Tiết 22: Bài 21: MÔI TRƯỜNG ĐỚI LẠNH
I. Mục tiêu bài học 1. Kiến thức
- Học sinh biết được vị trí của đới lạnh trên bản đồ.
- Trình bày và giải thích (ở mức độ đơn giản) một số đặc điểm tự nhiên cơ bản ở đới lạnh - Biết được sự thích nghi của thực vật và động vật với môi trường đới lạnh
- KT: Biết vị trí của đới lạnh 2. Kĩ năng
- Rèn kĩ năng đọc bản đồ về môi trường đới lạnh ở vùng Bắc cực và vùng Nam cực để nhận biết vị trí giới hạn của đới lạnh
- Đọc và phân tích biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa ở đới lạnh để hiểu và trình bày đặc diểm khí hậu môi trường đới lạnh.
- Quan sát ảnh.
- KNS: Tự tin, xử lí, ra quyết định II. Các phương tiện dạy học - Bảng phụ.
III. Hoạt động dạy học: (45ph) 1. Ổn định: (1ph)
2. Kiểm tra bài cũ: (5ph)
- Những hoạt động kinh tế cổ truyền và kinh tế hiện đại trong hoang mạc ngày nay là gì?
- Nguyên nhân hoang mạc ngày càng mở rộng? Biện pháp khắc phục?
3. Bài mới Vào bài: (1ph)
Nếu môi trường hoang mạc có khí hậu vô cùng khắc nghiệt, khô hạn, rất bất lợi cho sự sống, thì cũng còn có một môi trường nữa của TĐ có khí hậu khắc nghiệt không kém, động-thực vật cũng rất nghèo nàn. Có nét tương đồng nhưng tính chất trái ngược nhau vì một môi trường quá nóng còn môi trường kia thì quá lạnh. Đó là môi trường gì? Có đặc điểm như thế nào? Cô cùng các em sẽ tìm hiểu qua bài hôm nay
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung Hoạt động1: Hướng dẫn hs
phân tích đặc điểm môi trường đới lạnh. (17ph)
1. Đặc điểm của môi trường
Hỏi: Quan sát lược đồ H21.1, 21.1 SGK, xác định vị trí môi trường đới lạnh?
-KT: Cho biết vị trí của đới lạnh?
Hỏi: Qua H21.1, H21.2 SGK cho biết sự khác nhau giữa môi trường đới lạnh ở Bắc bán cầu và Nam bán cầu?
Thảo luận nhóm: (3ph)
Quan sát H21.3 SGK đọc biểu đồ khí hậu cho biết diễn biến nhiệt độ và lượng mưa trong năm ở đới lạnh?
Hỏi: Nhiệt độ của môi trường đới lạnh có đặc điểm gì?
GV kết luận
-Y: Lượng mưa có đặc điểm gì?
=>Kết luận
Giáo viên: Gió ở đới lạnh thổi rất mạnh, luôn có bão tuyết vào mùa đông
Hỏi: Quan sát H21.4, H21.5 SGK so sánh sự khác nhau giữa núi băng và băng trôi?
MT: GD môi trường.
Hoạt động2: Phân tích sự thích nghi TV -ĐV với môi trường.
(16ph)
Hỏi: Quan sát H21.6, H21.7 SGK mô tả cảnh hai đài nguyên vào mùa hạ ở Bắc Âu, Bắc Mĩ?
Hỏi: Thực vật ở đài nguyên có những loại nào?
Hỏi: Quan sát H21.8, H21.9, H21.10 SGK kể tên động vật sống ở đới lạnh?
Hỏi: Bằng kiến thức về sinh học, cho biết hình thức tránh rét của động vật là gì?
- HS xác định HS trả lời
Ở Bắc cực là đại dương còn Nam cực là lục địa
Các nhóm thảo luận bcáo kq, nhận xét bổ sung.
