nát ra rồi vùi vào trong đất của chậu cây hoa sẽ thành phân rất tốt cho sự sinh trưởng tươi tốt của cây.
- Bã trà dùng bón cho hoa: Bã trà dùng để bón cho hoa vừa bảo đảm giữ được độ ẩm của đất lại vừa có thể tăng cường chất dinh dưỡng đạm cho cây.
- Sữa biến chất dùng tưới hoa: Dùng sữa biến chất tưới hoa phải thêm nhiều nước, làm sao cho sữa nát ra mới tốt. Sữa bò khi chưa lên men không nên dùng tưới cho cây, vì sữa lên men sẽ sản sinh ra nhiều nhiệt lượng làm nóng rễ cây, gây thối rễ.
- Dùng nước ấm tưới hoa: Vào mùa đông tiết thời lạnh giá, dùng nước ấm để tưới cây hoa là rất thích hợp. Tốt nhất nên cho nước vào phòng, đợi cho nước đạt tới nhiệt độ gần bằng với nhiệt độ trong phòng rồi mới dùng để tưới. Nếu có điều kiện làm cho nước ấm ở nhiệt độ 350C rồi tưới là tốt nhất.
- Dùng nước vo gạo tưới hoa: Thường xuyên dùng nước vo gạo tưới cho hoa, như tưới cho hoa Mễ lan sẽ làm cho cành lá xanh tốt, hoa thêm tươi.
- Khi không có người ở nhà, không có người tưới hoa. Trong trường hợp này có thể dùng một túi ni lông đựng đầy nước, lấy kim châm thủng một ít lỗ nhỏ dưới đáy túi, đặt túi nước vào chậu hoa. Các lỗ châm vừa phải, tránh để cho nước ngấm quá nhanh.
Hoặc là để bên cạnh chậu hoa một dụng cụ đựng nước, tìm một sợi dây vải có tính thấm nước tốt, một đầu dây cho vào trong dụng cụ đựng nước, đầu kia vùi vào trong đất của chậu, làm như vậy ít nhất trong nửa tháng đất trong chậu hoa vẫn giữ được độ ẩm, hoa sẽ không bị thiếu nước.
Nước dùng tưới hoa tốt nhất là nước mưa, thứ nữa là dùng nước sông, nước hồ. Khi nhiệt độ giữa nước và đất chênh lệch nhau từ 50C trở lên sẽ làm hại cây. Tốt nhất cho nước vào đồ đựng, phơi nắng vài giờ, đợi đến khi nhiệt độ nước và nhiệt độ đất gần ngang bằng nhau mới tưới cho cây. Ngoài ra, những cây mà mặt lá có lông, sau khi phun nước lên lá, lá sẽ khó bốc hơi nước đi, như vậy dễ làm thối lá cây, với loại cây này không nên dùng vòi phun tưới cây; hoa đang độ nở cũng không nên tưới nước vào, nếu không sẽ làm nát cánh hoa, giảm hiệu quả tưới hoa.
Mùa, thời gian, lượng nước tưới. Cuối đông/đầu xuân, 13 - 14 giờ, ít nước. Đầu xuân/đầu hạ, trước và sau buổi trưa, tăng dần. Đầu hạ/lập thu, trước 8 giờ sáng và sau 5 giờ chiều, nhiều nhất. Lập thu/đầu đông: trước và sau buổi trưa, giảm dần.
Thay chậu hoa là việc chuyển cây từ chậu này sang chậu khác. Mục đích của công việc này là cải thiện tình hình dinh dưỡng cho cây hoặc do cây ngày càng phát triển, rễ cây ra sẽ trùm hết lên cả chậu, cần chuyển cây từ chậu nhỏ sang chậu lớn hơn. Mặt khác, còn có thể thay đổi đất trồng để thúc đẩy cây sinh trưởng tốt hơn.
Trước khi đổi chậu cây không được tưới nước cho cây, để cho đất trong chậu khô, rễ cây sẽ bám chắc vào đất, khi chuyển cây đất sẽ bám theo hết sang chậu mới.
Phương pháp làm thường là: Đầu tiên đặt nghiêng chậu hoa, dùng tay gõ nhẹ bên ngoài chậu làm cho đất rời ra khỏi thành chậu, một tay giữ chắc cây hoa, dùng ngón tay của bàn tay kia ấn đẩy vào lỗ thoát nước dưới đáy chậu hoa làm cho đất rơi ra, cố gắng không làm cho kết cấu đất bị vỡ. Sau khi đã cắt bỏ những rễ cây bị khô và phần đất rễ cây chưa bám tới, đặt cây vào giữa chậu mới, cho thêm đất mới vào cho chặt gốc cây, xong rồi tưới nước cho cây, độ sâu gốc cây khi trồng lại nên giữ nguyên như cũ, đồng thời với việc đổi chậu, có thể bón thêm một ít phân vô cơ vào đáy chậu cho cây, rễ cũ của cây sẽ ra thêm rễ mới.
