I-MỤC TIÊU BÀI DẠY: Giúp HS:
1.Kiến thức : Hiểu được thế nào là từ tượng hình, từ tượng thanh.
2.Kỷ năng : Rèn luyện kỷ năng dùng từ một cách linh hoạt, chính xác .
3.Thái độ : Xây dựng ý thức sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh để tăng thêm tính hình tượng, tính biểu cảm trong giao tiếp.
II- CHUAÅN BÒ : 1. Giáo viên:
Tham khảo các tài liệu:
o Sách Giáo viên, sách thiết kế Ngữ văn 8 – Tập I;
o Bình giảng Ngữ văn 8.
o Kiến thức nâng cao Ngữ Văn 8.
2. Học sinh: Học tốt bài cũ.
Đọc văn bản “ Từ tượng hình, hừ tượng thanh”– soạn bài theo câu hỏi SGK.
III-TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:
1/ Ổn định tình hình lớp: -Sĩ số , ổn định lớp.
2/ Kiểm tra bài cũ: (6’)
♦ Câu hỏi:Thế nào là trường từ vựng? Tìm trường từ vựng của từ “trường học”?
♦ Trả lời: - Trường từ vựng là tập hợp tất cả những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa.
- Trường học: trường lớp, thầy, bạn … 3/ Bài mới:
Giới thiệu bài mới: Trong vốn từ ngữ tiếng Việt, có một lớp từ tạo nên sắc thái biểu cảm cao: từ tượng hình, từ tượng thanh. Vậy, thế nào là từ tượng thanh, từ tượng hình ? Chúng có những đặc điểm và công dụng gì ? Bài học hôm nay chúng ta sẽ hiểu rõ hơn.
Tg Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
24
’ Hoạt động 1: Khái niệm. I- Tìm hiểu bài :
Yêu cầu đọc đoạn trích. HS đọc nội dung ví dụ /SGK. II-Bài học:
GV treo bảng phụ: móm mém, hu hu, ư ử, xồng xộc, vật vã, rũ rợi, xộc xệch, sòng sọc
1. Vớ duù:/sgk.
- Từ đặc tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật: móm mém, xồng xộc,
Trong những từ trên, từ nào đặc tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật?
móm mém, xồng xộc, vật vã, rũ
rợi, xộc xệch, sòng sọc vật vã, rũ rợi, xộc xệch, sòng sọc.
Những từ còn lại có khả năng diễn tả điều gì?
Mô phỏng âm thanh của con người, con vật
2. Đặc điểm, công dụng:
Hãy tìm một số từ ngữ có khả năng tương tự? (mỗi dãy
-Đặc tả hình dáng: đủng đỉnh, thướt tha, mượt mà, quăn qeo …
-Từ tượng hình: (nhóm) từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ,
Vũ văn hùng - trờng thcs yên lâm
thực hiện một yêu cầu) - Mô phỏng âm thanh: trạng thái của sự vật -Từ tượng thanh: từ mô
Như vậy thế nào là từ tượng thanh, tượng hình?
Ha ha, hô hố, ríu rít … phỏng âm thanh của tự nhiên, con người.
Nhà văn Nam Cao đã sử dụng một loạt từ tượng thanh, tượng hình như vậy có tác duùng gỡ?
Giúp người đọc hình dung một các rõ nét, sâu sắc cái chết đau đớn, vật vã tạo nên cảm xúc đau xót cho người đọc.
Hãy nói tác dụng của nhóm từ tượng thanh, tượng hình trong văn miêu tả và tự sự?
Thảo luận:
-Doác leân … doác thaêm thaúm -Em ụi … beõn kia soõng ẹuoỏng -Chuù beù … ngheânh ngheânh
-Từ tượng thanh, tượng hình có khả năng gợi hình ảnh, âm thanh cụ thể, sinh động tạo giá trị biểu cảm.
GV treo bảng phụ:Phân loại từ trong nhóm từ sau, cho biết sắc thái cụ thể của chúng: ha ha, hì hì, hô hố, cười khẩy, cười nụ
-Từ tượng hình: cười khẩy, cười nuù
- Từ tượng thanh: ha ha, hì hì, hoâ hoá
- Từ tượng hình: cười khẩy, cười nụ …
- Từ tượng thanh: ha ha, hì hì, hoâ hoá
+Cười khẩy: cười nhếch mép, tiếng khẽ, tỏ ý khinh thường GV: mỗi từ tượng hình, tượng
thanh đều thể hiện một âm sắc khỏc nhau và bộc lụù một sắc thái biểu cảm khác nhau.
+Cười nụ: cười hơi húm môi, không thành tiếng, tỏ ý thích thú một mình
+Ha ha: cười to, sảng khoái
+Hì hì: tiếng cười phát ra đằng mũi, biểu lộ sự thích thú một cách hiền lành
16
’ Hoạt động 2: Luyện tập III-Luyện tập :
Yêu cầu HS đọc và thực hiện bài tập 1 – GV nhận xét, bổ sung theâm.
Từ tượng hình: rón rén,lẻo
khẻo, chỏng quèo 1/-Từ tượng hình: rón rén,lẻo khẻo, chỏng quèo - Từ tượng thanh: soàn soạt, bốp - Từ tượng thanh: soàn
soạt, bốp Yêu cầu HS đọc và thực hiện
bài tập 2 - GV nhận xét, bổ sung theâm.
Năm từ tượng hình gợi tả dáng đi của người: lò dò, lừ đừ, khật khưởng, khép nép, xiêu vẹo
2/Năm từ tượng hình gợi tả dáng đi của người: lò dò, lừ đừ, khật khưởng, kheựp neựp, xieõu veùo
Yêu cầu HS đọc và thực hiện bài tập 4
Đặt câu với từ tượng hình, từ tượng thanh :
4/Đặt câu với từ tượng hình, từ tượng thanh
-Mưa lắc rắc vài hạt rồi thôi -Mưa lắc rắc vài hạt rồi thoâi
-Trên gương mặt hốc hác của mẹ, -Trên gương mặt hốc hác
mộ hôi đã lấm tấm của mẹ, mộ hôi đã lấm taám
-Doác leân khuùc khuyûu doác thaêm thaúm.
Từ láy là từ tượng hình, tượng thanh đúng hay sai?
Hoạt động 3: Củng cố
- Nêu đặc điểm,công dụng của từ tượng hình, tượng thanh?
Sai. HS laỏy vớ duù
HS trả lời .
4/ Hướng dẫn học ở nhà: (2’)
*Bài cũ: - Hoàn tất các bài tập vào vở.
-Nắm được khái niệm và vận dụng về từ tượng hình và tượng thanh
*Bài mới:Chuẩn bị cho bài: Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội +Trả lời các câu hỏi ở sgk.
+Phân biệt được từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội và biết cách sử dụng chúng III-RUÙT KINH NGHIEÄM, BOÅ SUNG :
Ngày soạn:14-6-2009 Tuần:4 - Tiết:16
Vũ văn hùng - trờng thcs yên lâm