Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
3.2. Một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường CĐ VH, TT&DL Nguyễn Du, tỉnh Hà Tĩnh
Xuất phát từ thực trạng đội ngũ giảng viên, thực trạng và yêu cầu của công tác phát triển đội ngũ giảng viên của trường, căn cứ vào phương hướng, mục tiêu đề ra, chúng tôi nghiên cứu đề xuất biện pháp cho việc xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên Trường CĐ VH, TT&DL Nguyễn Du trong thời gian tới như sau:
3.2.1. Giải pháp 1: Quy hoạch đội ngũ giảng viên 3.2.1.1. Mục tiêu
Việc phát triển đội ngũ giảng viên sẽ thực hiện dựa vào quy hoạch tổng thể và sứ mạng của Trường CĐ VH, TT&DL Nguyễn Du. Cần xác định nhu cầu đội ngũ giảng viên cho từng đơn vị trong phạm vi toàn trường, trên cơ sở quy mô đào tạo đã được cấp trên phê duyệt, lãnh đạo nhà trường cần xây dựng quy hoạch đội ngũ giảng viên. Công tác quy hoạch cần đảm bảo các mục tiêu sau:
Đảm bảo cân đối về số lượng giảng viên các khoa, tổ bộ môn, 100%
giảng viên phải đạt và vượt chuẩn, không còn giảng viên phải dạy chéo môn.
Trên cơ sở thống kê số lượng giảng viên có độ tuổi trên 50 để chuẩn bị đội ngũ đội ngũ giảng viên trẻ thay thế khi các giảng viên này nghỉ hưu, tránh tình trạng thiếu giảng viên cục bộ ở một số khoa, tổ bộ môn.
3.2.1.2. Nội dung
Cử một số giảng viên hiện nay chưa đạt chuẩn đi học; Xem xét lựa chọn những giảng viên có năng lực chuyên môn cử đi học nâng cao năng lực chuyên môn, đặc biệt ưu tiên cho giảng viên chuyên ngành; Việc cử đi học tập chuyên môn nâng cao nghiệp vụ dựa trên cơ sở quy mô đào tạo của nhà trường trong những năm tới.
Bảng 3.1: Dự kiến quy mô đào tạo của trường trong 03 năm tới Năm học
Hệ đào tạo 2011 - 2012 2012 - 2013 2013 - 2014
Trung cấp 296 396 395
Cao đẳng 150 330 630
Liên kết VLVH 248 313 163
Tổng cộng 694 1039 1188
(Nguồn: Phòng Tổ chức - Hành chính tổng hợp Trường CĐ VH, TT&DL Nguyễn Du)
Bảng 3.2: Dự kiến quy hoạch số lượng giảng viên cử đi học trong 03 năm tới
Năm học
Trình độ 2011 - 2012 2012 - 2013 2013 - 2014
Tiến sĩ 0 01 01
Thạc sĩ 03 06 07
Đại học
Tổng cộng 03 05 08
(Nguồn: Phòng Tổ chức - Hành chính tổng hợp Trường CĐ VH, TT&DL Nguyễn Du)
Bảng 3.3: Dự kiến trình độ giảng viên nhà trường trong 03 năm tới Năm học
Trình độ 2010 - 2011 2011- 2012 2012 - 2013
Tiến sĩ 01 02 03
Thạc sĩ 06 12 19
Đại học 26 31 34
Tổng cộng 33 45 56
(Nguồn: Phòng Tổ chức - Hành chính tổng hợp Trường CĐ VH, TT&DL Nguyễn Du)
3.2.1.3. Điều kiện thực hiện
Qua thực tiễn giảng dạy, hàng năm đánh giá, phân loại giảng viên một cách khách quan, chính xác để lựa chọn những giảng viên có đủ phẩm chất năng lực chuyên môn cử đi học.
Đề nghị với UBND tỉnh hàng năm tăng kinh phí đào tạo và đào tạo lại cho trường tạo điều kiện hỗ trợ các giảng viên đi học.
Trong quá trình tuyển chọn chú ý ưu tiên tuyển: giảng viên chuyên ngành, giảng viên các ngành đặc thù, giảng viên có trình độ thạc sĩ trở lên.
