I) mục tiêu Giúp học sinh : 248
1 ) Qua thí nghiệm, nhận biết đợc trong các thiết bị làm biết đổi năng lợng . Phần năng l- ợng thu vào đợc cuối cùng bao giờ cũng nhỏ hơn phần năng lợng cung cấp cho thiết bị lúc ban đầu, năng lợng không tự sinh ra .
2) Phát hiện đợc sự xuất hiện 1 dạng năng lợng nào đó bị giảm đi , thừa nhận phần năng lợng mới xuất hiện .
3) Phát biểu định luật bảo toàn năng lợng và vận dụng đợc định luật giải thích hoặc dự
đoán sự biến đổi của một số hiện tợng . II ) chuẩn bị :
- Thiết bị biến đổi thế năng thành động năng và ngợc lại .
III ) lên lớp 249
A ) Bài cũ
? Dựa vào dấu hiệu nào mà ta nhận biết đợc cơ năng và nhiệt năng ?
? Có những dạng năng lợng nào phải chuyển háo thành cơ năng và nhiệt năng mới nhận biết đợc ?
B ) Bài mới
HS hoạt động nhóm thực hiện thí nghiệm .
? Trong quá trình CĐ của viên bi năng lợng
đã biến đổi từ dạng nào sang dạng nào ? - HS trả lời c1, c2, c3
I ) Sự chuyển hóa năng l ợng trong các hiện t ợng cơ, nhiệt, điện
a ) Thí nghiệm : 250
- HS đọc và tìm hiểu thông báo SGK
? Thông qua đó ta rút ra đợc kết luận gì ?
? Điều gì chứng tỏ năng lợng không tự sinh ra đợc mà do 1 dạng năng lợng khác biến
đổi thành ?
b ) KÕt luËn :
Trong các hiện tợng tự nhiên, thờng có sự biến đổi giữa thế năng và động năng, cơ
năng luôn giảm .
Phần cơ năng hao hụt di đã chuyển hóa thành nhiệt năng .
II - Biến đổi cơ năng thành nhiệt năng và 251
- HS tìm hiểu thí nghiệm SGK
? Dụng cụ thí nghiệm ?
? Mục đích thí nghiệm ?
- HD HS tiến hành thí nghiệm : A : ở vị trí cao nhất
B : ở vị trí thấp nhất ( chạm mặt bàn ) Dánh dấu vị trí của A và B .
- HS qua sát, thảo luận trả lời c4 , c5
Đại diện nhóm trả lời .
ng
ợc lại . Hao hụt cơ năng a ) Thí nghiệm :
b ) KÕt luËn :
Trong động cơ điện, phần lớn điện năng chuyển hóa thành cơ năng .
Trong máy phát điên, phần lớn cơ năng chuyển hóa thành điện năng .
252
? Trong TN này ngoài điện năng và cơ năng còn xuất hiện thêm dạng năng lợng nào nữa
? Năng lợng mới xuất hiện này do đâu mà cã ?
? Những kết luận vừa thu đợc khi khỏa sát sự biến đổi cơ năng , điện năng liệu có
đúng cho sự biến dổi các dạng năng lợng khác
Phần năng lợng có ích thu đợc cuối cùng bao giờ cũng nhỏ hơn phần năng lợng ban
đầu cung cấp cho máy .
Phần năng lợng hao hụt đi đã bién thành năng lợng khác .
III ) Định luật bảo toàn năng l ợng
- Năng lợng không tự sinh ra hoặc không tự mất đi mà chỉ chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác , hoặc truyền từ vật này sang vật
khác . 253
không ? III ) Còng cè
? Trong quá trình biến đỏi qua lại giữa thế năng và động năng , giữa cơ năng và động năng , ta thờng thấy cơ năng bị hao hụt . Điều đó có trái với định luật bảo toàn năng lợng không ? Tại sao ?
VËn dông :
- HS thảo luận trả lời c6 , c7
- Lần lợt hai học sinh trả lời . HS díi líp nhËn xÐt .
