Xưa nay câu ca dao: "Có t i ề n mua tiên cũng được",
"Tiên làm đà cho danh vọng, làm cái lọng che thân, làm cái cân công lý, đồng t i ề n là hết ý". Mấy câu này l ạ i xuất hiện trong thòi mở cửa của kinh tê thị trường.
Thực chất t i ề n là vật trung gian để trao đổi mua bán trong xã hội có tổ chức, nhưng chỏ có t ấ t cả vì đồng t i ề n dẫn đến m ù quáng, làm những điêu trái với luật pháp, với lương tâm, đạo đức, làm tan n á t cả cuộc đời và cũng làm mất cả tình cảm gia đình, bạn bè đồng nghiệp - làm mất cả phẩm giá n h â n cách của con người. Một thanh niên đi giày vào ngồi ăn uống ở nhà hàng, anh ta gác chân lên ghê để cho một em bé đ á n h ' b ó n g đôi giày, đánh xong anh ta dúi đồng t i ề n vào t ú i em bé, rồi nói câu ban ơn: "Cho mày đấy", đó là thái độ thiêu văn hóa của kẻ cậy có tiên, làm cho những người khách xung quanh phải nhìn vào cách cư xử của anh ta quá lạc lõng trong một xã hội có văn hóa, có học thức. Cũng một ví dụ khác khi ăn nhậu rượu bia no say rồi thì gọi chủ quán với giọng hách dịch k ề cà:
"Thanh toán", r ồ i r ú t ví lấy t i ề n đập xuống bàn với thái độ
40 Văn hóa giao dịck Bùn điện
"Thượng đê lạc lõng thiếu lễ phép" như kiểu ban ơn và đút tay vào túi quần, huýt sáo ngông nghênh đứng dậy đi ra, khỏi phải nói khách xung quanh phản ứng khó chịu và cười thầm là ỏ đâu l ạ i có người thiêu lịch sự, t h i ế u lễ độ đèn thế, còn người chủ quán thì đành nhẫn nhục chịu đựng đê giữ khách, mưu sinh cho cuộc sông của nhà hàng, VUI lòng khách đến, vừa lòng khách đi.
Mặc dù một con người thiêu học nhưng nêu được giáo dục của gia đình, xã hội, nhà trường và bản thân biết kiểm chế, lễ độ, biêt lễ phép thì được xem là con người tê nhị, khôn khéo, không đến nỗi như kẻ quá xem đồng tiền là t r ê n hét và sẽ mất t ấ t cả.
VI. PHẢI MỞ RỘNG QUAN HỆ GIAO TIẾP ỨNG xử
Nêu ta cho rằng không cần tốn kém mà có thê thúc đấy mở rộng quan hệ giao tiếp thì vĩnh v iễn cũng chẳng có được một mối quan hệ giao tiếp tốt đẹp. Trong thời đại vật chất phong phú, kinh t ế thị trường ngày nay thì việc gì, cái gì cũng đểu t i ế n triển trở t h à n h hợp lý hóa, t i ế t kiệm sức lực, làm cho xã hội ngày càng thêm thuận tiện. Thế nhưng, trong quan hệ giao tiếp, hợp lý hóa và t i ế t kiệm sức lực hoàn toàn không phù hợp mà phải năng động và mở rộng quan hệ.
- Sử dụng đầy đủ t i ề n bạc và thòi gian, tích góp nhiều sự tốn kém thì mới có thể mong đợi có một hiệu quả nào
CX\IẢƠY\Q 2: Thuật giao dịch nả thế... vái xã Kội 41 đó. Nêu là h à n thuyên tâm sự thông thường, chỉ cần làm một cách quy củ là được rồi, nhưng một khi muốn xây dựng một quan hệ giao tiếp nhờ vả giúp đõ thì tuyệt đối phải t i ế n h à n h tích trữ, đầu tư để đạt mục đích.
- Do phải trù tính sắp xếp khoản chi phí này từ số lượng có hạn nên phải nói rõ cho các t h à n h viên của gia đình nhằm t r á n h gây ảnh hưởng tối k ế hoạch của gia đình.