3.2.2. Giải pháp 2: Bổ sung và tuyển chọn đội ngũ giảng viên 3.2.2.1. Mục tiêu
Bổ sung và tuyển chọn đội ngũ giảng viên vừa là biện pháp trước mắt nhưng cũng là biện pháp lâu dài và cần có sự đặc biệt quan tâm của cấp trên, của Đảng uỷ, Ban Giám hiệu nhà trường. Việc bổ sung tuyển chọn cần đúng tiêu chuẩn, đúng đối tượng, đúng yêu cầu. Nếu không đúng tiêu chuẩn, chất lượng và yêu cầu thì chỉ tăng được số lượng mà không đảm bảo được chất lượng. Việc bổ sung và tuyển chọn cần đạt được các mục tiêu cụ thể sau:
Thứ nhất: Giảng viên được bổ sung và tuyển dụng phải đáp ứng được những yêu cầu về chuyên môn và góp phần nâng cao chất lượng chung của đội ngũ giảng viên nhà trường. Cần ưu tiên giảng viên dạy giỏi, có trình độ chuyên môn cao, những sinh viên có trình độ tốt nghiệp khá, giỏi ở các trường nhằm tạo ra sự tạo ra sự chuyển đổi về cơ cấu chuyên môn và độ tuổi trong đội ngũ giảng viên.
Thứ hai: Đảm bảo đáp ứng được những nhu cầu trước mắt cũng như lâu dài cho sự phát triển của nhà trường.
3.2.2.2. Nội dung
Căn cứ vào chỉ tiêu biên chế được giao hàng năm và số lượng giảng viên hiện có cụ thể của từng môn để xác định số lượng giảng viên cần bổ sung mỗi năm. Việc xây dựng chỉ tiêu cần căn cứ vào quy mô các ngành nghề đào tạo đảm bảo quy định về số lượng giảng viên/sinh viên. Sau khi xác định
được số lượng giảng viên cần bổ sung cho mỗi môn, cần phải xác định nguồn bổ sung và tuyển chọn. Có thể dựa vào các nguồn sau:
- Giảng viên các trường Văn hoá nghệ thuật, Du lịch, Thể thao có kinh nghiệm giảng dạy, đã qua bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm, có nhu cầu chuyển về trường công tác và đạt các tiêu chuẩn đề ra.
- Sinh viên tốt nghiệp khá, giỏi ở các trường đại học, học viện, số giảng viên đang hợp đồng có chất lượng giảng dạy tốt.
- Riêng giảng viên giảng dạy các bộ môn nghệ thuật có thể quy hoạch và bồi dưỡng từ số thí sinh đạt các giải liên hoan lớn trên toàn quốc và trong khu vực.
Xác định và khoanh vùng tuyển như trên có thể tổ chức tiếp nhận hồ sơ đăng ký, xem xét để tiến hành thử việc và ký hợp đồng lao động.
3.2.2.3. Phương hướng thực hiện
- Thông báo một cách rộng rãi, công khai các thông tin về nhu cầu tuyển dụng giảng viên của trường cũng như các điều kiện kèm theo đối với người dự tuyển;
- Thành lập Hội đồng tuyển chọn;
- Tiếp nhận hồ sơ và kiểm tra, tìm hiểu các thông tin cần thiết đối với người dự tuyển;
- Sau khi có kết luận đánh giá của Hội đồng tuyển chọn, nhanh chóng tiến hành các thủ tục thuyên chuyển hay tiếp nhận hợp đồng.
3.2.2.4. Điều kiện thực hiện
- Phải có chỉ tiêu và nhu cầu thực tiễn của khoa, tổ bộ môn;
- Tạo ra sức hút đối với giảng viên chuyển đến hoặc được tuyển dụng như: Điều kiện, phương tiện làm việc tốt, được quan tâm bồi dưỡng về trình độ, lợi ích về kinh tế;
- Bản thân giảng viên thuyên chuyển và tuyển dụng phải có đủ các tiêu chuẩn như trong điều kiện đã quy định;
- Cần nhanh chóng trong giải quyết về mặt thủ tục khi người tham gia dự tuyển đã có đủ các tiêu chuẩn của các bộ phận chức năng;
- Hội đồng xét tuyển phải làm việc một cách khách quan, thẩm định đánh giá chất lượng của người tham gia tuyển chọn một cách chính xác, đặt lợi ích và nhu cầu của nhà trường lên trên hết, không được vì mục đích hay ý đồ mang tính cá nhân mà sự đánh giá thiếu khách quan đối với người dự tuyển.