254
? ý định chế tạo động cơ vĩnh cửu trái với định luật bảo toàn năng lợng không ? IV ) hóng dãn học ở nhà
- Học thuộc định luật bảo toàn năng lợng - Làm các bài tập 60.1đến 60.4 SBT
Rút kinh nghiệm giờ
dạy:...
...
...
...
... 255
256
Ngày soạn : 5/5/2010 Tiết 67 sản xuất điện năng - Nhiệt Điện và thủy điện I) Mục tiêu
Học sinh đạt đợc :
1 ) Nêu đợc vai trò của điện năng trong đời sống và trong sản xuất . Ưu điểm của việc sử
dụng điện năng so với các dạng năng lợng khác . 257
2) Chỉ ra đợc quá trình biến đổi năng lợng trong nhà máy thủy điện và nhiệt điện . II ) Chuẩn bị
1 ) GV :Tranh vẽ sơ đồ nhà máy thủy điện, nhiệt điện . 2 ) HS :
III ) Lên lớp A) Bài cũ :
Phát biểu định luật bảo toàn năng lợng ?
Trong thí nghiệm đun nóng nớc bằng điện , điện năng đã biến thành nhiệt năng .Sau khi ngừng đun, nớc nguội đi nh khi cha đun . Điều đó có phải nhiệt năng dã tự mật đi , trái với định luật này không ? Tại sao ?
258
B) Bài mới :
HS thực hiện c1 , c2 và c3 . - Từng HS trả lời c1, c2, c3
- HS díi líp nhËn xÐt
? Điên năng có sẳn trong tự nhiên không ? Ta phải làm gì mới có điện năng ?
I ) Vai trò của điện năng trong đời sông và trong sản xuất
c1 : Tác dụng của dòng điện trong đời
sống : Thắp đèn , nấu cơm , quạt điện , chạy máy ca ...
c2 : Quạt : Điện cơ
Bếp điện : điện năng nhiệt năng 259
? Trong quá trình vận chuyển điện năng có gì thuận tiện ?
Treo tranh h×nh 61. 1 - HS hoạt động nhóm :
Tìm hiểu các bộ phận chính của nhà máy nhiệt điện.
? Chỉ ra quá trình biến đổi năng lợng của các bộ phận?
- đại diện nhóm trình bày
Đèn ống : Điện năng Quang năng Nạp ácquy :Điện năng Hóa năng
c3 : Dùng dây dẫn : Có thể đa điên đến nơi sử dụng mà không cần xe , kho dự trữ . II - Nhiệt điện
a ) Cấu tạo :
+ Lò đốt than : Hóa năng nhiệt năng + Nồi hơi : Nhiệt năng Cơ năng + Tuabin : Cơ năng Động năng + Máy phát : cơ năng Điện năng 260
- Líp nhËn xÐt?
? Quá trình biến đổi năng lợng ở nhà máy nhiệt điện nh thế nào?
HS hoạt động nhóm :
Tìm hiểu các bộ phận chính của nhà máy nhiệt điện .
+ Chỉ ra quá trình biến đổi năng lợng của các bộ phận
- đại diện nhóm trình bày - Líp nhËn xÐt?
b ) Kết luận : Nhà máy nhiệt điện : nhiệt năng biến đổi thành cơ năng , rồi thành điện n¨ng .
III ) Thủy điện a ) Cấu tạo:
+ èng dÉn níc : thÕ n¨ng §éng n¨ng + Tuabin : §éng n¨ng §éng n¨ng + Máy phát : cơ năng Điện năng
b ) Kết luận : Nhà máy thủy điện : thế năng của nớc trong hồ chứa biến đổi thành cơ 261
? Quá trình biến đổi năng lợng ở nhà máy thủy điện nh thế nào?
? Làm thế nào để có điên năng?
? Sử dụng điên năng có gì thuận lợi hơn so với sử dụng các loại năng lợng khác?
? Nêu cấu tạo của nhà máy nhiệt điện ; thủy
điện ?
? trọng lợng của nớc đợc tính NTN ? A =?
