PHƯƠNG PHÁP LUẬN KHOA HỌC
Bài 13 CÔNG DÂN VỚI CỘNG ĐỒNG
IV. Trọng tâm kiến thức
1. Cộng đồng và vai trò của cộng đồng đối với cuộc sống của con
a) Cộng đồng là gì?
Là toàn thể những người cùng sống, có những điểm giống nhau, gắn bó thành một khối trong sinh hoạt xã hội.
- Nhận xét, chốt lại: mỗi người có thể tham gia vào nhiều cộng đồng khác nhau, mỗi cộng đồng có ảnh hưởng nhất định đối với nhân cách của mỗi cá nhân, làm nên tính đa dạng, phong phú trong nhân cách mỗi người. C. Mác đã nói: “Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa những quan hệ xã hội”.
- Cộng đồng có vai trò như thế nào đối với cuộc sống của con người?
- Nhận xét, chốt lại nội dung:
- Ví dụ: trong cộng đồng gia đình, cha mẹ tạo mọi điều kiện để thỏa mãn nhu cầu vật chất và tinh thần của các thành viên.
- Cho học sinh xem tranh minh họa về sự chăm sóc của cha mẹ đối với con cái.
- Dẫn chứng cho học sinh thấy từ Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em đến các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta đều quan tâm, tạo mọi điều kiện để phát triển toàn diện con người. Ví dụ, Quyết định 157 của Thủ tướng Chính phủ về việc cho sinh viên nghèo vay vốn, hỗ trợ các em có điều kiện học tập nâng cao trình độ học vấn.
- Cho học sinh xem tranh minh họa.
đồng gia đình, lớp học, trường học, cộng đồng nghề nghiệp, cộng dân cư,
cộng đồng
ngôn ngữ, cộng đồng dân tộc…
- Trả lời.
- Ghi bài.
b) Vai trò của cộng đồng
- Cộng đồng chăm lo cuộc sống của cá nhân.
- Đảm bảo cho mọi người có điều kiện phát triển.
- Giải thích và cho ví dụ minh họa.
- Điều gì sẽ xảy ra nếu con người phải sống tách biệt khỏi cộng đồng?
- Nhận xét, chốt lại: phải được sống trong môi trường xã hội, đặt trong mối quan hệ xã hội, con người mới trở thành con người đích thực.
Dẫn chứng trên báo Tuổi trẻ số 59/2008, thứ 4, ngày 5/3/2008, trang 9, có viết bài 2: Cha mẹ bận rộn, con chậm nói. Có trẻ em “Tới khi tròn 3 tuổi, M.A vẫn không thể nói được một từ”. Bác sĩ Phạm Ngọc Thanh, trưởng đơn vị tâm lý, Bệnh viện Nhi đồng 1 Tp. Hồ Chí Minh, cho biết năm 2007 đơn vị tiếp nhận hơn 1.000 trẻ em chậm nói, trong đó 70% là do cha mẹ ít có thời gian tiếp xúc với trẻ, không biết cách chơi cùng trẻ.
Phim cậu bé rừng xanh, chuyện về 2 trẻ em ở Ấn Độ vì sống trong rừng, biệt lập với xã hội, nên phát triển không bình thường.
- Cho học sinh xem đoạn video minh họa về việc cá nhân góp phần tạo nên sức mạnh cho cộng đồng: đoàn kết chống ngoại xâm trong lịch sử và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay.
- Cộng đồng có vai trò to lớn như thế. Vậy, con người cần phải sống và ứng xử như thế nào trong cộng đồng? Đây chính là trách nhiệm của chúng ta với cộng đồng.
- Trả lời.
- Cộng đồng giải quyết hợp lý mối quan hệ giữa lợi ích riêng và chung, quyền và nghĩa vụ.
- Cá nhân phát triển trong cộng đồng và tạo nên sức mạnh cho cộng đồng.
- Mỗi cộng đồng đều có những chuẩn mực đạo đức, quy tắc ứng xử riêng mà mỗi cá nhân sống trong đó phải có nghĩa vụ tuân thủ. Đối với tập thể lớp học, nhà trường và cộng đồng dân cư nơi cư trú, nhân nghĩa, hòa nhập và hợp tác là những chuẩn mực đạo đức quan trọng nhất mà công dân hiện nay cần phải có.
* Hoạt động 2: Tìm hiểu đơn vị kiến thức 2: Nhân nghĩa.
- Mục tiêu: Học sinh hiểu thế nào là nhân nghĩa; hiểu nhân nghĩa là một truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, là nền tảng đạo lý của dân tộc ta; hiểu thanh niên học sinh cần phải làm gì để kế thừa và phát huy truyền thống nhân nghĩa của dân tộc.
- Cách thực hiện: sử dụng phương pháp hỏi – đáp, thuyết trình, trực quan và thảo luận nhóm (học sinh báo cáo phần kết quả thảo luận nhóm theo những câu hỏi đã cho sẵn ở tiết trước).
- Thời lượng: 15 phút.
- Thế nào là nhân nghĩa? Cho ví dụ.
- Ví dụ: Quyên góp tiền để giúp đỡ người nghèo, cứu trợ đồng bào bị thiên tai, lũ lụt, ủng hộ các nạn nhân bị nhiễm chất độc màu da cam…
- Nhân nghĩa có ý nghĩa như thế nào đối với cá nhân và cộng đồng?
- Trả lời.
- Trả lời.