- Trong tuyển dụng phải chú ý tuyển mới đủ loại hình giảng viên vừa dạy được chuyên ngành rộng vừa giảng dạy được chuyên môn sâu một chuyên ngành. Ưu tiên những người có bằng tiến sĩ, thạc sĩ, những người có bằng đại học thứ hai để sẵn sàng dạy môn khác khi cần thiết, có năng lực giảng dạy tốt, năng lực NCKH và hướng dẫn sinh viên NCKH, thực hành nghề nghiệp.
3.2.3. Giải pháp 3: Sử dụng hợp lý đội ngũ giảng viên hiện có 3.2.3.1. Mục tiêu
Sử dụng đội ngũ giảng viên là một trong những biện pháp trong công tác quản lý đội ngũ. Sử dụng đội ngũ giảng viên gồm việc bố trí, phân công công tác, xếp ngạch, kiểm tra đánh giá xếp loại giảng viên, thuyên chuyển…
Đó là việc làm thường xuyên, thể hiện nghệ thuật dùng người của người quản lý. Sử dụng tốt đội ngũ sẽ góp phần phát triển đội ngũ về chất lượng và cơ cấu. Việc bố trí đúng người, đúng việc, hợp khả năng sẽ làm cho hoạt động nhà trường hiệu quả hơn đồng thời cũng làm cho bản thân người giảng viên cảm thấy tự tin hơn vào bản thân mình, tin tưởng vào tập thể. Thực tế đào tạo của nhà trường vừa có tính đa dạng về ngành nghề đào tạo, vừa có tính đặc thù cao về chuyên môn… nên việc sử dụng hợp lý đội ngũ giảng viên càng có ý nghĩa quan trọng. Việc sắp xếp, bố trí và phân công lao động hợp lý nhằm
giải phóng tiềm năng của mỗi cá nhân, khai thác được sức mạnh trí tuệ của đội ngũ giảng viên, phục vụ tốt nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và hiệu quả công tác nói chung.
Việc sử dụng hợp lý đội ngũ giảng viên cần đạt được các mục tiêu sau:
- Phát huy được hết khả năng, năng lực, điểm mạnh của từng giảng viên;
- Việc phân công giảng dạy của giảng viên phải đúng với chuyên môn được đào tạo, đảm bảo thời gian, định mức lao động mà Nhà nước quy định, đảm bảo việc thực hiện đúng chế độ chính sách đối với những trường hợp lao động vượt định mức;
- Mọi giảng viên đều được bố trí phù hợp chuyên môn, năng lực, sở trường của mình;
- Duy trì và giữ vững sự đoàn kết nhất trí của đội ngũ giảng viên trong nhà trường, tránh tình trạng giảng viên do không nhận thức đầy đủ yêu cầu công việc nhà trường nên có sự thiên vị cá nhân, dẫn đến mất đoàn kết hay không thoải mái về tư tưởng.
3.2.3.2. Nội dung
Căn cứ vào tình hình nhiệm vụ và kế hoạch năm học của nhà trường trên cơ sở số lớp, số giảng viên hiện có, lập phương án bố trí, phân công lao động hợp lý nhất. Việc phân công bao gồm các nội dung sau:
- Phân công công tác chuyên môn: Bao gồm giảng dạy và chủ nhiệm.
Cần lựa chọn người có trình độ chuyên môn vững vàng, có uy tín đối với sinh viên, có tinh thần trách nhiệm cao.
- Phân công công tác kiêm nhiệm như: Công tác Đoàn, Công đoàn, Thanh tra, Đảng… Sau khi đã thực hiện phân công đủ định mức cho từng thành viên, có thể giao thêm công việc cho những cá nhân có khả năng, điều kiện và sức khoẻ.
3.2.3.3. Phương hướng thực hiện
- Lập kế hoạch tổng thể năm học của nhà trường, từ đó tính định mức cụ thể cho từng môn, từng công việc cụ thể và giao định mức đối với từng giảng viên cụ thể. Trên cơ sở kế hoạch năm học các cá nhân, các bộ phận lập kế hoạch phân công cụ thể cho khoa, tổ mình trên nguyên tắc thống nhất chung.