- Quanh năm rất lạnh: mùa đông dài, mùa hè ngắn - Mưa rất ít, phần lớn dưới dạng tuyết rơi
- Kích thước khác nhau, băng trôi xuất hiện vào màu hạ, núi băng do lượng băng quá nặng, quá dày tự tách ra từ một khối băng lớn
- QSát, trả lời:
- Đài nguyên Bắc Mĩ lạnh hơn Bắc Âu
- Th/vật chủ yếu là rêu, địa y - Qsát, trả lời
- Động vật có: tuần lộc, chim cánh cụt, hải cẩu,… do có bộ lông, lớp mỡ dày, lông không thấm nước
- Động vật tránh rét bằng hình thức di cư hoặc ngủ đông.
- Vị trí: Đới lạnh nằm trong khoảng từ hai vòng cực đến hai cực.
- Đặc điểm:
+ Khí hậu khắc nghiệt, lạnh lẽo
+ Mùa đông rất dài, mua ít, chủ yếu dưới dạng tuyết rơi
+ Mặt đất đóng băng quanh năm.
- Nguyên nhân: Nằm ở vĩ độ cao
2. Sự thích nghi của thực vật và động vật với môi trường
- Thực vật: chỉ phát triển được vào mùa hạ ngắn ngủi, cây cối còi cọc, thấp lùn, mọc xen lẫn với rêu, địa y
- Động vật: + Có lớp mỡ dày, lông dày hoặc lông không thấm nước (tuần lộc, chim cánh cụt, hải cẩu, cá voi…)
+ Một số động vật tránh
G: Tại sao nói đới lạnh là vùng hoang mạc lạnh của Trái đất?
- Vì nhiệt độ thấp, khí hậu lạnh giá, động thực vật nghèo nàn
rét bằng hình thức di cư hoặc ngủ đông
4. Củng cố và bài tập: (4ph)
- Cho biết vị trí của đới lạnh, trình bày đặc điểm của đới lạnh?
- Sự thích nghi của thực vật và động vật với môi trường đới lạnh?
5. Dặn dò: (1ph)
- Học bài, làm bài tập. Chuẩn bị bài mới: Bài 22.
Ôn tập vấn đề bảo vệ môi trường ở đới nóng và đới ôn hoà - Y: Phân tích biểu đồ hình 21.3 SGK
* Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………...
TUẦN 12 Ngày soạn: 10/11/10 Ngày dạy: 13/11/10 Tiết 23: Bài 22: HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CỦA CON NGƯỜI Ở ĐỚI LẠNH
I. Mục tiêu bài học 1. Kiến thức
- Học sinh trình bày và giải thích (ở mức độ đơn giản) các hoạt động kinh tế cổ truyền và hiện đại của con người ở đới lạnh
- Biết một số vấn đề lớn phải giải quyết ở đới lạnh - KT: Biết sơ lược hoạt động kinh tế hiện đại 2. Kĩ năng
- Rèn kĩ quan sát tranh ảnh, nhận xét về hoạt động kinh tế của con người ở đới lạnh - Lập sơ đồ về mối quan hệ giữa các thành phần tự nhiên và con người ở đới lạnh - KNS : Phản hồi, lắng nghe tích cực, tự tin
II. Các phương tiện dạy học - Bảng phụ.
III. Hoạt động dạy học: (45ph) 1. Ổn định: (1ph)
2. Kiểm tra bài cũ: (5ph)
- Cho biết vị trí của đới lạnh, trình bày đặc điểm của đới lạnh?
- Sự thích nghi của thực vật và động vật với môi trường đới lạnh?
3. Bài mới Vào bài: (1ph)
Ở môi trường hoang mạc, khi khai thác con người phải đối mặt với cái nóng, khô hạn, khắc nghiệt gây ra. Còn ở đới lạnh con người phải khắc phục cái khô, lạnh giá đem lại. Vậy từ xưa đến nay, các dân tộc phương Bắc đã chinh phục, khai thác, cải tạo xứ tuyết trắng như thế nào? Cô cùng các em tìm hiểu qua bài hôm nay
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung Hoạt động1: Tìm hiểu HĐ
kinh tế các dân tộc phương Bắc (16 ph)
-Y: Quan sát H22.1 SGK cho biết tên các dân tộc đang sống ở đới lạnh phương Bắc?