Nêu không suy xét đến t hủ tục này, chỉ cho rằng "bản thản mình cần" rồi lặng l ẽ chi tiêu, lúc đó gia đình ta nhất định sẽ có một số ngăn trở. Tại sao phải có mối quan hệ giao tiếp tốn kém để đầu tư của thòi kỳ này? Hãy đem mục đích của nó giải thích nói rõ cho mọi người trong nhà một cách đầy tự tin, vì bản t h â n người giao tiếp của ta phải chi phí, dù giao thiệp có chức vị, quen t h â n xa gần.
- Xin hãy đơn cử cách sử dụng t i ề n bạc và thời gian như sau: Chọn những nhà hàng mà những người sành ăn giới thiệu đê mời cơm. Mời bạn bè cùng tới hưởng những món ăn giá rẻ mà ngon. Song song vói thưởng thức những món ăn ngon, càng có thê trò chuyện vui hơn, đó là giá trị cao nhất đạt được khi nói chuyện với những người tốt bụng. Đó coi là cái giá phải trả đê tìm kiêm những ngươi bạn tốt, làm cho quá trình giao tiêp đạt được mục tiêu ta muôn.
- Ngoài ra, cũng có thể tích cực tìm kiêm "bạn hàng bên ngoài" qua các cuộc hội thảo ngoài công ty với lực và thời gian của bạn cho phép. Trước hết không được ky bo, cần
42 Văr\ hóa giao dịck Bt(M điện tiêu thì phải tiêu, cần khuyến mại, cần khoản chi để môi giới trung gian giới thiệu quan hệ trước mắt và lâu dài thì phải chi, chi đê được việc, chi trong luật l ệ nội quy hoặc kinh phí gia đình cho phép.
VU. BẠN BẺ CHUNG THỦY LÀ KHO VÀNG QUÝ BÁU NHẤT TRÊN ĐỜI NÀY
Người khổ nhất trên đời này là ngươi có ít bạn bè, còn thực sự trong cuộc đời l ạ i là thước đo lòng trung thành của bạn bè. Đã là bạn bè thì cũng có lúc vui lúc buồn, vì vậy mà chúng ta cần có nhiêu bạn bè ở khắp mọi nơi mà chúng ta đã làm việc, chung sông ở đó - Thường thì trên đòi này khi sung sướng thì người bạn biết chúng ta, còn lúc bất hạnh thì chúng ta mới biết rõ bạn. Do vậy chúng ta cần phải chân thành, khiêm tôn, lễ phép, tôn trọng lẫn nhau, không phân biệt giàu nghèo, địa vị, tuổi tác - Phải có sự cư xử t ế nhị thật thà. Nêu may mắn khi chúng ta ăn nên làm ra hoặc có địa vị cao trong xã hội thì cũng không mất đi những người bạn chân thành đó - Ngược lại khi chúng ta không may mắn sa cơ lõ bước thì bạn bẽ không bỏ chúng ta.
Tạo thêm bạn không phải là việc quá khó khăn, nhưng giữ được bạn đi suốt cuộc đời mới là một nghệ thuật đòi hỏi chúng ta cần phải có; với mấy câu thơ về bạn:
Bạn cần thời gian đê chọn lựa Bạn cùng nhau thích để cùng ưa
C\\uctY\CỊ 2: Thuật giao dịch Xi3 +kề... vớ\ xã Kội 43 Bạn như manh áo đời êm ăm
Bạn bởi tình thương bởi ý vủa Bạn là đèn soi trong đường tôi Bạn là ánh đuốc giữa đêm khuya Khuyên ai giữ trọn niềm chung thủy Giúp nhau thoát khỏi cảnh nắng mưa
Muôn giữ gìn tình bạn lâu dài, thì chính bản thân mỗi chúng ta phải luôn chủ động, t h à n h tâm, CỞI mở và dám hy sinh vì bạn - Tránh sự sai lầm là tìm bạn trong các buổi ăn nhậu, đã là bạn tốt thì không phải đi ăn đi nhậu, mà là hiểu nhau qua thòi gian, những lúc t h à n h bại đêu có nhau - người bạn tốt là người có mặt lúc ta gặp hoạn nạn, lâm nguy trên đường đời.