Kỵ đặt hoa gần với bếp lò, độ nóng lạnh không điều hòa sẽ làm hoa bị héo; Kỵ không để hoa nơi có ánh sáng, nếu thiếu ánh sáng sẽ gây khó khăn trong việc tạo chất diệp lục của cây; Kỵ đưa sâu bệnh có hại vào phòng, mùa xuân đến cây không đâm chồi được; Kỵ khi đất trong chậu chưa khô mà đã trồng cây, lúc tưới nước sẽ khó ngấm vào đất; Kỵ tưới nước cho cây suốt ngày và nhiệt độ trong phòng khó chuyển đổi; Kỵ trồng cây hoa bé chậm lớn sẽ gây bó rễ cây; Kỵ trồng hoa trong đất phèn, hoa sẽ biến sắc mà chết; Kỵ bón phân cho cây quá lượng; Kỵ đất chưa khô đã lại tưới nước, một thời gian dài như vậy, rễ cây có thể sẽ bị thối; Kỵ không có người chăm sóc hoa thường xuyên.
Hoa nở vào mùa đông, ngoài việc cần chú ý đến 10 điều kỵ kể trên ra, còn phải chú ý về đất trồng, thời tiết bằng cách, gõ vào chậu, sờ vào lá cây. Đất trồng: Nếu đất trong chậu trắng mà không cứng thì phải tưới nước ngay, nếu gặp trời mưa và thời tiết lạnh, tốt nhất nên đợi khi trời nắng rồi mới tưới cây. Gõ vào chậu cây là để nghe âm thanh phát ra, nếu tiếng kêu phát ra trong, cứng, trầm, chứng tỏ đất trong chậu chưa
khô, không nên tưới nước; dùng tay sờ lên lá cây thấy lá thẳng mà cứng, tức là lá còn giữ được hơi nước, sờ mà thấy lá cây mềm mà êm tức là đất đã có dấu hiệu khô.
Đương nhiên, muốn giữ cho hoa tươi, đẹp qua mùa đông một cách an toàn, còn cần áp dụng cách điều tiết trong việc bón phân và kéo dài thời gian cho hoa vào phòng để nâng cao khả năng chống lạnh của hoa. Khi nhiệt độ ngoài trời còn trên mức 00C, tốt nhất nên đặt chậu hoa vào trong hành lang, tránh cho hoa khỏi bị sương.
Hoa có các loại khác nhau, kỹ thuật cắt tỉa mỗi loại cũng khác nhau. Với mai ngũ sắc thì chỉ cần cắt tỉa những cành quá dài và cắt tỉa lại các cành già cỗi là được; với cây hoa đăng bản thì phải cắt tỉa từ gốc, giữ lại các cành mới và cành bên của nó; với cây hoa nguyệt quí đẳng, trước khi cho vào phòng, dù là trồng dưới đất hay trồng trong chậu đều phải cắt tỉa chỉnh sửa, cần cắt bỏ những cành quá dầy, quá bé, cành khô, cành già và cành bị sâu bệnh. Cành nào quá dài, vào mùa đông còn phải cắt ngọn cho phù hợp để kích thích nó phát triển vào mùa xuân. Quất vàng trồng trong chậu cũng phải cắt tỉa cho thưa quả, không thì sẽ tiêu hao mất nhiều chất dinh dưỡng hại cho cây.
Đối với những loại hoa bình thường, nên cắt bỏ những cành chẻ, những cành đè lên nhau, cành vươn quá dài, cành bị bệnh, làm thoáng gió và có nhiều ánh sáng cho cây, tập trung được chất dinh dưỡng. Đồng thời cắt tỉa một bộ phận cành bình thường, giữ hình thế đẹp cho cây. Các cành mọc dưới cành chính không được cắt tùy tiện, chỉ cắt bỏ những cành khô chết, cành yếu, cành gây hại, cành gẫy, và khi tiết trời vào thu, nếu có chồi nào mới mọc lên thì nên cắt bỏ đi, chú ý vết cắt hợp lý.
- Lấy xà phòng giặt (loại bánh) cắt thành những miếng nhỏ cho vào trộn thành dung dịch có tính kiềm, sau đó dùng tưới vào chậu cây, như vậy sẽ diệt được nhặng đen.
- Cho 4 chén bột mì vào nửa chén sữa bò quấy đều trong
20 lít nước, sau đó dùng vải lọc rồi phun dung dịch này cho cây hoa, sẽ diệt được hầu hết rệp và trứng của nó.