- Sau khi các cá nhân, các khoa đã có bản kế hoạch cá nhân phòng Đào tạo, phòng Tổ chức - Kế hoạch - Tài vụ điều chỉnh, cân đối đảm bảo các mục tiêu đặt ra, phù hợp với chế độ chính sách của nhà nước về định mức lao động.
- Đối với những giảng viên còn băn khoăn với việc bố trí sử dụng lao động trong nhà trường cần làm tốt công tác tư tưởng, có sự giải thích rõ ràng thấu đáo.
3.2.3.4. Điều kiện thực hiện
- Phải thống nhất được quan điểm trong việc phân công, bố trí sử dụng đội ngũ trong toàn bộ Hội đồng nhà trường;
- Phải có sự nhận định đánh giá đúng đắn, chính xác về năng lực, khả năng, ý thức trách nhiệm của từng giảng viên;
- Có chế độ chính sách cụ thể, rõ ràng và hợp lý đối với từng trường hợp tham gia công tác kiêm nhiệm thực hiện chế độ chính sách theo đúng quy định hiện hành;
- Chuẩn bị tốt các điều kiện làm việc cho giảng viên.
3.2.4. Giải pháp 4: Đổi mới phương pháp giảng dạy 3.2.4.1. Mục tiêu
Đổi mới phương pháp dạy học, một trong số những vấn đề trọng tâm hiện nay. Phương pháp dạy học bao gồm soạn thảo, chế biến tài liệu khoa học và chuyển tải tài liệu đó đến với sinh viên trên cơ sở tổ chức, tác động điều khiển hoạt động nhận thức của sinh viên nhằm giúp họ lĩnh hội nội dung dạy
học. Giảng dạy và học tập có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Kết quả học của người học quyết định việc lựa chọn phương pháp dạy của người dạy. Sử dụng phương pháp nào là phụ thuộc vào đối tượng học, mục đích đào tạo, nội dung môn học, nội dung từng bài…
Đổi mới phương pháp dạy học là nhu cầu tất yếu của giảng viên, bởi vì đổi mới là sự cải tiến, nâng cao chất lượng phương pháp dạy học đang sử dụng để đóng góp nâng cao chất lượng hiệu quả của việc dạy học, là sự bổ sung, phối hợp nhiều phương pháp dạy học để khắc phục mặt hạn chế của phương pháp nhằm đạt mục tiêu dạy học, là thay đổi phương pháp đã và đang sử dụng bằng phương pháp ưu việt hơn, đem lại hiệu quả dạy học cao hơn. Vì thế, đổi mới phương pháp dạy học được xác định trong các văn kiện của Đảng, Nhà nước mà Bộ GD&ĐT đang chỉ đạo triển khai nhằm đáp ứng yêu cầu của mục tiêu và nội dung giáo dục mới. Phương pháp dạy học hiện nay không thể tiếp tục truyền thụ từ việc áp đặt một chiều từ người dạy mà phải sử dụng phương pháp dạy tích cực, phát huy tính tích cực của sinh viên. Đó là đổi mới phương pháp dạy học còn được gọi là “Dạy học hướng vào người học” hay “Dạy học lấy người học làm trung tâm”.
Để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, vấn đề đặt ra đối với giảng viên đó là: Giảng viên là yếu tố quyết định hàng đầu trong việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, với nhận thức đúng đắn, với tinh thần trách nhiệm và sự quyết tâm cao, kỹ năng sử dụng thiết bị dạy học và tổ chức hướng dẫn sinh viên học tập tốt. Đó là những phẩm chất cần thiết của người thầy. Kiến thức của giảng viên đã trở thành những đặc điểm quan trọng trong công tác giáo dục đòi hỏi giảng viên phải hội đủ các điều kiện về kiến thức, khả năng giảng dạy, lòng nhiệt thành, đức tính cần cù. Bên cạnh đó, giảng viên phải có kỹ năng tổ chức hướng dẫn sinh viên trong lớp học có kỹ năng sử dụng đồ dùng dạy học, có năng lực tự học, thu thập thông tin. Giảng viên phải xác
định được những vấn đề cần đổi mới, đó là phải xác định rõ mục tiêu giáo dục được đổi mới, nội dung giáo dục đổi mới, phương tiện dạy học, hình thức tổ chức và phương thức đánh giá phải đáp ứng được yêu cầu đổi mới.