- Còn t h á n thích mà mời nhau đi ăn nhậu củng là lẽ thường, nhưng qua ăn nhậu rượu bia, say sưa quá gây nên chuyện kích bác mất lòng nhau, mâu thuẫn, chia tay nhau thì thật là đáng tiếc. Họa vô đơn chí, phúc bất trùng lai, họa không đến một lần, phúc không lặp l ạ i . Thật ra có thất bại thì có t h à n h công. Trong đường đòi với những con người kiên n hẫn có nghị lực, có niêm tin cùng VUI vối sự giúp đỡ của bạn bè vượt qua thất bại, vượt lên số phận thì con người đó sẽ từng trải, cứng rắn, bản lĩnh hơn, từ đó mà dẫn đến t h à n h công chắc chắn lâu bên hớn.
- Kinh nghiệm chọn bạn, trưốc hét bê ngoài giúp ta một vài linh cảm nào đó, điêu chính xác hớn là phải sử
44 Văn Uóa giao dịch Buu điện dụng bộ lọc thòi gian để quan sát, đó là t hủ tục quan trọng nhất đê quan hệ tìm kiếm bạn bè. Từ khi gặp, đến lúc quan hệ, rồi trở thành bạn tốt sông chết có nhau thì thật sự phải t r ả i qua một thòi gian, trong đó có một số điểm mấu chốt là phải có bộ lọc kiêm nghiệm xác định quan hệ đôi bên, cũng tức là sử dụng bộ lọc thời gian thu lượm thông tin về bạn, từ đó mà xác định gắn bó lâu dài hay xa lánh một cách tự nhiên, không t h â n không sơ.
VUI. LỜI HỨA PHẢI ĐI ĐÔI VỚI VIỆC LÀM
Cớ sở của môi quan hệ giao tiếp hòa hợp là sự hiểu nhau và sự tin tưởng lẫn nhau.
Chúng ta có thể mua được t ấ t cả những gì mà ta thiêu, song lòng tin sẽ là thứ vô giá mà không ai trong chúng ta có thể "mua" được.
Tạo lòng tin ỏ người, trước hết chúng ta phải là người biết xem trọng lời hứa. Không ít trường hợp lòng tốt, hoặc vì sĩ diện mà một sô người chang chút e dè, ngần ngại, sẵn sàng gật đầu, hứa hẹn tất cả những gì mà người khác nhờ vả; nhưng rồi sau vì một lý do nào đó, họ l ạ i không thực hiện được, thê là vô tình bạn đã tự mình đánh mất niêm tin đôi với bản t h â n mình.
Ông bà xưa của chúng ta rất xem trọng lời hứa. Hoặc là hứa, hoặc là khước từ, họ không chấp nhận thái độ nửa vời, lấp lửng. Đối với họ "một lời nói ra như đinh đóng cột".
C\\UdY\CỊ 2: Thuật giao dịck xả tkế... vói jcã Kội 45 Không ít trường hợp để "bảo vệ", "giữ gìn" một lời hứa mà họ đã không kể đèn cả tính mạng, sự sông của mình, đó mối là tình bạn trên hết.
Tạo được sự tin tưởng ở người tức là giữ được chữ tín ở ta. Và người biết giữ chữ tín luôn luôn trưốc sau như một, từ cách nói năng cho tới hành vi cụ thê không máu thuẫn, không hứa xuóng đê được phần lợi nhất thời. Chính vì thế, họ luôn được người khác nê nang và kính trọng.
Sống trên đời, không ai không thê giao tiếp mà đã giao tiếp thì chữ tín phải là yếu t ố h à n g đầu. Biết giữ chữ tín sẽ tạo được sự tin tưởng ở tất cả mọi người, được mọi người thương yêu, đấy chính là bạn đã chiếm được "nhân tâm". Trên cơ sỏ đó, các bạn sẽ có n h i ề u hơn những cơ hội thành công.