+ 1 HS Trình bày
năng , rồi thành điện năng . IV ) Còng cè - VËn dông
C7 : Công mà lớp nớc rộng 1 km dày 1m ,có
độ cao 200m có thể sinh ra khi chảy vào tuabin là :
A = p.h = v.d.h
A = ( 100000.1) .10000.200= 2.1012 J Công này bằng thế năng của lớp nớc chảy 262
+ Lớp nhận xét vào tuabin sẽ chuyển hóa thành điện năng.
IV ) H ớng dẫn học ở nhà - Học thuộc phần ghi nhớ
Làm các bài tập : 61.1 61.3 SBT Rút kinh nghiệm giờ
dạy:...
...
...263
...
...
264
265
Ngày soạn : 6/5/2010 Tiết 68 điện gió - Điện mặt trời - điện hạt nhân .
I) Mục tiêu Học sinh đạt đợc : 266
1 ) Nêu đợc bộ phận chính của nhà máy phát điện gió, pin mặt trời, nhà máy điện nguyên tử .
2) Chỉ ra đợc quá trình biến đổi năng lợng trong các bộ phận chính của các nhà máy . 3 ) Nêu đợc u điểm, nhợc điểm của việc sản xuất và s dụng điện gió , điện mặt trời , điện hạt nhân .
II ) Chuẩn bị
1 ) GV :1 máy phát điện gió , quạt điện 1 pin mặt trời , bóng đèn 220V- 100W - Cồng tơ điện nhỏ
- Hình vẽ nhà máy điên nguyên tử . 267
2 ) HS :
III ) Lên lớp A) Bài cũ :
Làm thế nào để có đợc điện năng ? B) Bài mới :
HS làm cho máy phát điên gió hoạt động
? trong thiết bị này , năng lợng nào đã
chuyển thành điên năng ?
- HS quan sát máy phát điên gió và hình vẽ trong SGK
I ) Máy phát điện gió .
- Gói thổi truyền cho cánh quạt cơ năng - Cánh quạt quay rôto quay .
- Rôto và stato biến cơ năng thành điện 268
? Chỉ ra các bộ phận chính của sự biến
đổi năng lợng qua các bộ phân đó NTN ? ? Ưu điểm , nhợc điểm của máy phát điên gió là gì?
- HS đọc thông tin trong SGK .
? nhận biết hình dạng và nguyên tắc hoạt
động của pin mặt trời ?
? Việc sản xuất điện mặt trời có gì thuận lợi và khó khăn ?
n¨ng .
Ưu điểm : Gon nhẹ , dễ cung cấp điện cho vùng cao, hải đảo
Nhợc điểm : Không sản xuất đợc nguồn
điện lớn .
II ) Pin mặt trời
Qung năng biến trực tiếp thành điên năng Ưu điểm : Năng lợng có sẳn , gọn nhẹ Nhợc điểm : Không sản xuất đợc nguồn
điện lớn . 269
- HS quan sát
? Chỉ ra 2 bộ phân chính nào giống nhau và khác nhau ?
- GV : thông báo Ưu , nhợc điểm
- HS hoạt động cá nhân trả lời câu hỏi C3 + 1 HS Trình bày
+ Líp nhËn xÐt
- HS tự đọc bảng 1 trong SGK và trả lời
III ) Nhà máy điện hạt nhân .
- Biến năng lợng hạt nhân thành năng lợng
điện .
ƯU điểm : Sản xuất đợc nguồn điện có công xuất lớn , ít tốn nguôn liệu .
Nhợc điểm : Nguy hiểm
IV ) Sử dụng và tiết kiệm điện năng . - Hạn chế sử dụng điện trong giờ cao điểm - Tăng cờng sử dụng điện trong đêm khuya - Sử dụng bóng đèn huỳnh quang thay cho 270
C4 bóng đèn sợi đối IV ) H ớng dẫn học ở nhà
- Học thuộc phần ghi nhớ
Làm các bài tập : 62.1 62.3 SBT Rút kinh nghiệm giờ
dạy:...