- Khuấy đều 1 thìa thuốc tẩy với 4 lít nước, cứ cách 5 ngày phun lên mặt sau của lá một lần, phun đến bao giờ rệp bị tiêu diệt hết thì thôi.
- Đầu tiên dùng 2-3 điếu thuốc lá ngâm vào trong một cốc nước, đợi nước trong cốc chuyển thành màu nước trà, cho thêm vào một ít nước xà phòng có tính kiềm, sau đó đem ngâm những bộ phận cây bị bệnh vào trong dung dịch này, hoặc phun trực tiếp vào cây, có thể diệt được sâu hai bám trên cây và nằm trong đất trồng cây.
Không ít người coi gỗ mục là đồ bỏ đi, thế nhưng trong một số trường hợp nó lại trở thành nguyên liệu tốt để chế tạo chậu cảnh. Dưới đây giới thiệu một số phương pháp chế tạo chậu cảnh.
- Chọn nguyên liệu: Bất kỳ loại gỗ mục nào cũng đều có thể sử dụng được, nhưng tốt nhất nên chọn những loại gỗ mục có màu sắc, hình dáng khác nhau và là bề mặt gỗ đặc biệt.
- Tạo hình: Thiết kế tạo hình theo nguyên liệu được chọn. Chất gỗ cứng có thể chế tác ra những hình thù giống như quả núi, ngọn đồi. Tạo hình nên hư cấu một chút, không cần phải giống như thật.
- Điêu khắc: Sau khi đã tạo hình xong, cần có một số dụng cụ gia công cần thiết, để đục bỏ những chỗ gỗ không chắc.
- Sơn: Gỗ mềm dễ ngấm sơn, khi sơn nên dùng cách tẩm thấm, tức là cho gỗ ngâm vào trong sơn, sau khi để sơn chảy hết đem phơi râm cho khô; cũng có thể đầu tiên ngâm gỗ vào và luộc trong keo làm mộc, sau khi gỗ khô mới tẩm sơn, phương pháp này tiết kiệm được khá nhiều sơn. Nên chọn dùng loại sơn trong hoặc trong suốt là thích hợp.
- Chế tác: Có những ngọn núi do nhiều mảnh gỗ ghép lại mà thành, chú ý phải dùng keo gắn chắc các mảnh gỗ lại.
Chim béo khỏe, nhanh nhẹn, hoạt bát, lông bóng mượt, dầy, móng chân đủ là tốt.
Chủng loại thì căn cứ vào sở thích cá nhân mà chọn, có loại chim có thể học được tiếng nói của người như vẹt, chim liêu ca, sáo; có loại hay hót như phù dung, họa mi;
có loại hay hót hay nhảy như bách linh, vân tước; có loại lông mầu sặc sỡ như kiều phượng, bát sắc điểu; có loại có thể thuần phục làm xiếc được như chim vành khuyên, chim này có thể bay lên không, ngậm đạn giao lại cho chủ.
Thức ăn cho chim có nhiều loại, thức ăn loại hạt vỏ cứng có ngô, cao lương, bạch tô tử, hạt rau, hạt đay, những thứ này chỉ cần sàng sạch là cho chim ăn được. Nhưng có một số loại thức ăn phải qua gia công chế biến rồi mới dùng được. ở đây xin giới thiệu hai phương pháp chế biến thức ăn:
- Phương pháp chế biến gạo trứng: Lấy 1 cân gạo cho vào nồi rang cho hơi vàng rồi đổ ra để nguội, cho nửa cân lòng đỏ (bỏ lòng trắng) trứng gà vào trộn đều, sau nửa ngày có thể dùng cho chim ăn. Nếu muốn làm cho chim ăn tốt hơn có thể tăng thêm lượng lòng đỏ trứng.
- Phương pháp phối chế bột trứng: Dùng 1 cân bột (0,75 cân bột ngô rang chín, 0,25 cân bột đậu nành), lấy nửa cân trứng gà luộc chín, bóc bỏ vỏ, cho lẫn vào bột nghiền nát đều, tỉ lệ pha trộn cũng có thể căn cứ vào nhu cầu mà điều chỉnh, nhưng thức ăn loại này không được để lâu, chỉ chế biến lượng ít, vừa chế biến vừa cho ăn, tránh thức ăn bị biến chất, gây lãng phí. Nếu cho bách linh điểu ăn, tốt nhất đổi bột đậu nành thành bột đậu hà lan.
Dùng nước sôi để nguội sau khi đã tăng thêm dưỡng khí trong nước để thay nước cho cá rất tốt. Phương pháp cụ thể là: Lấy một vỏ chai Cô-ca-cô-la loại 1,25 lít, cho