Dí. RƯỢU VÀO LỜI RA, CẢ NHÀ KHO SỞ Rượu nhạt uống lắm cũng say
Lời hay nói mãi nghe lâu củng nhàm
ứng xử có văn hóa, lịch sự lễ phép là việc làm cao thượng tốt đẹp nhất, nhưng nó cũng l ạ i là cái khó n h á t trên đòi này, đó cũng là sự giới hạn tột cùng của sự từng t r ả i và là nỗ lực cuối cùng của các thiên tài. Chúng ta đang sống trong thòi đạ i mỏi, thài đạ i của những con người biết sống "mình vì mọi người". Từ trong cuộc sông đó xuất hiện
46 Văn \\óa giao dịck Bùn điện biêt bao tấm gương sống đẹp, sống mẫu mực, sống có lương tâm. Bên cạnh mặt tích cực đó, nó cũng nảy sinh một số mật tiêu cực trong đòi sông hàng ngày, xem đòi với ý thức vàng thau lẫn lộn, không tự kiềm chê được bản thân, nhất là trong các lễ hội, sinh nhật, liên hoan, giỗ chạp, đám cưới, nhất là đám tang, gia chủ trăm ngàn việc lo toan, năm bảy chục mâm, thậm chí một vài t r ă m mâm cơm rượu, ăn uông liên tục, hết mâm này kêu thêm rượu, mâm khác kêu thêm bia, ăn uông xả láng, say sưa linh đình, Bản thân những người sông buông thả uống không sợ say, không sợ mất tư cách, lúc đầu thì nói nhiều, tranh luận cãi cọ đèn một lúc thì xích mích mâu thuẫn, càng ngà ngà, giọng rượu càng khích bác nhau rồi nảy sinh xô sát, gây nên môi bất hòa, ghét bỏ nhau, khách xấu tính hám rượu gây sự thì gia chú cũng buồn phiên lo lắng, sợ tai vạ cho gia đình xung quanh, gây mất an ninh t r ậ t tự xóm làng.
Chưa hết, đó mới t ạ i bữa tiệc, họ đã gây rắc rối rồi, về đến n h à l ạ i mắng vợ, la con, tất cả cơm rượu trút lên đầu vợ con, thậm chí không loại cả việc đánh đập, chửi rủa vợ con, làm sứt mẻ, tan vỡ nê nếp gia đình, bô n á t rượu mà phải xa lìa con cái, ly tán vớ chồng, thật là tiếc cho số phận của gia đình đó và đáng chê trách kẻ n á t rượu. Họ không thấy trách nhiệm, không làm chủ được mình, không tự trọng mình, không biết xấu hổ với chính vợ con họ và hàng xóm láng giêng.
d \ u ư n g 2: Thuật giao dịch xã +Kế... vái xã hợi 47 Cách làm hiệu quả nhất đôi với kẻ nát rượu gần với cách làm đôi VỐI kẻ nghiện hút là tuyên t r u y ề n giáo dục từ bỏ rượu và xã hội lên án, trỏ lại với bản quy ưốc xây dựng gia đình, xóm làng' vãn hóa, nép sông văn minh thanh lịch, tự kiểm ché bản thân, lôi sông phải "mình vì mọi người".
48 Văn kóa giao dịcK Bùn đlệ>\
Chương 3 THUẬT GIAO DỊCH xử THẾ
C Ủ A N G Ư Ờ I B Ư U Đ IỆ N T R O N G C Ô N G T Á C Muốn điếu khiển người phải biết người, muốn biết
người thì phải hiểu mình, đừng lo ta không bằng người, người không bằng ta nhiều vô số, đừng khoe ta giỏi hơn người, người giỏi hơn ta không sao kể hết, do vậy mà ta phải suy nghĩ kỹ trước khi nói, vì lỡ lòi thì suốt đời hối hận, biết kiêm chê im lặng, kẻ đó già dặn từng t r ả i hơn nguôi. Cho nên nói phải nghĩ đến làm, làm phải nghĩ đến nói. Lòi nói hay giúp lòng người ấm áp, lời nói dỏ, hại người như chọc tức. Không gì vui bằng làm việc thiện, không gì khổ bằng làm điêu ác. Thấy lợi chẳng bỏ nghĩa, thấy chết chang nản lòng, đấy mới là người quân tử. Người không biết lo xa, ắt phải buồn gần. Lửa không dập tắt được lửa, oán không gỡ được oán, phải lấy tình thương xóa bó hận thù. Ta cố gắng làm việc bình thường mối trở nên phi thường, đó là người biết lập trí từ xa. Vì vậy con người là động lực của cách mạng, là mục tiêu của xã hội, là mục
C\\IÁƠY\Q 3i TKuột giao dịch xá tkế... tt*ong công tác 49
đích của cuộc sông nên cách mạng là đê mang lại niêm vui, âm no, hạnh phúc cho con người.