- Địa bàn cư trú các dân tộc sống bằng nghề chăn nuôi, săn bắn?
G: Tại sao con người chỉ sinh
- HS quan sát, trả lời: 4 dân tộc
-TL: Ven bờ ít lạnh hơn, hai
1. Hoạt động kinh tế của các dân tộc ở phương Bắc
Hoạt động kinh tế:
sống ở ven bờ Bắc Á, Bắc Âu, bờ biển phía nam mà không sống gần hai cực?
- Hoạt động kinh tế của các dân tộc phương Bắc là gì? Nguyên nhân?
Hỏi: Quan sát H22.2, H22.3 SGK mô tả hiện tượng địa lý trong ảnh?
Hoạt động2: Tìm hiểu việc khai thác và nghiên cứu MT đới lạnh.(16ph)
-Y: Đới lạnh có những nguồn tài nguyên gì?
-Hỏi: Tại sao đới lạnh nhiều tài nguyên vẫn chưa được thăm dò và khai thác nhiều?
- G: Quan sát H22.4, H22.5 SGK người ta đang tiến hành khai thác tài nguyên như thế nào? Hoạt động KT chủ yếu hiện nay ở đới lạnh là gì? Giải thích nguyên nhân?
=>GV kết luận
* Mở rộng: hiện nay có 12 nước đặt trạm ng/ cứu Châu Nam Cực trong các lĩnh vực: khí hậu, băng học, hải dương học, địa chất, sinh học
*Thảo luận nhóm: (4ph) So sánh vấn đề MT do hoạt động kinh tế của con người tác động ở đới nóng, đới ôn hoà,đới lạnh?
=>GV kết luận (bảng phụ)
*MT: GV yêu cầu HS liên hệ
cực quá lạnh, không có nhu yếu phẩm cần thiết cho con người
-TL: HĐ kinh tế cổ truyền -HS mô tả.
-TL: Khoáng sản, hải sản, thú có lông quý
- Khí hậu lạnh, đất đ/ băng, thiếu nhân công, thiếu p/ tiện vận chuyển kĩ thuật
-TL:
Hiện nay KT chủ yếu là khai thác dầu mỏ, khoáng sản, đánh bắt và chế biến cá voi, nuôi thú lông quý
- Các nhóm thảo luận, báo cáo kq, nhận xét, bổ sung:
+ Vấn đề quan tâm là giải quyết nhân lực, săn bắn động vật quá mức dẫn tới nguy cơ tuyệt chủng, cạn kiệt tài nguyên quý của biển
+ Xói mòn đất, suy giảm diện tích rừng
+ Săn bắt quá mức cá voi, thú lông quý
+ Ô nhiễm nước, không khí
+ Hoạt động kinh tế cổ truyền: chủ yếu là chăn nuôi tuần lộc, săn bắn động vật để lấy lông, mỡ, thịt, da
+ Nguyên nhân: Khí hậu khắc nghiệt, lạnh lẽo.
2. Việc nghiên cứu và khai thác môi trường
- Hiện nay, hoạt động kinh tế hiện đại: Khai thác tài nguyên thiên nhiên, chăn nuôi thú có lông quý
- Nguyên nhân: Khoa học- kĩ thuật phát triển
- Vấn đề quan tâm giải quyết:
+ Thiếu nhân lực để phát triển kinh tế
+ Nguy cơ tuyệt chủng một số loài động vật quý
thực tế, giáo dục HS bảo vệ MT 4. Củng cố và bài tập: (5ph)
- Hoạt động kinh tế cổ truyền và hoạt động kinh tế hiện đại của các dân tộc phương Bắc là gì? Nguyên nhân?
- Vấn đề cần quan tâm giải quyết ở môi trường đới lạnh là gì?
5. Dặn dò: (1ph) - Học bài, làm bài tập.
- Chuẩn bị bài 23: “Môi trường vùng núi”
* Rút kinh nghiệm:
--- --- --- ---
TUẦN 13 Ngày soạn: 20/11/10 Ngày dạy: 23/11/10
CHƯƠNG V