Đổi mới phương pháp dạy học là một quá trình, đòi hỏi giảng viên phải hoàn thiện về nhân cách, có đức, có tài để thực hiện tốt nhiệm vụ cao quý của mình. Phải không ngừng phấn đấu vươn lên, học tập, rèn luyện để tự khẳng định mình. Đặc trưng của nhà giáo là khiêm tốn, giàu lòng tự trọng, có trách nhiệm cao, lao động tự giác, chủ động sáng tạo, sống trung thực, giản dị, không phô trương hình thức.
Thực tế hiện nay, Trường CĐ VH, TT&DL Nguyễn Du là trường đã và đang được đầu tư các phương tiện dạy học theo hướng hiện đại: phòng máy tính, nhà xưởng, sân khấu ngoài trời… Đây là một trong những điều kiện thuận lợi để tăng cường việc sử dụng các phương tiện dạy học vào trong các giờ dạy. Việc tăng cường các phương tiện dạy học phải đạt được các mục tiêu cụ thể sau:
- Khai thác và sử dụng một cách hiệu quả các trang thiết bị hiện có;
- Thực hiện tốt đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại hoá;
- Xây dựng và hình thành thói quen sử dụng phương tiện giảng dạy hiện đại trong nhà trường tránh tình trạng dạy chay, học chay.
3.2.4.2. Nội dung
- Thực hiện đầy đủ các giờ học thực hành ở các khoa, tổ bộ môn được quy định trong chương trình;
- Sử dụng phòng Lab trong giảng dạy ngoại ngữ;
- Sử dụng phần mềm dạy học cho các môn lý thuyết cơ sở, các môn học chuyên ngành.
3.2.4.3. Phương hướng thực hiện
- Phát động phong trào sử dụng phương tiện dạy học hiện đại vào trong giảng dạy và học tập. Xem đây là một trong những tiêu chí quan trọng đánh giá chất lượng giờ dạy, chất lượng giảng dạy của đội ngũ giảng viên.
- Tổ chức triển khai thí điểm đối với các giáo viên có nhiều kinh nghiệm về khả năng trong việc sử dụng phương tiện dạy học hiện đại phục vụ giảng dạy. Xem đây là những nhân tố điển hình và nhân rộng ra toàn đội ngũ.
- Đưa việc hướng dẫn sử dụng hay trao đổi kinh nghiệm sử dụng phương tiện dạy học hiện đại vào các buổi sinh hoạt chuyên môn.
- Kịp thời động viên, tuyên dương những giảng viên đã đạt được những kết quả nhất định vào cuối mỗi học kỳ, năm học.
3.2.4.4. Điều kiện thực hiện
- Có sự đầu tư và chuẩn bị tốt cơ sở vật chất trong nhà trường. Không ngừng sửa chữa, bổ sung, cải tạo và trang bị các máy móc, thiết bị dạy học.
- Có đủ phòng học thực hành, phòng chuyên dùng cho từng môn học.
- Có nhân viên phụ trách kỹ thuật am hiểu các loại máy móc, thiết bị.
- Dành một nguồn kinh phí thường xuyên hàng năm đầu tư mua sắm thêm các thiết bị cần thiết, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về các phương tiện dạy học.
3.2.5. Giải pháp 5: Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn Đào tạo và bồi dưỡng là nhiệm vụ trọng tâm trong công tác cán bộ.
Trong Kết luận của Hội nghị lần thứ 6 BCH Trung ương khoá VIII, phương hướng phát triển giáo dục, khoa học và công nghệ (số 14 KL/TW, ngày 27/7/2002), Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh đã nói: “Các cấp ủy từ Trung ương tới địa phương cần quan tâm chỉ đạo thường xuyên công tác đào tạo. Bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục về mọi mặt, coi đây là phần công tác cán bộ”. Đặc điểm chung của nghề dạy học là người thầy giáo phải thường xuyên hoàn thiện tri thức và kỹ năng nghề nghiệp của chính mình, không ngừng mở rộng và nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ để đáp ứng nhu