Yếu t ố con người trong sản xuất xã hội là quyết định nhất, khoa học kỹ thuật là then chốt. Trong quản lý và trong cơ chẽ quản lý cũng vậy, con người là cớ chế của mọi cơ chê, quan hệ của mọi quan hệ, vấn để của mọi vấn để, chìa khóa của mọi chìa khóa.
Có nơi, có lúc trong cuộc sống, có khi ta chỉ coi con người là phương tiện, là công cụ, là động lực của cách mạng, là n h â n tô quyết định mọi thắng lợi của xã hội mà ta đã lãng quên v ế thứ hai là do quần chúng, vì quần chúng, của quần chúng, "dân làm gốc" là phải có hai mặt như vậy.
Đến một đơn vị xem qua nhà bếp, n h à ăn tập thể, nhà trẻ, nhà vệ sinh, câu lạc bộ, hội trường, nhà khách, bệnh xá, lớp bồi dưỡng bô túc trình độ... là có thê biết được sự đánh giá quan tâm đến con người của các giới lãnh đạo ở đó.
ì. TA NGHĨ GÌ, MUỐN GÌ THÌ MỌI NGƯỜI CŨNG NGHĨ, CỦNG MUỐN VẬY CẢ THÔI
Cho nên anh có thể là người bạn tốt, ngươi chồng tháo vát nhưng l ạ i là một đồng chí thường, một giám đốc kém, phiến diện, thiển cận, chỉ biết m ì n h nhiều hơn biết người, chỉ biết sử dụng động viên con người mà quên mất phần bồi thường, quan tâm đế n đời sông vật chất tinh thần và
50 Văn Kóa giao dịck Bi4u điện gia đình của con người. Chính đây là việc chúng ta phải quan tâm, nhất là các gia đình thương binh, liệt sĩ, gia đình và bản thân có nhiều công lao với Tổ quốc, đã không tiếc xương máu cùng toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng hoàn t h à n h thắng lợi và trọn vẹn cuộc cách mạng dân tộc dân chủ cho chúng ta có cuộc sống như hôm nay, còn c h ú n g ta lo tiếp. cuộc cách mạng XHCN để đem l ạ i ấm no, hạnh phúc cho con người. Chỉ lo ấm no hạnh phúc mà cũng vất vả khó k h ă n biết bao, như vậy chúng ta mói thấm thìa được quá khứ của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ đê trân trọng và học tập. A n quả nhố kẻ trồng cây, luôn luôn phải rèn luyện mình, trân trọng nhìn l ạ i quá khứ để ra sức hét mình cho sự nghiệp hiện t ạ i và mở rộng t ầ m nhìn hướng về tương lai đầy lòng tin tưởng.
Một vài điều cụ thể:
Thấy người hay thì phải học, thấy người dở thì phải tự xem mình có dở như vậy không để liên hệ tự sửa mình.
- Người chê ta mà chê đúng mức tức là muốn ta nên người, vậy là thầy ta, bạn tốt của ta.
- Người khen ta mà khen đúng mức tức là bạn chân tình của ta.
- Còn người nịnh hót ta, ta chưa phải như vậy mà họ phong cho ta thì chính là nhiễu ta, hại ta, muốn sai ta...
- Vì vậy ta phải trọng thầy quý bạn, nghe lòi can để tự kiêm chê điều sai, ghét lời khen mang tính xu nịnh để tự cứu lấy mình.