I-MỤC TIÊU BÀI DẠY: Giúp HS:
-Hiểu roÕ khái niệm thế nào là từ ngữ địa phương, thế nào là biệt ngữ xã hội.
-Biết sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội đúng lúc, đúng chỗ, tránh lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội, gây khó khăn trong giao tiếp.
-Nâng cao sử dụng từ ngữ.
II- CHUAÅN BÒ : 1. Giáo viên:
Tham khảo các tài liệu:
o Sách Giáo viên, sách thiết kế Ngữ văn 8 – Tập I;
o Kiến thức nâng cao Ngữ Văn8.
2. Học sinh:
Học tốt bài cũ.
Đọc văn bản “Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội”– soạn bài theo câu hỏi SGK.
III-HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC : 1/ Ổn định tình hình lớp:
2/ Kiểm tra bài cũ: (5’)
♦ Câu hỏi: Thế là từ tượng thanh, từ tượng hình? Đặt câu có sử từ tượng thanh hoặc từ tượng hình.
♦ Trả lời: Từ tượng hình: (nhóm) từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật; Từ tượng thanh:
phỏng âm thanh của tự nhiên, con người.
3/ Bài mới: (2’)
Giới thiệu bài mới: Một nhóm từ chỉ sử dụng ở một địa phương, một thành phần xã hội.
Tg Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung 11
’
Hoạt động 1: Khái niệm. I- Tìm hiểu bài :
GV treo bảng phụ ghi vd sgk. HS đọc vd II -Bài học:
Từ bắp và beù đều mang nghĩa là ngoâ
1/Từ địa phương:
Từ bắp và beù được dựng ở những khu vực nào?
Bắp dùng ở khu vực từ Nam Trung Bộ trở vào
Beù dựng ở khu vực miền nỳi phíac Baéc
Từ địa phương là từ ngữ chỉ sử dụng ở một số địa phửụng nhaỏt ủũnh.
Ngô được dùng ở khu vực nào? Thống nhất trong toàn quoác.
Thế nào là từ địa phương?
Tìm một số từ địa phương? Nẫu, heo, xỉ …
Yêu cầu HS đọc vd a,b sgk. HS đọc 2/ Biệt ngữ xã hội:
Vì sao vda tác giả có lúc gọi
mẹ có lúc gọi mợ? Mẹ khi đối tượng nghe là độc giả; mợ: lời của Bé Hồng với bà cô, hai người cùng một tầng lớp trung lưu trong xã hội
Vậy trước Cách mạng, tầng lớp nào trong xã hội gọi mẹ bằng mợ
Tầng lớp trung lưu
Vũ văn hùng - trờng thcs yên lâm
hay cha bằng cậu?
Các từ ngỗng, trúng tủ trong vdb được hiểu như thế nào?
-ngoóng: ủieồm 2
-trúng tủ: trùng với chỗ đã học bài, đã chuẩn bị bài
Tầng lớp nào sử dụng những từ ngữ này?
Học sinh Là những từ ngừ chỉ dùng trong một tầng lớp
Vậy thế nào là biệt ngữ xã hội?
xã hội nhất định
Chỉ ra những biệt ngữ của giai caáp phong kieán?
Vua, trẫm, bệ hạ, tàng lọng, ngai vàng, cung điện …
8’ Hoạt động 2: Sử dụng 3/ Sử dụng:
Từ đặc điểm của từ địa phương và biệt ngữ xã hội ta cần lưu ý điều gì khi sử dụng?
-Chú ý đến tình huống giao tieáp
Em hiểu câu nói sau như thế nào? “Bầy choa có chộ mô mồ”?
Chúng tôi có biết đâu mà
Trong quá trình nói và viết sử dụng nhiều từ địa phương và biệt ngữ xã hội sẽ dẫn đến điều gì?
Khó hiểu, khó tiếp nhận
Như vậy điều lưu ý tiếp theo? -Tránh lạm dụng chúng
Làm sao để tránh việc lạm dụng nhiều từ địa phương và biệt ngữ xã hội?
Nên tìm từ toàn dân tương ứng
Yêu cầu HS đọc vd HS đọc
Những từ in đậm thuộc nhóm từ nào?
Từ địa phương
Vì sao tác giả dùng nhiều từ địa phương như vậy?
Tạo màu sắc địa phương, làm rõ tầng lớp xã hội cho ngôn ngữ của nhân vật
Tác dụng của từ địa phương và biệt ngữ xã hội trong thơ văn?
- Trong thơ văn dùng từ địa phương và biệt ngữ xã hội tạo màu sắc địa phương, tầng lớp xã hội trong ngôn ngữ của nhân vật
Yêu cầu HS đọc ghi nhớ HS đọc 10
’
Hoạt động 3: Luyện tập III- Luyện tập :
Yêu cầu HS đọc và thực hiện BT1,2 theo nhóm (mỗi dãy 1 bài)
HS đọc và thực hiện 1/ Từ địa phương – từ toàn daân:
thaày, ba - cha giỏ xách - làn
2/ Từ của tầng lớp HS (các
tầng lớp XH khác), giải thích
Quay phim – xem tài liệu Cây gậy – điểm 1
Yêu cầu HS đọc và thực hiện BT3 3/Các trường hợp nên và không nên dùng từ địa phửụng;
a (+); b(-);c(-);d(-);e (-);
g(-) GV hướng dẫn HS thực hiện
BT 4, 5
Hoạt động 4: Củng cố
-Thế nào là từ địa phương và biệt ngữ xã hội ? Nêu đặc điểm ?
- HS trả lời – Củng cố bài.
4/ Hướng dẫn học ở nhà: (2’)
*Bài cũ: - Hoàn tất các bài tập vào vở.
-Nắm được khái niệm và những lưu ý, tác dụng của việc sử dụng từ địa phương và biệt ngữ xã hội
*Bài mới:Chuẩn bị cho bài: Trợ từ, thán từ +Trả lời các câu hỏi, bài tập ở sgk.
+Rút ra khái niệm của trợ từ, thán từ . III-RUÙT KINH NGHIEÄM, BOÅ SUNG :
Ngày soạn:20-09-2009 Tuần:5 - Tiết:18