...
...271
...
...
272
273
274
Ngày soạn :13/5/2010 Tiết 69 ôn tập.
275
I – Mục tiêu: Trả lời đợc những câu hỏi phần tự kiểm tra, vận dụng đợc các kiến thức đã
chiếm lĩnh đợc để giải thích đợc các câu hỏi trong phần vận dụng.Chuẩn bị tôt kiến thức tinh thần để làm bài kiểm tra học kỳ .
II – Chuẩn bị : Trả lời trớc các câu hỏi phần tự kiểm tra.
III – Các b ớc tiến hành dạy học trên lớp:
1. Học sinh các nhóm trả lời các câu hỏi phần tự kiểm tra.
2. Giáo viên hớng dẫn trả lời các câu hỏi phần vận dụng.
Câu 18: Chọn phơng án B.
Câu 19 : Chọn phơng án B.
Câu 20 : Chọn phơng án d.
276
C©u 21:
a. Chiếu ánh sáng trắng qua tấm lọc màu đỏ ta đợc ánh sáng đỏ.
b. Vật màu xanh có khả năng ýan xạ mạnh ánh sáng xanh.
c. Trộn ánh sáng màu vàng với ánh sáng màu xanh da trời ta đợc ánh sáng màu lục.
d. mọi ánh sáng đều có tác dụng nhiệt.
Câu 22: Tại sao khi truyền tả điên năng đi xa ngời ta lại phải dùng đờng dây cao thế ? C©u 23:
B’ 277 A’
A •
F B
•F’
Phim ảnh
O I
Cho f = 8 cm. AB = 1,2 cm. OA = 1,2m = 120cm.
a. Dựng ảnh của vật AB.
278
b. TÝnh A’B’.
Giải: a. Dựng ảnh nh hình vẽ.
b. Tam giác ABO đồng dạng với tam giác A’B’O nên
' '
' OA
OA B A
AB = hay ' ' '.
AB B OAA OA=
Vì AB = OI nên :
' 1 '
' ' ' ' '
' = = = − = −
OF OA OF
OF OA OF
A F OI
B A AB
B
A . (1)
AB B A OF
OA ' '
' =1+ hay ' (1 ' ')
AB B OF A
OA= + (2).
Từ 1 và 2 ta có: 279
').
1 ' ' (
'
AB B OF A
AB B
OAA = +
Hay : . ' ' 1 ' '.
AB B A AB
B A OF
OA = +
Thay sè ta cã: . ' ' 1 ' '.
8 120
AB B A AB
B A = +
280
Hay:
. 86 , 2 40 112.
8 112
' 8 '
112 8 ' '
cm AB
B A
AB B A
≈
=
=
=
ảnh cao 2,86cm.
C©u 24:
AB = 5m = 500cm.
OA = 2m =200m. OA’ = 2cm.
TÝnh A’B’. B’281
A • A’
F B
•F’
O I
Giải: Ta có : .
' '
' A B
AB OA
OA =
Hay: cm
OA ABOA B
A 0,8
500 . 2 ' 200 '
' = = = .
Vậy: ảnh cao 0,8cm.
C©u 25:
a. Nhìn ngọn đèn dây tóc qua tấm lọc đỏ ta thấy ánh sáng đỏ.
b. Nhìn ngọn đèn dây tóc qua tấm lọc màu lam ta thấy ánh sáng màu lam.
282
c. Chập hai kính lọc màu đỏ và lam rồi nhìn ngọn đèn dây tóc nóng sáng ta thấy màu đỏ sẫm. đó không phải là trộn ánh sáng đỏ với ánh sáng lam mà là thu đợc phần còn lại của chùm sáng trắng sau khi đã cản lại tất cả những ánh sáng mà mỗi tấm lọc có thể cản đợc.
IV ) Dặn dò:
Xem lại các bài tập đã làm ở lớp
Ôn tập kỹ để chuẩn bị cho kiểm tra học kỳ Rút kinh nghiệm giờ
dạy:...
...
...283
...
...
284