I- Mục tiêu bài dạy:
1) Kiến thức: Từ việc tìm hiểu các đoạn văn nói chung và đoạn văn trong văn bản thuyết minh nói riêng, giúp hs có kiến thức về đoạn văn, bài văn thuyết minh; và yêu cầu viết đoạn văn thuyết minh ngắn.
2) Tư tưởng – Tình cảm: Có ý thức viết tốt đoạn văn làm cơ sở để viết tốt bài văn.
3) Rèn luyện kĩ năng:- Xác định được chủ đề, sắp xếp và phát triển ý khi viết đv thuyết minh.
Diễn đạt rõ ràng, chính xác. Viết một đv thuyết minh có độ dài 90 chữ.
II- Phương tiện dạy học: Bảng phụ.
III- Tiến trình tổ chức tiết dạy:
1) Kiểm tra bài cũ: Đoạn văn là gì? ( Đv là phần vb nằm giữa hai chỗ xuống dòng, thường biểu đạt một ý tương đối hoàn chỉnh. Đoạn văn là một bộ phận của bài văn. Đv thường gồm hai câu trở lên, được sắp xếp theo thứ tự hợp lí.)
- Thế nào là câu chủ đề? ( là câu thể hiện ý chính của đoạn văn.)
2) Giới thiệu: Một văn bản thường gồm nhiều đoạn văn. Viết tốt đoạn văn là điều kiện để làm tốt bài văn. Đoạn văn thuyết minh thường có đặc điểm như thế nào, chúng ta cùng tìm hiểu.
3) Bài mới:
TG Hđ của thầy Hđ của trò Nội dung cơ bản
8’
10’
8’
Gọi hs đọc đv a - Đoạn văn này thuyết minh vấn đề gì?- Nêu cách sắp xếp các câu trong đoạn văn trên?
- Gọi hs đọc đv b & cho biết đv giới thiệu điều gì? Nêu cụ thể cách thuyết minh?
-Gọi hs đọc đoạn a
Đv này thuyết minh cái gì?
Yêu cầu tối thiểu khi viết đv này là gì?
Đối chiếu với yêu cầu, đv mắc lỗi gì?
- Nêu cách chữa?
Gọi hs đọc đv b.
Đv thuyết minh cái gì? Đối chiếu với yêu cầu thuyết minh thì đoạn văn mắc lỗi gì? Nêu cách chữa?
- Từ phần tìm hiểu trên, khi làm văn thuyết minh, em chú ý điều gì?
- Thuyết minh vấn đề thiếu nước sạch trên thế giới.
- Đoạn văn có 5 câu. Câu 1 nêu chủ đề. Câu 2 nêu lên lượng nước ít ỏi. Câu 3 cho biết nước bị ô nhiễm. Câu 4 nêu lên sự thiếu nước ở các nước thuộc thế giới thứ ba. Câu 5 dự báo tình hình thiếu nước sạch.
- Giới thiệu PVĐ, một danh nhân, một con người nổi tiếng.
- Câu 1 là câu chủ đề. Phần còn lại cung cấp thông tin về PVĐ theo lối liệt kê các hoạt động đã làm, quan hệ của ông.
- Thuyết minh cây bút bi. Phải có câu chủ đề & giới thiệu được cấu tạo của cây bút bi. Chưa có câu chủ đề, lẫn ý của đoạn văn khác, sắp xếp các ý lộn xộn.
* Bút bi có cấu tạo phức tạp hơn bút chì. Bút bi có ruột bút và vỏ bút. Thông thường, vỏ bút làm bằng nhựa hoặc kim loại. Bên ngoài vỏ bút có trang trí hoa văn khá đẹp mắt. Có khi là một con thú, mốt đóa hoa, có khi chỉ là nhãn hiệu bút.Bút bi bấm thì bên trong có là so, trên đầu có nút bấm và móc cài. Còn bút bi thừơng thì có móc cài kết hợp với nắp đậy.
Bên trong vỏ bút là ống nhựa hình trụ nhỏ có chứa mực, gọi là ống mực. Đầu ống mực là mũi viết thường làm bằng lim loại. Đầu mũi viết có hòn bi nhỏ xíu, khi viết hòn bi lăn làm mực trong ống nhựa chảy ra, ghi thành chữ.
- Thuyết minh cái đèn bàn. Có câu chủ đề nhưng chưa gắn kết với các câu sau. Giới thiệu cấu tạo còn lộn xộn, không rõ ráng.
I- Đoạn văn trong văn bản thuyết minh:
1- Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh:
a) Đoạn văn trình bày theo cách diễn dịch. Câu 1 là câu chủ đề.
- Phương pháp thuyết minh:
dùng số liệu và dẫn chứng.
b) Đoạn văn trình bày theo lối diễn dịch.
- Phương pháp thuyết minh: liệt kê.
2- Sửa lại các đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn:
a) Đoạn văn a:
- Thêm câu chủ đề.
- Sắp xếp các ý theo trình tự: ruột, vỏ.
- Tách ý công dụng và cách sử dụng thành đoạn văn riêng.
b) Đoạn văn b:
- Viết lại câu chủ đề, tạo liên kết giữa các câu.
- Sắp xếp các ý theo trình tự hợp lí ( Phần đế đèn thân đèn chao đèn).
3 Ghi nhớ:
- Khi làm văn thuyết minh, cần xác định các ý lớn, mỗi ý viết thành một đoạn văn.
- Khi viết đoạn văn, cần trình bày rõ ý chủ đề của đoạn, tránh lẫn ý của đoạn văn khác.
- Các ý trong đoạn văn nên sắp xếp theo thứ tự cấu tạo của sự vật, thứ tự nhận thức (từ tổng thể đến bộ phận, từ ngoài vào trong, từ xa đến gần…), thứ tự diễn biến sự việc trong thời gian trước sau hay theo thứ tự chính phụ (cái chính nói trước, cái phụ nói sau).
II- Luyện tập:
1) Viết đoạn văn mở bài và kết bài cho đề văn :”Giới thiệu trường em”.
MB: Giới thiệu được vị trí của ngôi trường, tên trừng, ý nghĩa của tên đó.
KB: Suy nghĩ về tương lai của ngôi trường; mong muốn, tin tưởng vai trò, nhiệm vụ của trường…
* Ví dụ: Mời bạn đến thăm trường tôi – ngôi trường được xây dựng khá khang trang nằm cạnh Quốc lộ ba mươi, thuộc địa phận ấp An Định, xã An Bình, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp.
Trường chúng tôi như thế đó. Tuy chưa thật đầy đủ các phòng chức năng nhưng cũng tạo điều kiện tốt cho học sinh chúng tôi học tập, rèn luyện và chắp cánh cho bao người đến tương lai tươi sáng. Chúng tôi luôn yêu quý và tự hào về nó.
2) Viết đoạn văn theo chủ đề: “ Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam.”
* Gợi ý: - Họ tên, năm sinh, năm mất, gia đình, quê quán…
- Quá trình hoạt động cách mạng và sự nghiệp vẻ vang.
- Vai trò và cống hiến to lớn đối với đất nước, dân tộc và thời đại.
5- Dặn dò: Học bài – Làm lại bài tập.
Xem trước bài “Thuyết minh về một phương pháp”.
Tiết 79 Văn bản: